ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ

Παραδόσεις, θρύλοι, ἤθη, ἔθιμα τοῦ τόπου μας

ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ

Δημοσίευσηἀπό ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ » Σάβ 02/06/2012 15:35

Εἰκόνα
Το ΦΡΑΓΚΟΚΑΣΤΕΛΛΟ

ΕΝΑ ΤΟΠΙΚΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΘΡΥΛΟΣ



Κατά το τέλος του Μάη, μέχρι τις αρχές Ιουνίου, λίγα λεπτά πριν από την Ανατολή του ήλιου, που η πρωινή δροσιά και η ομίχλη δεν έχουν ακόμα διαλυθεί και υπάρχει στην ατμόσφαιρα απόλυτη νηνεμία, παρουσιάζεται στη θέση Θυμέ Κάμπος πάνω από την ερειπωμένη εκεί κοντά Μονή του Αγίου Χαραλάμπους, να κινείται προς τη θάλασσα, ένα περίεργο φαινόμενο. Στρατιά ολόκληρη από ανθρώπινες σκιές με αστραφτερές πανοπλίες (στρατιωτών , πεζών και ιππέων) να προελαύνουν προς την θάλασσα, πάνω από το Φραγκοκάστελλο.

Λέγεται ότι είναι ο Χατζής-Μιχάλης με τους καβαλάρηδες του, που πολεμούν πάλι τους Τούρκους.....

Τους σκιώδεις αυτούς μαχητές ο λαός ονομάζει <<Δροσουλίτες>>, γιατί μόνο με τη δροσιά της αυγής κάνουν την εμφανισή τους. Η διάρκεια του φαινομένου κρατά 8-10 λεπτά και κατόπιν εξαφανίζεται με την εμφάνιση των πρώτων ακτίνων του Ήλιου. Για να το δεις όμως πρέπει να είσαι στην πεδιάδα και όχι στα γύρω υψώματα.

Το Φραγκοκάστελλο. Δόθηκαν πολλές εξηγήσεις από ειδικούς επιστήμονες, αλλά κανείς από τους ντόπιους δεν αμφιβάλλει ότι οι σκιές είναι του Νταλιάνη με τους άντρες του, που έγινε θρύλος και μπήκε στην ιστορία. Η λαϊκή πίστη θεωρεί ότι οι σκιές ανήκουν στους άνδρες του Ηπειρώτικου εθελοντικού σώματος, που σκοτώθηκαν στην πεδιάδα του Φραγκοκάστελλου τον Μάιο του 1828, έχοντας αρχηγό τον Ηπειρώτη Χατζημιχάλη Νταλιάνη.Σαυτό το σημείο, οι Ηπειρώτες συγκρούστηκαν με τους Τούρκους, χωρίς να ακούσουν του Σφακιανούς που τους υπέδειξαν ότι ο χώρος δεν προσφερόταν για άμυνα Τους έχει γίνει ακλόνητη πίστη ότι οι Δροσουλίτες, είναι οι ψυχές των 305 σκοτωμένων ανδρών που τα κορμιά τους έμειναν άταφα. Κι έρχονται κάθε χρόνο στην επέτειο της μάχης, με την προϋπόθεση ότι οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν. Άρχισαν λένε να παρουσιάζονται μετά τον θάνατο Νταλίανη.
Μεταξύ αυτών που είχαν την τύχη να δουν το φαντασμαγορικό αυτό φαινόμενο, ήταν και ο Μανούσος Κούνδουρος. Το φαινόμενο αυτό παρακολούθησε το 1928 και ο δισεγγονός του Χατζή-Μιχάλη, στρατηγός Χρήστος Χατζημιχάλης, ο οποίος έκαμε και σχετική αναφορά και την έδωσε στον πρόεδρο της εταιρείας Ψυχικών Ερευνών, Άγγελο Τανάγρα, που συνοδευόταν και με ένα σχεδιάγραμμα της πορείας των Δροσουλιτών. Λέγεται ότι το 1890 ένα απόσπασμα Τούρκων και αργότερα πάλι Γερμανών που βρισκόταν εκεί, ξεσηκώθηκε όταν είδε τους Δροσουλίτες, γιατί νόμισε ότι είναι αντάρτες ή ότι είχε γίνει απόβαση και τους έβαλε με το πολυβόλο. Ειδοποίησαν μάλιστα και το αρχηγείο Χανίων, το οποίο και έστειλε 3 ανώτερους αξιωματικούς. Έκαμαν ανακρίσεις και όταν διαπίστωσαν ότι πράγματι πρόκειται για ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο, σιωπήσανε.
Εἰκόνα
Οι επιστήμονες κατατάσσουν τους Δροσουλίτες στα φαινόμενα του <<ανώτερου αντικατοπτρισμού>> και υποθέτουν ότι οι σκιές ανήκουν σε στρατιώτες που γυμνάζονται στις ακτές της Λιβύης, νότια των Σφακίων.Μαρτυρίες για ανάλογα φαινόμενα δεν λείπουν και από άλλους τόπους και εποχές ανεξάρτητα από τις αιτίες δημιουργίας τους, οι οποίες κάποτε μπορεί να είναι καθαρά ψυχολογικές. Είναι γνωστή π.χ. η είδηση ότι στην αρχαιότητα , στην ναυμαχία της Σαλαμίνας αφού προηγήθηκε ένα <<φως μέγα>>, παρουσιάστηκαν <<φαντάσματα και είδωλα (...) ενόπλων ανδρών απ΄ Αιγίνης τας χείρας ανεχ’όντων προ των ελληνικών τριηρών>>. Η είδηση υπάρχει ήδη στον Ηρόδοτο, 8.64).

