ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ - ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Παρ 12/10/2007 17:16

ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ:


Περπάτησες μοναχικός σ'ετούτη τη ξένη γή
άγγιξες τα όρια του απέραντου νου
σύντροφο είχες μούσα ιωνική
και τους ανθρώπους απαρνήθηκες στο βλέμα ενός παιδιού.

Έν(ι)ωσες τα πάντα σε πύρ κοσμικό
Χρησμούς μαινόμενους εσήμανες
μα οι άνθρωποι σε είπαν σκοτεινό
δεν φταίς εσύ,εκείνοι δεν μπόρεσαν να αντέξουν το φώς...


Αφιερωμένο στον μεγαλύτερο όλων των φιλοσόφων.








Ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος ο μεγαλύτερος κατά τον γραφόντα Έλλην φιλόσοφος ήταν ο βασικότερος εκπρόσωπος της Ιωνικής σχολής.
Το γεγονός ότι έγραψε σε στίχο κωδικοποιημένο και διφορούμενο τον κατέστησε στην ιστορία ώς "Σκοτεινό".
Ο Σωκράτης είχε πεί για τον Ηράκλειτο "Από αυτά που κατάλαβα το έργο του μου φάνηκαν ευφυή.Για τα υπόλοιπα που δεν κατάλαβα νομίζω ότι ισχύει το ίδιο,αλλά θα χρειαζόμουν για διερμηνέα έναν καλό κολυμβητή από την Δήλο".
Ο Αριστοτέλης είχε πεί για τον Ηράκλειτο "Είναι δύσκολο να προσδιορίσουμε τα γραπτά του Ηράκλειτου γιατί δεν ξέρουμε άν μια λέξη αναφέρεται σε αυτό που προηγείτα ή σε αυτό που ακολουθεί.
Όπως στην εισαγωγή του έργου του που αναφέρει :
ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΤΟΥΔ ΕΟΝΤΟΣ ΑΕΙ ΑΞΥΝΕΤΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΓΙΓΝΟΝΤΑΙ.Δεν γνωρίζουμε που αναφέρεται η λέξη αεί"
.
Η σκοτεινότητα του Ηράκλειτου οφείλεται κατα μερικούς στην θέλησή του προς ερμητισμό ενώ κατά άλλους στο ότι δεν ήθελε να βεβηλωθεί το έργο του από τον χύδην όχλο.
Ο Τίμων ο Σιλλογράφος θα τον αποκαλέσει αινιγματοποιό.
Ο Ηράκλειτος άφησε το περί φύσεως έργο του το οποίοι αποτελείται καθαρό από 92 αποσπάσματα στον Ναό της Αρτέμιδος
πριν πάει να ζήσει ερμητικά μακριά από το κόσμο.Εκεί το έργο του το βρήκε ο Ευριπίδης,το απομνημόνευσε και το μετέδωσε λίγο λίγο.Η φιλοσοφία του Ηράκλειτου έχει πολλά κοινά με εκείνη του Εμπεδοκλή.Μέσα στα ρητά του Ηράκλειτου θα βρούμε όλη τη σοφία της ελληνικής επιστήμης και φιλοσοφίας (κοσμοαντίληψης) συμπυκνωμένη.

"Αν δεν ελπίζεις δεν θα βρείς το ανέλπιστο που είναι ανεξερεύνητο και απλησίαστο" 18 μας λέει ο Ηράκλειτος ότι δηλαδή το Έν είναι υπερούσιο,υπερβατικό,αμέθεκτο και άληπτο όπως αναφέρουν αργότερα οι Πλατωνικοί,αλλά αν δεν ελπίζεις δεν θα ανελιχτείς όσο μπορείς στο μέρος του Ενός που μετέχουν τα όντα.

"Ο Άναξ ου το μαντείον εστί το εν Δελφοίς ούτε λέγει ούτε κρύπτει αλλά σημαίνει" 93 δηλώνει σαφώς την αρχή της απροσδιοριστίας ,ότι τα πράγματα και η φύση δεν είναι έτσι ή έτσι (σχετικότητα) αλλά έτσι και αλλιώς (απροσδιοριστία).Το ίδιο συμβαίνει και με την γνώση,φυσική και υπερβατική.

"Η Σίβυλλα με στόμα μαινόμενο εκστομίζει λόγια αγέλαστα διασχίζοντας με την φωνή της χιλιάδες χρόνια με τη βοήθεια του θεού" 92 σημαίνει ότι ο λόγος του θεού ο οποίος είναι συμπαντικός συλλαμβάνεται μέσω του υγρού στοιχείου (Κασταλλεία) από την Σίβυλλα σε μέτρο και ασαφή απροσδιοριστία,και αποτυπώνεται μέσω των προφητών (ιερέων των Δελφών) σε ρητά (παραγγέλματα και χρησμοί) που διαπερνούν τις χιλιετηρίδες μεταδίδοντας τον συμπαντικό λόγο μέσα από την φωνή της Σίβυλλας.

