ΚΡΟΚΟΣ

Θέματα ποὺ δὲν ἀνήκουν σὲ μία ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐπιστημονικῶν κατηγοριῶν

ΚΡΟΚΟΣ

Δημοσίευσηἀπό ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ » Δευ 05/09/2011 03:11

Ο Κρόκος είναι φυτό γνωστό από τους αρχαιότατους χρόνους.

Στην τραγωδία του Ευριπίδη 'Ιων' αναφέρεται πως η Κρέουσα, η κόρη του Ερεχθέα, μάζευε κρόκους όταν την άρπαξε ο Απόλλων και μαζί της γέννησε τον Ιωνα.

Στην Ιλιάδα [Ξ, 347 κ.εξ.] βρίσκουμε τον Δία και την Ήρα να πλαγιάζουν ερωτικά πάνω στην τρυφερή χλόη την γεμάτη με κρόκους, υάκινθους και λωτούς.

τοίσι δ' υπό χθών δία φύεν νεοθηλέα ποίην,

λωτόν θ' ερσήεντα ιδέ κρόκον ηδ' υάκινθον

πυκνόν και μαλακόν, ός από χθονός υψόσ' έεργε.

Τώ ένι λεξάσθην...

Και η θεία γη τους έβγαλε χλωρό χορτάρι νέο,

κρόκον, τριφύλλι τρυφερό και φουντωμένα κρίνα,

που τους βαστούσαν μαλακά την γην να μην εγγίζουν.

Σ’ αυτά πλαγιάσαν με χρυσήν νεφέλην τυλιγμένοι...

Στον Ομηρικό 'Ύμνο στη Δήμητρα', διαβάζουμε πως η Περσεφόνη μάζευε κρόκους, ρόδα, υάκινθους και νάρκισσους όταν την άρπαξε ο Αδης και την έκανε γυναίκα του.

Επίσης, στο 'Ασμα Ασμάτων' υπάρχει ο στίχος :

'Είμαι το ρόδο της κοιλάδας Σαρόν…'.

Εδώ η εβραϊκή λέξη habatstseleth έχει μεταφραστεί ως 'ρόδον' ενώ η ίδια λέξη στο κείμενο του Ησαϊα μεταφράζεται ως 'κρόκος'. Αυτές είναι οι δυο μοναδικές φορές που αναφέρεται η λέξη habatstseleth στην Βίβλο. Προφανώς η έννοιά της είναι 'κρόκος' μια και τριαντάφυλλα δεν φύονται στην κοιλάδα Σαρόν. Επιλέχτηκε όμως αυτή η μετάφραση στο 'Ασμα Ασμάτων' γιατί το ρόδο είναι από τα ωραιότερα άνθη…



Ήδη από την αρχαιότητα, αποδίδονταν αφροδισιακές ιδιότητες στον κρόκο. Πολλοί αρχαίοι συγγραφείς, αλλά και μυθολογικές παραδόσεις τον συνδέουν με τη γονιμότητα. Ο κρόκος είναι εν γένει ένα εξαιρετικό διεγερτικό.

Οκτώβριο-Νοέμβριο γίνεται η συγκομιδή του ελληνικού κρόκου, που καλλιεργείται ιδιαίτερα στην Κοζάνη [Κροκοχώρια].

Η πρώτη αναφορά για την καλλιέργεια του φυτού χρονολογείται από το 2300 π.Χ. Ο Σαργών, ο ιδρυτής του ακκαδικού βασιλείου, είχε γεννηθεί στο Αζουπιράνο, που σημαίνει η "Πόλη των Κρόκων". Οι Φοίνικες προσέφεραν πίτες από κρόκο στη θεά Αστάρτη, την αντίστοιχη της ελληνικής Αφροδίτης. Η ίδια η Κλεοπάτρα τον χρησιμοποιούσε για τον καλλωπισμό της.

Ο Ιπποκράτης, αλλά και άλλοι γιατροί της αρχαιότητας αναφέρουν τον κρόκο ως φάρμακο ή θεραπευτικό βότανο. Από τα έπη του Ομήρου, στα οποία η αυγή [Ηώς] αποκαλείται "κροκόπεπλος", αλλά και από τον Αισχύλο, τον Πίνδαρο και άλλους μαθαίνουμε ότι ο κρόκος θεωρείτο σπάνιο φαρμακευτικό φυτό της αρχαίας Ελλάδας με μοναδικές ιδιότητες. Οι αναφορές διατρέχουν όλη την αρχαία ιστορική περίοδο και κάνουν την εμφάνισή τους σε πολλά ιατρικά κείμενα από την κλασική ελληνική και ρωμαϊκή περίοδο μέχρι και το Μεσαίωνα.