Η εταιρεία Ψυχικών Ερευνών αποδίδει το καταπληκτικό αυτό φαινόμενο σε δύο περιπτώσεις : ή ότι ο τόπος είναι στοιχειωμένος ή στον αντικατοπτρισμό από την Λιβύη. Όμως όπως είναι επιστημονικά εξακριβωμένο, αντικατοπτρισμός δεν μπορεί να γίνει, όταν η απόσταση είναι πάνω από 40 μίλια. Και η Λιβύη είναι πολλές εκατοντάδες μίλια μακριά από την Κρήτη. Κι ακόμα, οι σημερινοί στρατιώτες δεν φορούν τις φορεσιές , με τις οποίες παρουσιάζονται οι Δροσουλίτες.

Είναι λοιπόν λένε ένα φαινόμενο που η επιστήμη αδυνατεί να εξηγήσει. Το μυστήριο λένε ίσως λυθεί οριστικά, μόνο αν φωτογραφηθεί το φαινόμενο με ειδικά υπερ-ευαίσθητα φιλμ, τα οποία φωτογραφίζουν περισσότερο, απ΄ ότι το ανθρώπινο μάτι βλέπει.

Μια ακόμη απόδειξη για την αλήθεια του φαινομένου είναι και το παρακάτω ποίημα.

<<.....Μ΄ ακόμη και το σήμερο, στις δεκαφτά του Μάη
ούλο τα΄ ασκέρι φαίνεται με τον Χατζημιχάλη.
Και πολεμούν στα σύννεφα κι ακούγοντ΄ οι μπουρμπάδες.
Φωνές και αλογοπεταλιές στου Καστελλιού τσι μπάντες.
Ούλ΄ οι γι-αλαφρόστρατοι, θωρούν τσι και τρομάζουν,
μα κείνοι -Θεός σχωρέσει των- κανένα δεν πειράζουν........
Άραγες κι είντα θέλουσι κι είντα μασέ θυμίζουν;
Αυτούς που σφάχτηκαν εκειά και τα βουνά ραϊζουν......>>
Όλα τα προηγούμενα έχουν γραφτεί κατά καιρούς σε διάφορα έντυπα και επαναλαμβάνονται σχεδόν κάθε χρόνο προσθέτοντας η αφαιρώντας ο κάθε ορθογράφος ότι κρίνει αναγκαίο.

Διαβάζοντας και εγώ αυτά τα κείμενα, αποφάσισα πριν 3 χρόνια να επισκεφθώ το Φραγκοκάστελλο μια νύχτα Παρασκευής αρχές Ιουνίου. Παρατήρησα τα επόμενα, λύνοντας ταυτόχρονα και το μυστήριο, αλλά οφείλω να ομολογήσω ότι ήμουν πολύ τυχερός όταν έκανα επιλογή του σημείου παρατήρησης, όπου και στρατοπέδευσα, φεύγοντας μετά την ανατολή του Ηλίου.

Από τέλος Μαΐου μέχρι το πρώτο πενθήμερο Ιουνίου η θέση του Ήλιου, λόγω της εκλειπτικής τροχιάς της Γης γύρω από αυτόν και της θέσης του άξονα αυτής σε σχέση με τις οροσειρές στο Φραγκοκάστελλο, είναι τέτοια ώστε να έχομε την καταλληλότερη γωνία των από διάθλαση προερχομένων ακτίνων του Ήλιου για ένα 10λεπτο περίπου, το πρωί , με το έναντι των οροσειρών και πάνω από το κάστρο σχηματιζόμενο νέφος της πρωινής δροσούλας, η οποία προκαλεί διάθλαση, μικρά ανάλυση του φωτός, πολλαπλή ανάκλαση, διάθλαση και αλλαγή στη διεύθυνση διάδοσης αυτού. Ένα φαινόμενο όμοιο της δημιουργίας του Ουράνιου τόξου.