"Το ανθρώπινο όν δεν έχει την αληθινή γνώση,αλλά το θείο την έχει.Ο άνθρωπος καλείται νήπιο από το δαίμονα όπως το παιδί από τον άντρα" 78-79 σημαίνει ότι οταν γεννιέται ένας άνθρωπος γεννιέται μέσα του ένα σύμπαν διαφορετικό από των υπολοίπων.Αλλά το σύμπαν είναι ένα.Η αληθινή γνώση βρίσκεται στο σύμπαν καθ'αυτό και το κάθε όν ανάλογα με το πόσο μετέχει στο θείο (δαίμων) την προσεγγίζει περισσότερο αφήνοντας πίσω του την πραγματικότητα που έχει κληρονομήσει από τους ανθρώπους και καλλιεργεί όσο ζεί με δοξασίες και ιδέες που αποτελούν μία διαστρεβλωμένη οπτική αντίληψης της καθ'αυτής πραγματικότητας.Σε αυτή την αλυσσίδα ανέλιξης των όντων ο άνθρωπος σε σχέση με το δαίμονα είναι νήπιο και η γνώση του ανθρώπου των 4 διαστάσεων δεν είναι τίποτα μπροστά στην καθ'αυτή γνώση της φύσεως και του όντος.

"Αν και ο λόγος είναι αιώνιος οι άνθρωποι είναι ανίκανοι να τον καταλάβουν και πριν τον ακούσουν κι αφού τον ακούσουν για πρώτη φορά.Γιατί ενώ τα πάντα συντελούνται σύμφωνα με το λόγο αυτοί μοιάζουν άπειροι όταν αποκτήσουν εμπειρία λέξεων οπότε διακρίνω το κάθε τί σύμφωνα με την σύστασή του και το εκθέτω όπως έχει.Αλλά από τους ανθρώπους διαφεύγουν όσα πράττουν όσο είναι ξύπνιοι ακριβώς όπως πράττουν και λησμονούν όταν κοιμούνται" 1.
Ο Λόγος του σύμπαντος είναι αεί και έν ο οποίος διαχωρίζεται σε πολλά και το κάθε όν ανάμεσά τους και ο άνθρωπος παίρνει το μέρισμα λόγου που του αναλογεί χωρίς να το κατανοεί συμμετέχοντας στον καθολικό λόγο στο βαθμό που έχει την δυνατότητα να το κάνει.Αλλά οι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν και εγκλωβίζονται σε δόγματα,ή δοξασίες ορθότερα,
δίχως να μπορούν να ανελιχθούν προς τον καθολικό λόγο και δημιουργούν πραγματικότητες οι οποίες αλλοιώνονται και αλλάζουν δίχως να τους δίδουν σταθερότητα γνώσης.Έτσι σκέφτονται και πράττουν όπως όταν κοιμούνται βρισκόμενοι σαν μέσα σε όνειρο.

"Συναναστρεφόμενοι με τον λόγο που τα κυβερνάει όλα μ'εκείνον έχουν διαφορές και όσα συναντούν κάθε μέρα τους φαίνονται ξένα" 72.
Εδώ θέλει να μας πεί ότι ενώ ο λόγος είναι έν σαν όλον και πολλά ώς μέρη,ο ατομικός λόγος του μέρους δεν μπορεί να συλλάβει τον καθολικό λόγο του ενός όλου.Το μέρος λοιπόν δεν μπορεί να συλλάβει μόνο του το όλον.Έτσι όταν έχουμε διαφορά προς κάτι καθολικό όπως όταν δεν καταλαβαίνουμε το πώς λειτουργεί η φύση δεν εναντιωνόμαστε σε κάτι άλλο παρά το λόγο που δεν μπορούμε να συλλάβουμε,έτσι όσο προχωράμε και όσο συναντούμε νέες ιδέες,ενώ μετέχουμε σε αυτές μας φαίνονται ξένες.Γι'αυτό λέει ότι "δεν ξέρουν να ακούν ούτε να λένε" 19 αλλά και "όταν ακούν δεν καταλαβαίνουν γι'αυτό ταιριάζει σε αυτούς παρόντες απόντες" 34,"Γιατί οι πιο πολλοί άνθρωποι δεν σκέφτονται πάνω σε αυτό που συναντούν κι όταν το συναντήσουν δεν το γνωρίζουν αλλά το φαντάζονται" 17.