Ετυμολογικά, η λέξη προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη "κρόκη", υφάδι, το νήμα που χρησιμοποιείται στον αργαλειό. Από τη σκοπιά του μύθου, το φυτό, σύμφωνα με τον Οβίδιο, πήρε το όνομά του από τον νεαρό Κρόκο, ο οποίος, αφού παρακολούθησε απελπισμένος τον θάνατο της πανέμορφης Σμίλακος, μεταμορφώθηκε σε αυτό το λουλούδι.
[ΚΡΟΚΗ =κλωστή # υφάδι # νήμα # φάδι # κρόκη # ιστός αράχνης # ύφασμα
ΣΜΙΛΑΞ= δέντρο αλλιώς τάξος ή σμιλακιά ή σμιλάκι # δέντρο του γένους των δρυών # φυτό με φύλλα σαν του κισσού (σμίλαξ κηπαία) ίσως το αμπελοφάσουλο - άλλα είδη "σμίλαξ τραχεία" και "σμίλαξ λεία" convolvulus sepium]
]
Ως θεραπευτικό φυτό θεωρείται εξαιρετικό για τις στομαχικές αδιαθεσίες και κατασταλτικό των σπασμών, βοηθά στην πέψη και αυξάνει την όρεξη. Υποστηρίζεται, μάλιστα, ότι ανακουφίζει από τους κολικούς του νεφρού, μειώνει τον στομαχόπονο και λειτουργεί ως χαλαρωτικό. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιήθηκε ως φάρμακο για την καταπολέμηση λοιμώξεων που ανήκουν στην κατηγορία της γρίπης, για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και τέλος ως ηρεμιστικό εξαιτίας των αιθέριων ελαίων που περιέχει. Θεωρείται ακόμα ότι σε μικρές ποσότητες μπορεί να ελέγξει τον έμμηνο κύκλο στις γυναίκες, μετριάζοντας το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο, ενώ βοηθά και στη σύλληψη.

Το βασικό συστατικό του κρόκου είναι η κροκίνη που έχει χρωστικές ιδιότητες. Στην αρχαιότητα ήταν μία πολύ δυσεύρετη και ακριβή ουσία και το χρώμα που παρήγαγε υποδήλωνε το υψηλό κύρος της βασιλικής καταγωγής. Το γεγονός ότι οι Ρωμαίοι τη χρησιμοποιούσαν ως βαφή μαλλιών και ότι οι Ιρλανδοί έφεραν τον "πορφυρό τάπητα" που βαφόταν με κρόκο, αποτελούν εντυπωσιακά παραδείγματα της σημασίας της.

Ως καρύκευμα χρησιμοποιείται τόσο για να δώσει χρώμα όσο και για να βελτιώσει τη γεύση, προσδίδοντας ένα ξεχωριστό άρωμα και ένα πανέμορφο χρυσαφί χρώμα.

Για να χρησιμοποιήσετε τον κρόκο μπορείτε είτε να τοποθετήσετε μερικά στελέχη μέσα σε καυτό νερό και να προσθέσετε το χρωματισμένο υγρό προς το τέλος του μαγειρέματος είτε να τρίψετε τα στελέχη και να τα ρίξετε κατευθείαν στο μαγειρικό σκεύος. Εναλλακτική μέθοδος είναι να τα ψήσετε στεγνά, κατόπιν να τα τρίψετε και στη συνέχεια να τα μουσκέψετε. Σε αντίθεση με άλλα καρυκεύματα μία γενναία μικρή δόση θα επαρκέσει για να προσθέσει νοστιμιά και χρώμα στα περισσότερα φαγητά. Μαγειρέψτε με κόκκινο κρόκο και απολαύστε την υπέροχη γεύση.

Κατά την τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας είδαμε έναν 'Ερωτα' να ίπταται καθ' όλη τη διάρκεια της πομπής των αρμάτων. Ο Ερωτας κρατούσε ένα άνθος κρόκου το οποίο έδωσε στην κοπέλα που αργότερα την είδαμε έγκυο να μπαίνει στη λίμνη και να φωτίζεται η κοιλιά της. Η συσχέτιση του κρόκου και της γονιμοποίησης είναι, κι εδώ, σαφέστατη.
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ
Ενεργό μέλος
Ενεργό μέλος
 
Δημοσ.: 706
Ἐγγραφή: Παρ 11/09/2009 06:21

Ἐπιστροφὴ στην Ἄλλα ἐπιστημονικὰ θέματα



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση : Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 1 ἐπισκέπτης