Κατά το δεκάλεπτο αυτό όταν υπάρχει υψηλή υγρασία και άπνοια , λόγω της τοπικής ιδιομορφίας των δεκάδων λοφίσκων στην κορυφή των δυο παράλληλων στην παραλία οροσειρών και λόγω του ότι ο Ήλιος για δέκα λεπτά δεν ανυψώνεται αλλά κινείται ελάχιστα χαμηλότερα των κορυφών και φαινομενικά από την Χώρα Σφακιών προς τη Σκαλωτή,. οι πολλές κορυφές των παράλληλων αυτών οροσειρών και λόγω της ιδιομορφίας των βράχων διακόπτουν την ευθύγραμμο κίνηση του φωτός προς το νέφος της δροσούλας. Με την φαινομενικά οριζόντια όμως κίνηση του Ήλιου πίσω από τις κορυφογραμμές παρουσιάζεται αντίθετης φοράς κίνηση των σκιών πάνω στο νέφος της δροσούλας, ακριβώς την κίνηση που έχουν περιγράψει οι κατά καιρούς διάφοροι παρατηρητές. Δηλαδή από την εκκλησία του Αγ. Χαραλάμπους προς τη θάλασσα ή από το Φαραγκοκάστελλο προς την Χώρα Σφακίων. Το φαινόμενο από επιστημονικής πλευράς , όσον αφορά την ανάλυση του μέσα από την αστρονομία και την οπτική, είναι αρκετά πολύπλοκο στην μαθηματική διατύπωση του. Αρκετά απλό όμως, στους γνωρίζοντες φυσική, από θεωρητικής πλευράς. Ελπίζω το Πανεπιστήμιο Κρήτης με το άριστα στελεχωμένο τμήμα φυσικής που διαθέτει να διατυπώσει με μαθηματική ακρίβεια και ανάλυση το πολυσύνθετο αυτό τοπικό φαινόμενο. Βασική προϋπόθεση, η επίσκεψη πριν την ανατολή του Ηλίου στο μέρος αυτό, για την παρατήρηση αυτής και μόνο της ανατολής του Ήλιου, τις ημερομηνίες <<που έχουν επιλέξει να παρουσιάζονται οι Δροσουλίτες>>..

Το φαινόμενο όμως αυτό δύναται να παρουσιαστεί σε οποιονδήποτε τόπο και σε οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, εφόσον υπάρχουν σε δεδομένο χρονικό διάστημα οι συνθήκες της περίπτωσης Φραγκοκάστελλου. Ίσως όσα λέγονται για παρατήρηση τέτοιου φαινομένου στη Μεσσαρά Ηρακλείου να έχουν συμβεί όπως στο Φραγκοκάστελλο, μιας και τα ανατολικά αυτής βουνά και οι λόφοι, διαθέτουν αρκετές κορυφές και προεξοχές βράχων που είναι δυνατόν να δημιουργήσουν μια τέτοια κίνηση σκιών στο νέφος της πρωινής δροσούλας, όταν η προσπίπτουσα ακτινοβολία έχει την κατάλληλη γωνία σε σχέση με το νέφος και σε σχέση με τον παρατηρητή. Μικρότερη όμως πιθανότητα παρουσιάζει, να έγινε, αυτό που είπε ο Άγγελος Τανάγρας για φαινόμενο παρόμοιο στο Σταυρωμένο Ρεθύμνου, διότι η περιοχή διαθέτει ελάχιστες προϋποθέσεις για την δημιουργία του φαινομένου.

Το φαινόμενο γίνεται ορατό όταν ο παρατηρητής βρίσκεται μεταξύ οροσειράς και Φραγκοκάστελου. Κοιτάζει δηλαδή από τους πρόποδες της οροσειράς προς την θάλασσα. Μεταξύ Ήλιου και νέφους υδρατμών. Και συνήθως όταν ο οφθαλμός του παρατηρητή βρίσκεται στην κορυφή νοητού κώνου απόπου βλέπει την διαθλόμενη ακτινοβολία υπό γωνία 40 (ιώδη) έως 42 μοιρών (ερυθρά).

Όλα αυτά είναι κάπως παράξενα, διότι σχεδόν όλοι οι επισκέπτες θα περίμεναν το Ήλιο να ανατέλλει σε εκείνο το μέρος από το αντίθετο σημείο. Αυτό μάλλον δημιούργησε τους διάφορους θρύλους και το δυσερμήνευτο των γεγονότων.