"O θεός είναι νύχτα,μέρα,χειμώνας,θέρος,πόλεμος,ειρήνη,
κόρος,λιμός και μεταβάλλονται τα πάντα στα ενάντια,αυτός ο νούς,αλλάζουν όπως το πύρ,όταν αναμειχθούν ανάλογα με την μυρωδιά του καθενός ονομάζεται" 67
.
Ο Θεός δεν είναι έξω από τον κόσμο,αλλά ο ίδιος ο κόσμος είναι ενδοκοσμικός λόγος και ενδοκοσμική αθανασία η οποία αποτελεί αείζωο αυξομειώμενο έμμετρο πύρ (όχι το στοιχείο) το οποίο μεταβάλλεται χωρίς να χάνεται και ανάλογα το τί μορφή παίρνει προς τον παρατηρητή λαμβάνει και το ανάλογο όνομα (θεοί).

"Σ'όλους τους ανθρώπους έχει δωθεί η αυτογνωσία και η σωφροσύνη" 116.Όλοι οι άνθρωποι μετέχουν στον λόγο μέσω της αυτογνωσίας (γνώθι σ'αυτόν) και της σωφροσύνης (μηδέν άγαν) και βάση αυτών ανελίσσονται προς αυτόν.
"Γι'αυτό πρέπει να ακολουθούμε τον κοινό λόγο.Ενώ όμως ο λόγος είναι κοινός οι άνθρωποι φέρονται σαν να έχουν ιδιαίτερη φρόνηση" 2."Στην ψυχή ανήκει ο λόγος που αυξάνει από τον εαυτό του" καθώς ο λόγος του μέρους τείνει προς το λόγο του Όλου και του Ενός.Όμως "Τα πέρατα της ψυχής δεν θα βρείς όσο μακριά κι αν σε φέρει ο δρόμος.Τόσο βαθύ λόγο περιέχει" 45.

"Το πάν είναι διαιρετό και αδιέραιτο,γεννητό και αγέννητο,
θνητό και αθάνατο,λόγος και αιών,πατέρας και υιός,θεός και δίκη.Αλλά αφού ακούσετε το λόγο κι όχι εμένα είναι σοφό να ομολογήσετε πώς τα πάντα είναι Έν" 50."Το έν το μόνο σοφόν θέλει και δεν θέλει να λέγεται με το όνομα του Ζηνός" 32.
.
Τα πάντα για τον Ηράκλειτο είναι Έν και αυτό το έν είναι πολλά και έν,φθαρτό και άφθαρτο,διαιρετό και αδιαίρετο.Αλλά το αρχικό το Έν διαφέρει από όλα στη Σοφία καθώς είναι αμέθεκτο και διατηρεί την υπερβατικότητά του καθώς το πύρ και ο λόγος είναι και δεν είναι το ίδιο."Νόμος είναι η πειθαρχία στην βουλή του ενός" 33

"Πόλεμος πατήρ πάντων εστί πάντων βασιλεύς.Άλλους τους
έκανε ανθρώπους και άλλους θεούς,άλλους δούλους και άλλους ελεύθερους" 53
.
Χάριν του Νείκους έλεγε ο Εμπεδοκλής το Έν διασπάστηκε σε Πολλά ώστε να υπάρχει ο κόσμος και χάριν της έριδος τα στοιχεία αντιμάχονται σαν σε πόλεμο και άλλα κυριαρχούν κι άλλα κυριαρχούνται.Γι'αυτό λέει ο Ηράκλειτος ότι "Πρέπει να γνωρίζει κανείς ότι ο πόλεμος είναι κοινός και η έρις δίκη και ότι σύμφωνα με την έριδα και την ανάγκη γίνονται όλα" 80 όπως και ότι "ο κυκεών διαλύεται όταν δεν κινείται" 125.

"Το αντίθετο συγκλίνει και από τις διαφορές γεννιέται η πιο όμορφη αρμονία καθώς τα πάντα γίνονται κατ'έριν" 8 και "η αφανής αρμονία είναι καλύτερη από την φανερή" 54.
Τα αντίθετα συγκλίνουν δια της έριδος δημιουργώντας την αφανή αρμονία του κόσμου,κάτι που το παρατηρούμε τόσο στην φανερή σε εμάς φύση όσο και στην μικροκοσμική και μακροκοσμική αφανή τάξη.

"Οδός άνω και κάτω μία και αυτή" 60,"στο γνάφειο η οδός η ευθεία και η λοξή είναι η ίδια" 59.
Σήμερα θα λέγαμε όπως άνω και κάτω και όπως στον μικρόκοσμο και στον μακρόκοσμο.

"Συνδέσεις όλα κι όχι όλα το Έν γεννιέται απ'όλα κι απ'το Έν όλα." 10
Τα πάντα είναι Όλον και το Όλον Έν,άρα το Έν και τα πολλά είναι το ίδιο και υπάρχουν ταυτόσημα.Σήμερα θα λέγαμε ότι τα πάντα είναι ενέργεια ή αιθέρας και από αυτούς προέρχονται οι διάφορες μορφές ενέργειας.