Προσωπικά ομολογώ ότι βρήκα από πού, πως και γιατί έρχονται οι Δροσουλίτες. Έχασα όμως τον προσανατολισμό μου σε σχέση με της γήινες συντεταγμένες και δεν θα τον βρω, παρά μόνο με μια νέα επίσκεψη στο Φραγκοκάστελλο.

Σημείωση:Σε νέα επίσκεψη μου τον Σεπτέμβριο του 2001, παρατήρησα απο την Χώρα Σφακίων, ότι αυτό που φαίνεται απο το Φραγκοκάστελλο ως Βοράς, είναι η Ανατολή. Ετσι βρήκα τον χαμένο μου προσανατολισμό.

Βιβλιογραφία

εγκ. Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα
εγκ. Νέα Δομή
Ιστορικοί τόποι της Κρήτης (Β.Χαρωνίτη-Α.Δρουδάκη)
Κυματική (Κουγιουμζελη-Περιστεράκη)
Θερμότης-Οπτική (Αλκιν. Μάζη)
Προβλήματα Φυσικής (Θερμότης-Οπτική)(Αλκιν. Μάζη)
Μηχανική-Ακουστική-Θερμότης (Κ.Δ.Αλεξόπουλου- Γ.Δ.Μπίλλη)

Ηράκλειο Κρήτης, Μάιος 2001
Αντώνης Θωμά Βασιλάκης
Βλυχιά Κνωσού
Ηράκλειο Κρήτης


Ο Χατζημιχάλης Νταλιάνης

Εἰκόνα
"Ο Χατζημιχάλης ήτονε κουζουλός" μου απάντησε τσαντισμένα πριν καιρό ο γέρο Κρητικός συνομιλητής μου και ήταν έτοιμος να μου φέρει το ρακοπότηρο στο κεφάλι , όταν τόλμησα να του πώ ότι άφησαν οι Σφακιανοί τον Χατζημιχάλη μόνο στο Φραγκοκάστελο "ήτονε κουζουλός και δεν εγρήκα κανέναν . Εμείς του 'παμε να πάει τσι Μαδάρες (στα βουνά) αλλά αυτός κάθησε στο Καστέλι και όχι μόνο αυτό, αλλά ήθελε να βγει και στον κάμπο να κάμει πόλεμο και πήρε τα παληκάρια του στο λαιμό του "

Ο Μιχάλης Νταλιάνης γεννήθηκε στο Δελβινάκι της Ηπείρου στα 1775 και σπούδασε στην Ιταλία, στη συνέχεια ασχολήθηκε με το καπνεμπόριο στην Τεργέστη όπου σχημάτησε σημαντική περιουσία. Φέρεται να ταξίδεψε στους Αγιους Τόπους όπου βαπτίστηκε χατζής στον Ιορδάνη εξ'ού και το Χατζημιχάλης

Στα 1816 μυήθηκε στη Φιλική εταιρία και με το ξέσπασμα της επανάστασης με δικά του χρήματα κατάφερε να δημιουργήσει ένα σώμα ιππικού με το οποίο συμμετείχε στον ξεσηκωμό.

Στις αρχές του Μάρτη του 1826 με την συνδρομή των Κριεζιώτη και Μαυροβουνιώτη αλλα χωρίς την έγκριση του εκτελεστικού σώματος της επανάστασης ναύλωσε τρία καράβια με 800 εθελοντές και ξεκίνησε με προορισμό τη Βηρυτό, για να βοηθήσει τον Λιβανέζο εμίρη Μπασίρ ο οποιός είχε εκφράσει την πρόθεση να επαναστατήσει εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας πράγμα που θα ήταν σοβαρος αντιπερισπασμός για τους επαναστατημένους Έλληνες αφού θα απασχολούσε τούρκικα στρατεύματα . Όταν όμως έφτασε εκεί διαπίστωσε ότι ο εμίρης είχε αλλάξει άποψη και το κλίμα έγινε ιδιατερα ψυχρό ύστερα απο κάποια μικροεπεισόδια ανάμεσα στους άνδρες του και τον ντόπιο πληθυσμό.
Ετσι γύρισε άπραχτος πίσω.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα ανασυγκρότησε το ιππικό του σώμα και σε συνεργασία με τον Φαβιέρο απελευθερώνει την πολιορκήμένη Κάρυστο. Στην συνέχεια πραγματοποίησε επιδρομές εναντίον του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και από εκεί ο Νταλιάνης και οι άντρες του περνούν στη Στερεά Ελλάδα και πολεμούν στο πλάι του Καραϊσκάκη στη μάχη του Φαλήρου .Ο Μακρυγιάννης εξαίρει την γενναιότητα αυτού και των αντρων στα απομνημονεύματά του.
"κι' αρχίσαμεν τον πόλεμον και πήραμεν την πλάτη των Τούρκων και πισουδρόμησαν οι Τούρκοι και βήκαν οι αθάνατοι 'Ελληνες από το Μετόχι κι' ο αντρείος Χατζημιχάλης με την καβαλλαρίαν του και δίνουν έναν χαλασμόν των Τούρκων κ' έναν σκοτωμόν τρομερόν.Σκοτώθηκαν και πληγώθηκαν περίτου από οχτακόσοι -αυτά μας είπαν. Και διαλύθηκαν οι Τούρκοι. Πήγαμεν κ' εμείς ο καθείς εις τα πόστα του. 'Οσοι αξιωματικοί πολέμησαν εκεί, Ρούκης, Γαρδικιώτης, Βάγιας, Γεροθανάσης, Ντούσιας, Γιάννης Λάμπρος, Κασομούλης, Γιωργάκης Βαλτηνός, Μήτρο Σμπόνιας, Καραϊσκος Σουλιώτης, της καβαλλαρίας ο γενναίος Χατζημιχάλης, Βασίλης Αθανασίου, Νικόλας Τζοπάνος, Παναγιώτης Κακλαμάνος, Κώστα Παλάσκας κι' άλλοι αξιωματικοί πολέμησαν, πεζούρα και καβαλλαρία, πολλά γενναίως και πατριωτικώς. Κι' όλοι οι απλοί 'Ελληνες αγωνίστηκαν με μεγάλον πατριωτισμόν και γενναιότητα δια την πατρίδα και θρησκεία. Και είδαν οι Τούρκοι οπού δεν παίζαν εις τον Περαιά. "


Η δράση του συνεχίστηκε ώς αρχηγός του άτακτου Ελληνικού ιππικού έως τα τέλη του 1827 που δέχεται πρόσκληση απο τον εκπρόσωπο των επαναστατημένων Κρητικών Εμμ. Αντωνιάδη να μεταβεί στην Κρήτη και να αναλάβει την ηγεσία των εκεί επαναστατών
Την εποχή εκείνη τα πράγματα έδειχναν ευνοικά για την επαναστατημένη ηπειρωτική Ελλάδα μετα την ναυμαχία του Ναβαρίνου όχι όμως για την Κρήτη.
Η είδηση του Μεγάλου Ξεσηκωμού έφτασε λίγο αργά στην Κρήτη από εμπόρους Σφακιανούς. Στις 21 Μαΐου 1821 έγινε συνέλευση στα Σφακιά όπου αποφασίστηκε και οργανώθηκε η επανάσταση. Στην αρχή υπήρξαν επιτυχίες και οι Τούρκοι βλέποντας ότι δεν μπορούσαν να υποτάξουν τους επαναστάτες ζήτησαν βοήθεια από την Αίγυπτο. Έτσι στις 28 Μαΐου 1822 ο Μωχάμετ Αλη μαζί με πολυάριθμο στόλο και στρατό αποβιβάστηκε ανενόχλητος στην Σούδα και μέχρι το τέλος του χρόνου παρά την αντίσταση των Κρητικών το μεγαλύτερο κομμάτι της Κρήτης τέθηκε στην κυριαρχία του.
Οι μόνοι που έμειναν αντιστέκονταν ήταν οι χαϊνηδες ή καλησπέριδες , που κρυμμένοι στα βουνά έκαναν κλεφτοπόλεμο προκαλώντας κάποιες ζημιές στα Τούρκικα στρατεύματα αλλά η μιζέρια της διχόνοιας ανάμεσα στους καπεταναίους δεν έφερνε κάποιο αποτέλεσμα

Ο Νταλιάνης δέχεται την πρόσκληση και με την συμπαράσταση του Μαυροκορδάτου ετοιμάζει εκστρατευτικό σώμα αποτελούμενο 100 ιππείς και καμμια 500αρια πεζούς και ξεκινά στις αρχές του Γενάρη του 1828 με τον Αντωνιάδη για την Κρήτη .
Κατά το ταξίδι του προς την Κρήτη η ρότα των καραβιών που τους μετάφεραν συναντιέται με το Αγγλικό δίκροτο Γουώρσπάιτ το οποίο έφερνε στην Ελλάδα τον Ιωάννη Καποδίστρια . Ο Χατζημιχάλης με τον Αντωνιάδη μόλις πληροφορήθηκαν ποιός επέβαινε ζήτησαν και πήραν την άδεια να τον δούν. Με ενθουσιασμό εξήγησαν στον Κυβερνήτη τα σχέδια τους για τον αγώνα στην Κρήτη αλλα ξαφνιάστηκαν απο την ψυχρότητα του Καποδίστρια .
(να πώ εδώ ότι ο Καποδίστριας για την στάση του αυτή κατηγορήθηκε ότι αδιαφορούσε για το πρόβλημα της Κρήτης , κατηγόρια που δεν μπορώ να την υποστηρίξω γιατί δεν γνωρίζω την συγκεκριμένη χρονική στιγμή τις διπλωματικές ανάγκες και κυρίως γιατί ο ίδιος ο Κυβερνήτης κατόπιν εισήγησης του Μαυροκορδάτου έστειλε πολεμοφόδια και τρόφιμα στον Νταλιάνη και αργότερα στα τέλη του Μάρτη διέταξε τον Σαχτούρη να πάει στην Κρήτη για να τον πληροφορήσει για την τύχη του, τις στρατιωτικές του ανάγκες και την δυνατότητα συνέχισεως του Αγώνα)