"Του τόξου το όνομα ζωή το έργο θάνατος" 48 "Δεν καταλαβαίνουν πώς το διαφορετικό συνομολλογεί με τον εαυτό του και η αρμονία των αντιθέτων είναι παλίντροπος όπως το τόξο με τη λύρα" 51.
Το όνομα του σύμπαντος ζωή ή τάξη θα λέγαμε και το έργο του αλλαγή ή θάνατος.Μέσα από την φθορά γεννιέται η τάξη και η έριδα συνυπάρχει με τον έρωτα.

"88.Το ίδιο πράγμα υπάρχει σε μας, το ζωντανό και το πεθαμένο, το ξύπνιο και το κοιμισμένο, το νέο και το γερασμένο· γιατί αυτά μεταβάλλονται σ' εκείνα και, αντίθετα, εκείνα μεταβάλλονται σ' αυτά.
Είμαστε ενεργεία ζωντανοί και εν δυνάμει νεκροί.Αυτή είναι η αρχή της απροσδιοριστίας που καταλύει την αρχή της σχετικότητας,καθώς τα πράγματα δεν είναι ή έτσι ή αλλιώς αλλά και έτσι και αλλιώς.

"33.Η θάλασσα είναι το πιο καθαρό και το πιο μολυσμένο νερό· για τα ψάρια είναι πόσιμο και σωτήριο, αλλά για τους ανθρώπους μη πόσιμο και ολέθριο."
Το καλό και το κακό είναι σχετικά.Το καλό για το ένα μέρος είναι κακό για το άλλο κι αντίστροφα.Δεν υπάρχει πχ καλό ή κακό στο λύκο που κυνηγάει το λαγό.Αν τον φτάσει ο λύκος θα ζήσει για να πεθάνει ο λαγός.Αν ξεφύγει ο λαγός θα ζήσει αλλά θα πεθάνει ο λύκος.Πρέπει πότε να ζεί ο ένας και πότε ο άλλος ώστε να διατηρηθούν και οι δύο στη ζωή.Αυτή η αρχή της φύσεως δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή,αλλά ανάγκη και ορμή της ζωής.

"62.αθάνατοι θνητοί,θνητοί αθάνατοι."
Στο σύμπαν τίποτε δεν χάνεται παρά μεταστοιχειώνεται.
Αυτό που είναι ζωντανό τώρα σε λίγο θα είναι νεκρό κι αντίστροφα.Αυτή τη στιγμή είμαστε ζωντανοί και ταυτόχρονα νεκροί,όπως η γάτα στο πείραμα του Σρέντιγκερ που αναφέρει ο Δ.Λιαντίνης στην "Γκέμμα" στην σελ. 136.Γι'αυτό το λόγο και σε σχέση με τα παραπάνω "58.Το καλό και το κακό είναι ένα και το αυτό.".

"77.Είναι τέρψη ή θάνατος για τις ψυχές να γίνονται υγρές. Είναι τέρψη γι' αυτές η πτώση τους στη γέννηση. Η ζωή μας γεννιέται από το θάνατο τους και η ζωή τους γεννιέται από το θάνατο μας."
Μέσω του υγρού στοιχείου πέφτουν οι ψυχές στην γέννηση η οποία είναι γέννηση για εμάς και θάνατος για αυτές αν λάβουμε υπ'όψιν τα όσα λέει ο Πλάτων περί λήθης στο μύθο του σπηλαίου των σκιών και των δεσμωτών στο τελευταίο βιβλίο της Πολιτείας.
Γι'αυτό και ανέφερε προηγουμένως ότι η οδός η άνω και η κάτω έν και το αυτό.Το σημείο μέθεξης ο εγκέφαλος με τα ημισφαίριά του.

"57.Δάσκαλος των πιο πολλών ανθρώπων είναι ο Ησίοδος· αυτοί είναι βέβαιοι πως αυτός γνωρίζει πάρα πολλά, αυτός που δεν μπορούσε να αναγνωρίσει τη μέρα και τη νύχτα· γιατί αυτές είναι ένα."
106.Ο Ηράκλειτος επέπληξε τον Ησίοδο που άλλες μέρες τις κάνει καλές κι άλλες κακές, για την άγνοια του ότι μια είναι η φύση κάθε μέρας. Κάθε μέρα είναι όμοια με όλες τις άλλες."

Εδώ σαφώς ο Ηράκλειτος δεν στρέφεται κατά του Ησιόδου αλλά κατά της ανθρώπινης άγνοιας που ερμήνευε λάθος την μυθολογία βάση της παράδοσης του Ησιόδου και που χάθηκε στην λεπτομέρια του μύθου αγνοώντας την ουσία,
δημιουργώντας στους μη φιλοσοφημένους δεισιδαιμονίες.