Στίς 5, λοιπόν, του Ιανουαρίου ο Χατζημιχάλης αποβιβάζεται στην Γραμβούσα και γίνεται δεκτός με ενθουσιασμό απο τους χαϊνηδες και την επιλέγει αρχικά σαν ορμητήριό του. Γρήγορα όμως αντιμετωπίζει προβλήματα με την συγκεκριμένη τοποθεσία διότι οι Αγγλογάλλοι την θεωρούν ορμητήριο πειρατών (και όχι άδικα) και τον πιέζουν να την εγκαταλείψει.
Ετσι ο Χατζημιχάλης ύστερα απο ένα δίμηνο περίπου ουσιαστικής απραξίας, διαβουλεύσεων και αντιδικιών για την τοποθεσία μεταφοράς αναγκάζεται να μεταφερθεί στα Σφακιά εν μέσω διαφωνιών με τους Λασηθιώτες για την επιλογή του αυτή.

Στο μεταξύ ο Αλβανός πασάς της Κυδωνίας Μουσταφά που είχε διορισθεί από τον Μωχάμετ Αλη γενικός διοικητής της Κρήτης είχε πληροφορηθεί την άφιξη των ενόπλων και συγκεντρώνει τις δυνάμεις του και ετοιμάζεται να συγκρουσθεί μαζί τους.
Όταν πληροφορείται ότι ο Χατζημιχάλης μετακινηθηκε στα Σφακιά στρατοπεδεύει με το ιππικό του στην περιοχή Βρύσες του Αποκόρωνα, κομβικό σημείο ανάμεσα στα Χανιά και την νότια Κρήτη, και στέλνει επιστολές στους Σφακιανούς προτρέποντάς τους και απειλώντας τους να μείνουν αμέτοχοι στις στασιαστικές κινήσεις .

Οι Σφακιανοί απορρίπτουν τις συστάσεις-απειλές του Μουσταφά αλλά η κατάσταση δεν είναι καλή. Τα ριζίτικα χωριά είναι απρόθυμα να ξαναξεσηκωθούν αφού ακόμα έγλειφαν τις πληγές τους από τον προηγούμενο ξεσηκωμό, ο τόπος που βρίσκονται οι επαναστάτες είναι φτωχός και αδυνατεί να θρέψει τόσο κόσμο και η κατάσταση ανάμεσα στους ντόπιους και στους ξενομερήτες είναι τεταμένη λίγο από την πείνα και λίγο από την στρατιωτική αδράνεια τόσου καιρού. Όλα δείχνουν ότι θα μείνουν μόνοι τους να αντιμετωπίσουν τις πολυάριθμες δυνάμεις του Μουσταφά.

Στις 8 του Μάη μικρό τμήμα πεζών και ιππικού υπο τους Χατζημιχάλη, Μανουσογιαννάκη και Δεληγιαννάκη κτυπούν αιφνιδιαστικά σώμα Ρεθυμνιωτών Τούρκων που πήγαινε να ενωθεί με το κύριο σώμα του Μουσταφά. Σκότωσαν 40 άνδρες και αιχμαλώτισαν αρκετούς ανάμεσά τους και τον Ικιντζή αγά του Ρεθύμνου. Αιχμαλώτισαν δε, και περίπου 5000 ζώα (εφόδια του Μουσταφά). Εξοργισμένος ο Μουσταφάς στέλνει επιστολή στον Χατζημιχάλη με την οποία του δίνει 10 ημέρες καιρό να εγκαταλείψει το νησί. Η απάντηση του Χατζημιχάλη όπως μνημονεύεται από τον Παπαδοπετράκη ήταν
"Μουσταφά . Ηλθα εις την Κρήτη να πολεμήσω τους Τούρκους με τα παλληκάρια μου και όπου θέλει ο Θεός ας δώση την νίκη"

Ο Μουσταφάς δεν πτοείται και αφού συγκεντρώνει όλες τις δυνάμεις του και πριν κινηθεί, στέλνει επιστολές στους ντόπιους καπεταναίους δηλώνοντας την πρόθεσή του να χτυπήσει τον Χατζημιχάλη και "τους ενοχλητικούς ξένους" και αυτοί καλό θα ήταν να μείνουν μακρυά για να απολαύσουν τα προνόμια που θα τους παραχωρούσε .