"49α.Στα ίδια ποτάμια και μπαίνουμε και δεν μπαίνουμε, και είμαστε και δεν είμαστε".
91.Δεν μπορούμε να μπούμε δυο φορές στο ίδιο ποτάμι, κατά τον Ηράκλειτο, ούτε ν' αγγίξουμε δυο φορές μια ουσία θνητή, γιατί σκορπίζεται και πάλι μαζεύεται με την οξύτητα και την ταχύτητα της μεταβολής, (και μάλιστα όχι πάλι, ούτε αργότερα, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζεται και χάνεται) και πλησιάζει κι απομακρύνεται".
12.Αυτοί που μπαίνουν στα ίδια ποτάμια δέχονται συνέχεια άλλα κι άλλα νερά· κι απ' τα υγρά βγαίνουν οι ψυχές σαν αναθυμιάσεις "

Ενώ μπαίνουμε ή δεν μπαίνουμε στα ίδια ποτάμια (ενσαρκωμένη ζωή) κι ενώ αυτή την στιγμή είμαστε και δεν είμαστε (Είναι και μή Είναι),δεν μπορεί κάποια στιγμή ή κατάσταση να είναι ακριβώς η ίδια με κάποια άλλη όπως δεν μπορεί να αγγίξει κάποιος δύο φορές την ίδια θνητή ουσία ακόμη κι όσο βρίσκεται εν βίω,
καθώς κάθε στιγμή που περνάει αλλάζουμε και είμαστε κάποιος άλλος από αυτόν που είμασταν πρίν.Το απόσπασμα 12 θεωρείται του στωϊκού Κλεάνθη κι όχι του Ηράκλειτου.

"36.Για τις ψυχές θάνατος είναι να γίνουν νερό, για το νερό θάνατος να γίνει γη, από τη γη γίνεται νερό κι απ' το νερό ψυχή.
103.Στην περιφέρεια του κύκλου η αρχή και το πέρας συμπίτουν.
76.Η φωτιά ζει το θάνατο της γης κι ο αέρας ζει το θάνατο της φωτιάς, το νερό ζει το θάνατο του αέρα και η γη του νερού.
126.Τα ψυχρά θερμαίνονται, το θερμό ψύχεται, το υγρό ξεραίνεται, το στεγνό δροσίζεται."


Εδώ έχουμε να κάνουμε με την μεταστοιχείωση των όντων.
Φυσικά άλλος ο ορισμός ψυχή για τον Ηράκλειτο (βλ.Πλάτων Κρατύλος και Τίμαιος) και άλλο αυτό που εννούμε σήμερα ώς ψυχή.Η ψυχή γίνεται λοιπόν ύδωρ και το ύδωρ γή,από τη γή ύδωρ κι από το ύδωρ ψυχή είτε αναφερόμαστε σε ατομικό επίπεδο (ψυχή - σπέρμα/αίμα - σώμα) είτε σε συλλογικό (αιθέρας - ύδωρ - ύλη).Τα πάντα είναι ένας κύκλος και κύκλους κάνουν για να επιστρέψουν στο αρχικό σημείο εκπόρευσης.
Ως θερμά θα πρέπει να εννοήσουμε τα άστρα.Το ψυχρό δεν είναι στοιχείο αλλά απουσία του θερμού,όπως και ο θάνατος θα μπορούσε να είναι κατά μία άποψη απουσία ζωής.

"52.Ο αιώνας είναι ένα παιδί που παίζει, ρίχνοντας ζάρια· ενός παιδιού η βασιλεία."
Εδώ θέλει να μας πεί ότι η απροσδιοριστία που λέγαμε πρίν έχει μία κρυφή αρμονία και αιτιοκρατία.

"65. Η φωτιά είναι χρεία και χορτασμός· γι' αυτόν χρεία είναι η τάξη, και η εκπύρωση χορτασμός."
Το πύρ που αναφέρει εδώ ο Ηράκλειτος δεν είναι το στοιχείο αλλά το κοσμογονικό,η αεί υπάρχουσα ενέργεια που μεταβάλλεται διαρκώς θα λέγαμε.Η αταξία έχει ανάγκη την τάξη και η εκπύρωση (διαρκές γίγνεσθαι) μεταβάλλουσα αναπαύεται.
Γι'αυτό "90.Τα πάντα ανταλλάσσονται με τη φωτιά και με τα πάντα η φωτιά, όπως τα εμπορεύματα με το χρυσάφι, και το χρυσάφι με τα εμπορεύματα."
"84.(Το πύρ) μεταβαλλόμενο αναπαύεται."
καθώς τα πάντα είναι αρχέγονη και αείζωη ενέργεια και ταυτόσημα μορφές ύλης που ζούν και ταυτόχρονα πεθαίνουν μέσω της φθοράς.

"16.Θα ξεφύγει ίσως κανείς από το αισθητό φως, αλλά είναι αδύνατο να ξεφύγει από το νοητό. Ή, όπως λέει ο Ηράκλειτος, πως κανείς να κρυφτεί απ' αυτό που δεν δύει ποτέ."
Ή πώς μπορούμε ώς μέρη της εκπύρωσης εντός του διαρκούς γίγνεσθαι που ταυτόχρονα είναι και δεν είναι να αντιληφθούμε
το αρχικό σημείο εκπύρωσης;

"30.Αυτόν εδώ τον κόσμο, τον ίδιο για όλους, ούτε κανείς θεός ούτε άνθρωπος τον έπλασε, αλλ' ήταν από πάντα και είναι και θα είναι αιώνιο αείζωο ζωντανό πύρ, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο.
Ο κόσμος είναι πύρ αείζωο αιώνιο και αυξομειώμενο.Προσοχή!
Όχι το πύρ το στοιχείο,αλλά την αρχέγονη ενέργεια.

"31.Η φωτιά μετατρέπεται πρώτα σε θάλασσα· και το μισό της θάλασσας γίνεται γη και το άλλο μισό σίφουνας."
Το πύρ που λέγαμε εκδηλώνεται ώς ύδωρ (το στοιχείο της δομή του κόσμου δημιουργώντας αντανακλάσσεις των αρχικών όντων) όπου το μισό συνθέτει ύλη και το άλλο μισό μεταβάλλεται ώστε να υπάρχει διαρκής αναγέννηση και ανακύκλωση των πάντων (ύλη-ενέργεια).Επίσης άλλο αυτό που αντιλαμβανόμαστε ώς μορφές ενέργειας κι άλλο η αρχέγονη ενέργεια που αναφερόμαστε.

"119.Ήθος ανθρώπω δαίμων".
Ο Λιαντίνης στην Γκέμμα σελ. 186 γράφει πάνω σε αυτό:
"Νέκυια σημαίνει ότι το ενεργεία σου δηλαδή αυτό που είσαι τώρα και ζείς τρέφεται από το δυνάμει σου δηλαδή αυτό που θα γίνεις όταν δεν θα ζείς.Στην αντίθετη περίπτωση αφαιρείς από το προσωρινό του ζωντανού το μόνιμο του πεθαμένου.Ότι ενώ ζείς αυτό που είσαι δηλαδή το ζωντανός του σήμερα ταυτόχρονα ζείς κι αυτό που δεν είσαι δηλαδή το νεκρός του αύριο".
Προσοχή!Μην προσπαθήσετε να βγάλετε έτσι εύκολα συμπέρασμα για την λέξη δαίμων.Μετά από αυτό συνεχίζουμε με τα αποσπάσματα"82.Ο ωραιότερος πίθηκος είναι άσχημος όταν συγκρίνεται με το γένος των ανθρώπων.
83.Ο σοφότερος άνθρωπος, όταν συγκρίνεται με το θεό, φαίνεται πίθηκος και στη σοφία και στην ομορφιά και σ' όλα τ' άλλα."


"67α.Όπως μια αράχνη στο κέντρο του ιστού της, μόλις μια μύγα κόβει ένα νήμα του, το αισθάνεται και τρέχει γρήγορα σαν να υπέφερε για το κομμένο νήμα, έτσι και η ψυχή του ανθρώπου, όταν ένα μέρος του σώματος τραυματίζεται, ορμάει προς τα 'κεί σαν να μη μπορεί να υποφέρει τη λαβωματιά του σώματος με το οποίο είναι δεμένη γερά και αρμονικά."
Αυτό ας το διευρήνουμε λίγο στη φύση και την κοσμική ψυχή που αντιδρά σε ότι την τραυματίζει νοώντας το σύμπαν ώς συμπαντικό οργανισμό ανάλογο του ανθρώπινου.

"15.Διόνυσος και Άϊδης εν και ωυτό".
Η χαρακτηριστικότερη ίσως φράση του Ηράκλειτου σημαίνοντας (όχι κρύπτοντας ή αποκαλύπτοντας) πολλά πράγματα αλλά ουσιαστικά ένα.Σαφώς και αναφέρεται πλήν των άλλων στην διτότητα και ομοιότητα της ζωής και του θανάτου.



"85.Είναι δύσκολο να πολεμά κανείς την καρδιά του· γιατί αυτό που θέλει, το αγοράζει με ψυχή."
Κάθε επιθυμία αποτελεί και μία προσκόλληση στο υλικό γίγνεσθαι.