Η τελική αναμέτρηση πλησιάζει και ο Χατζημιχάλης έχει καταλάβει το Φραγκοκάστελο και ετοιμάζεται. Κατασκευάζει τρείς λιθόκτιστους προμαχώνες σε ακτίνα τόξου 300 ,περίπου ,μέτρων από το φρούριο (στις θέσεις Κουτσουνάρα, Αι Νικήτα και στου Χαλκιά την Βρύση ) και εκεί περιμένει τον Μουσταφά. Οι Σφακιανοί του προτείνουν να μην σταθεί εκεί αλλά να αφήσει 100 άνδρες στο καστέλι με αρκετά τρόφιμα και αυτός με τους υπόλοιπους να πάνε στα Κολοκάσια μια ορεινή τοποθεσία και από εκεί να χτυπήσουν το Πασά όταν θα επιχειρήσει να επιτεθεί στο Φραγκοκάστελο. Το σχέδιο φαίνεται καλό αλλά ο Χατζημιχάλης είναι ξεροκέφαλος και αρνείται.
Του λένε ότι αυτοί είναι άμαθοι σε πόλεμο με ιππικό σε πεδιάδα και δεν μπορούν να τον βοηθήσουν . Αυτός επιμένει.
(σημείωση: φαίνεται ότι ήταν πρώτη φορά που οι Σφακιανοί ερχόντουσαν σε επαφή με Αρβανίτικο κεφάλι)

Στο τέλος θεωρώντας τους δειλούς,τους λέει περιφρονητικά.
"Λοιπόν φυλάγετε τους από τα όρη σας για να μη φύγουν και αφέτε ημάς εδώ κάτω και κοιτάζετε να μας βλέπετε πως πολεμούμεν εμείς".
Ετσι μένει στο Φραγκοκάστελο με 600 άνδρες 100 εξ αυτών ήταν ιππείς ενώ 37 Γραμβρουσιανοί και 50 Σφακιανοί υπο τους Τσουδερό, Παπαδογιάννη και Δεληγιαννάκη πιάνουν τους πρόποδες του απέναντι από το κάστρο ορεινού όγκου στο χωριό Πατσιανός.

. Η μάχη

Στις 13 Μαϊου ο Μουσταφά επικεφαλής 8.000 πεζών και 300 καβαλαρέων ξεκινά απο τις Βρύσες για το Φραγκοκάστελο. Η πορεία του είναι δύσκολη γιατί ο τόπος είναι κακοτράχαλος και οι κάτοικοι εχθρικοί. Κάνει μια στάση στο Ασκύφου και την επομένη διανυκτερεύει στο οροπέδιο το Καλλικράτη της επαρχίας Σφακίων , Την άλλη μέρα το πρωί φθάνει στο Καψοδάσος και έχει πια οπτική επαφή με το Καστέλι. Κατα την κάθοδο του απο το οροπέδιο οι Καλλικρατινοί παρενοχλούν το στρατευμά του αλλά δεν αντιδρά επιδιώκοντας την αδράνεια των ντόπιων.
Μετά απο ξεκούραση μιας ημέρας και ανασύνταξη του στρατού του, τα χαράματα στις 17 του Μάη επιτίθεται στο Φραγκοκάστελο .
Εχει πληροφορηθεί την ύπαρξη δυνάμεων στο γειτονικό Πατσιανό και αναθέτει στην οπισθοφυλακή του την επιτήρησή τους.
Ο Χατζημιχάλης τοποθετεί μέρος των δυνάμεών του στους προμαχώνες και με τους υπόλοιπους από το φρούριο περιμένει να θέσει τους Τούρκους σε διασταυρωμένα πυρά. Εχει αγνοήσει όμως την πενία του σε πυρομαχικά σε σχέση με τον όγκο των αντιπάλων του.

Τις πρώτες ώρες η μάχη μαίνεται αμφίροπη χωρίς καμια πλευρά να έχει πετύχει κάτι ιδιαίτερο εις βάρος της άλλης. Βλέποντας αυτό ο Μουσταφά στρέφει όλο τον όγκο των δυνάμεων του στο δυτικό προμαχώνα αγνοώντας τους άλλους δύο. Οι υπερασπιστές του προμαχώνα βρέθηκαν σε δύσκολη θέση αφού τους τελείωσαν τα πυρομαχικά και οι τούρκοι με έφοδο τον καταλαμβάνουν και σκοτώνουν σχεδόν όλους τους υπερασπιστές Εκεί φονεύεται και ο υπασπιστής του Χατζημιχάλη , Κυριακούλης Αργυροκαστρίτης.