"63.Εκεί πέρα, μπροστά σ' αυτόν που είναι, ανασταίνονται και γίνονται άγρυπνοι φύλακες των ζωντανών και των νεκρών."
Αυτό δυστυχώς δεν μπορεί να εξηγηθεί με λόγια γι'αυτό και μένει ώς έχει.Αναφορικά "27.Πράγματα που δεν ελπίζουν ούτε φαντάζονται περιμένουν τους ανθρώπους μετά το θάνατο τους."

"21.Θάνατος είναι όσα βλέπουμε ξύπνιοι, και ύπνος όσα κοιμισμένοι.
"26.Όταν τα μάτια του σβήνουν, ο άνθρωπος ανάβει φως για τόν εαυτό του μέσα στη νύχτα. Ζωντανός στον ύπνο του, όταν τα μάτια του κλείνουν, αγγίζει τον πεθαμένο, ξύπνιος, αγγίζει αυτόν που κοιμάται."
"89.Για τους ξύπνιους ένας και κοινός κόσμος υπάρχει, αλλά κάθε κοιμισμένος ξαναγυρνά στο δικό του ιδιαίτερο κόσμο."

Αναφέρεται στο Έξυπνο Ενύπνιο και στο ενδιάμεσο ζωής θανάτου.Στο μεσοδιάστημα ή την έκλαμψη μεταξύ της θέσης και της κίνησης του ηλεκτρονίου σύμφωνα και με την αρχή της απροσδιοριστίας.Αλλά οι άνθρωποι είναι παγιδευμένοι στον χρόνο που οι ίδιοι δημιουργούν ζώντας σαν μέσα σε όνειρο εντός ονείρου.

"75.Οι κοιμισμένοι είναι εργάτες και συνεργοί σ' αυτά που γίνονται στον κόσμο."
Έχουμε προσωπική ευθύνη για όσα γίνονται στον κόσμο.

"123.Η φύση αγαπά να κρύβεται."
Διαφορετικά δεν θα είχε νόημα.

"99.Αν ο ήλιος δεν υπήρχε, θα ήταν νύχτα παρά τα άλλα άστρα."
Εδώ ο Ηράκλειτος προσδιορίζει σαφώς ότι ο ήλιος είναι ένα απλό άστρο όπως όλα τα υπόλοιπα.

"100.Ο ήλιος, κύριος και φύλακας των περιόδων, ορίζει, κατανέμει, φανερώνει και αποκαλύπτει τις μεταβολές και τις εποχές που φέρνουν τα πάντα."
Με αυτό θέλει να πεί ότι ο χρόνος και οι εποχές ορίζονται και τα πάντα φανερώνονται χάριν της κινήσεως της γής σε σχέση με τον ήλιο.

"120.Της αυγής και της εσπέρας τέρματα η άρκτος και απέναντι στην άρκτο, το όριο του λαμπερού Δία."
Από τα πιο "σκοτεινά" αποσπάσματα του Ηράκλειτου διότι δεν γνωρίζουμε αν ώς άρκτο εννοεί τις άρκτους και τον πολικό αστέρα ή τον αρκτικό κύκλο.Αναφορικά η αυγή και η εσπέρα συμπίπτουν με την εμφάνιση της Αφροδίτης η οποία πάντα φωτίζεται από τον ήλιο,αλλά ουσιαστικά την ημέρα και την νύχτα τις προσδιορίζει η κίνηση της γής γύρω από τον εαυτό της και τον ήλιο με κέντρο αναφοράς τον πολικό αστέρα ο οποίος ώς γνωστόν είναι ο Α' της Μικράς Άρκτου.

"41.Γιατί μια είναι η σοφία: το να γνωρίζεις τη σκέψη που κυβερνάει όλα μέσα απ' όλα."
"108.Απ' όσων τα λόγια άκουσα, κανείς δε φτάνει σε τούτο, να αναγνωρίσει, δηλαδή, πως το σοφό είναι απ' όλα χωρισμένο."

Αναφέρεται στον λόγο που είναι έν και πολλαπλός και μέσω του οποίου κάθε όν μετέχει κατ αναλογίαν στη σοφία,αλλά η σοφία καθ'αυτή είναι χώρια απ'όλα καθώς το Έν είναι αμέθεκτο,άληπτο,
άρρητο,υπερούσιο και υπερβατικό.

"101.Αναζήτησα τον εαυτό μου."
Η ουσία των πάντων.Το γνώθι σ'αυτόν.

"49.Ένας άνθρωπος για μένα αξίζει όσο μύριοι, όταν είναι άριστος."
Ο Αριστοτέλης έλεγε ότι η αρετή εξασκείται όπως κάθε τέχνη δια της έξης (συνήθεια) και από ήθος καλλιεργείται σε έθος.
Η αρετή είναι διττή: διανοητική και ηθική.