Αμέσως μετά οι Τούρκοι περικυκλώνουν το Φραγκοκάστελο και το απομονώνουν από τους προμαχώνες. Ο Χατζημιχάλης μπροστά στον κίνδυνο να σφαγιαστούν και οι άνδρες του στους άλλους δύο προμαχώνες πραγματοποιεί έξοδο από το κάστρο με τους ιππείς του προκειμενου να δωσεί την δυνατότητα στους αμυνομένους στους προμαχώνες να επιστρέψουν στο φρούριο . Οι τούρκοι αιφνιαδιάζονται στην αρχή και ο Χατζημιχάλης φτάνει στους προμαχώνες. Η επιστροφή τους όμως είναι επώδυνη. Οι Τούρκοι σφίγγουν τον κλοιό και στην κυρίως πύλη του κάστρου γίνεται σφοδρή μάχη. Τα νεκρά σώματα των Ελλήνων και Τούρκων φράζουν την επιστροφή του Χατζημιχάλη στο κάστρο. (σύμφωνα με τον θρύλο μια εσοχή δίπλα από την είσοδο του κάστρου έγινε από το πέταλο του αλόγου του Χατζημιχάλη στην προσπάθειά του να εισέλθει μέσα).
Ο Χατζημιχάλης με μερικούς από τους άνδρες του κατευθύνονται προς τα πλάγια του κάστρου για να βρεί κάποιο άλλο σημείο πρόσβασης. Οι τούρκοι όμως τον έχουν εντοπίσει και τον περικυκλώνουν "αντιστάθηκε ως λέων αλλα το σπαθί του κάποτε έσπασε και το άλογό του σκοτώθηκε. Οι εχθροί έπεσαν πάνω του με μανία και τον κατακρεούργησαν . Το κεφάλι του το έφεραν στον Μουσταφά που όμως αντί να τους επαινέσει,τους επέπληξε διότι δεν πέτυχαν να τον αιχμαλωτίσουν ζωντανό. Ο αρβανίτης Μουσταφά θεωρούσε τον Ηπειρώτη Χατζημιχάλη συμπατριώτη του"
(άλλος θρύλος αναφέρει ότι το κεφάλι του στάλθηκε στην υψηλή πύλη σαν τρόπαιο)

Ο θάνατος του Χατζημιχάλη και των υπερασπιστών στους προμαχώνες κατέθλιψε τους οχυρωμένους στο κάστρο και απογοήτευσε τους λίγους Σφακιανούς στον Πατσιανό που σε όλη την διάρκεια της μάχης στο Φραγκοκάστελο έδιναν την δική τους μάχη στα μετόπισθεν του στρατού του Μουσταφά. Η πολιορκία του κάστρου συνεχίστηκε.Επτά ημέρες ο Μουσταφάς το πολιορκούσε αλλά αυτό κρατούσε. Οι υπερασπιστές του είχαν εξαντληθεί τελείως αλλά και ο Μουσταφάς βρισκότανε σε δύσκολη θέση αφού ήταν μακρυά από τις βάσεις ανεφοδιασμού του σε έναν ιδιαίτερα εχθρικό τόπο και γιατί οι Σφακιανοί δεν έπαψαν να τον παρενοχλούν.

Ετσι στις 24 του Μάρτη ο Μουσταφάς ήρθε σε συμφωνία με τους υπερασπιστές του κάστρου να του το παραδώσουν και να τους αφήσει να φύγουν ανενόχλητοι . Πράγμα που έγινε.
Το τέλος της μάχης βρίσκει 800 τούρκους νεκρούς και 337 (385 κατά άλλους) από την ελληνική πλευρά.

Ο Μουσταφάς κατέστρεψε τους πύργους του κάστρου προς την ξηρά και ξεκίνησε να επιστρέψει στην βάση του. Όμως 1000 περίπου Σφακιανοί συγκινημένοι από την θυσία του Χατζημιχάλη θέλουν να πάρουν εκδίκηση. Τον ακολουθούν κατά πόδας και του προξενούν σοβαρότατες ζημιές . Στις θέσεις Ακασταρέ , Κόρακα και Αγιος Αντώνιος στήνονται ενέδρες, γίνονται μάχες που προκαλούν το θάνατο σε 1.700 περίπου τούρκους .
iansta.blogspot.com
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ
Ενεργό μέλος
Ενεργό μέλος
 
Δημοσ.: 706
Ἐγγραφή: Παρ 11/09/2009 06:21

Ἐπιστροφὴ στην Λαογραφία



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση : Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 1 ἐπισκέπτης