"9.Διαφορετική είναι η ηδονή για το άλογο, το σκυλί και τον άνθρωπο, αφού τα γαϊδούρια θα προτιμούσαν άχυρα αντί χρυσάφι. Γιατί πιο ευχάριστη είναι η τροφή για τα γαϊδούρια παρά το χρυσάφι."
Τα ζώα αδιαφορούν για το χρυσάφι σε αντίθεση με τον άνθρωπο παρόλου που ο άνθρωπος θεωρείται σοφότερος σε σχέση με αυτά.

"29.Οι άριστοι προτιμούν το ένα από όλα, την αιώνια δόξα των θνητών. Αλλά οι πολλοί χορταίνουν σαν τα κτήνη."
Η μάζα χάνεται στην μέριμνα όπως ο Πολύφημος (κάντε μία ετυμολόγηση της λέξεως) έφαγε τους συντρόφους.Οι άριστοι προτιμούν την αιώνια δόξα,νοούμενη όχι ως υστεροφημία αλλά ώς συλλογική και πολιτισμική ενδοκοσμική αθανασία.

"122.Αγχιβατείν αγχιβασίην".
Το διφορούμενο είναι προσέγγιση κατά τον Ηράκλειτο διότι μέσα από τις δύο οπτικές του ίδιου ζητήματος διακρίνεις το ίδιο όν μέσα από δύο όψεις γνωρίζοντάς το καλύτερα.

"14.Σε ποιους προφητεύει ο Ηράκλειτος; Σε πλανώμενους τη νύχτα αλήτες, μάγους, βάκχους, μαινάδες και μύστες· αυτούς απειλεί με μεταθανάτια τιμωρία, σ' αυτούς προφητεύει τη φωτιά· γιατί στα καθιερωμένα απ' τους ανθρώπους μυστήρια μυούνται με τρόπο ανίερο."
Πολλοί πιστεύουν κάτι παραπάνω για τον εαυτό τους επειδή γνώρισαν κάποια πράγματα ή διάβασαν μερικά βιβλία.

"126α.Σύμφωνα με το νόμο των ετών, η εβδομάδα ενώνεται με τη σελήνη, αλλά διαιρείται με τις άρκτους, τα δυο σημεία της αθάνατης μνήμης."
Η εβδομάδα αποτελείται από 7 ημέρες.Ο κύκλος της Σελήνης αποτελείται από 28 ημέρες δηλαδή 4 εβδομάδες (4 Χ 7 = 28).
Το έτος αποτελείται από 12+1 σεληνιακούς μήνες.
Η διαίρεση σημαίνει τα ηλιοστάσια και την θέση της γής σε σχέση με τον ήλιο,όταν αυτός είναι στον Αιγόκερω (έξοδος) ή στον Καρκίνο (είσοδος).Ο άνθρωπος θεωρείται από τον Ησίοδο τέλειος στα 14 έτη όπου μπορεί να τεκνοποιήσει όπως και κατά τον Ηράκλειτο όπου αν ένας άνδρας τεκνοποιήσει στα 14 όταν γίνει 30 ο γιός του θεωρητικά θα έχει τεκνοποιήσει.
Επίσης οι φάσεις της σελήνης έχουν σχέση με τα έμμηνα της γυναίκας καθώς το διάστημα μεταξύ δύο περιόδων της γυναίκας διαρκεί 28 ημέρες.14 επίσης ήταν και τα τμήματα του Ζαγρέως.


Υπάρχουν και άλλα αποσπάσματα του Ηράκλειτου τα οποία δεν μπορώ ή δεν θα ήθελα να σχολιάσω.Αυτό το αφήνω στην προσωπική μελέτη του καθενός.




Συνημμένα
post-10-98595-heraclitus.jpg
post-10-98595-heraclitus.jpg (0 Bytes) 1384 προβολές
Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Παρ 12/10/2007 17:23

ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ:


<<Τιμημένε Ακράγαντα και αφιλόξενη Αίτνα
μονάχα μια αναπνοή σας χωρίζει.
Εντός σου του Σφαίρου τα στοιχεία και στοιχειά
η Φιλότις και το Νείκος αεί ψυχανεμίζει...

Τις στάχτες των αιώνων τινάσσεις από πάνω σου
μα είναι πιο βαριά η μνήμη.
Στην Πύλη των Θουρίων τον Μέτωνα ασπάζεσαι
στο άπειρο μονάχα η νοσταλγία για το Έν έχει απομείνει...>>

Αφιερωμένο στην μνήμη του μεγάλου φιλοσόφου.






Ο Εμπεδοκλής ο Ακραγαντίνος υιός του Μέτωνα ήταν μία από τις πιο μυστηριώδεις προσωπικότητες της αρχαιότητος.Λίγα γνωρίζουμε για το βίο και το έργο του και ακόμη λιγότερα από αυτά είναι ακριβή και ανόθευτα από πληροφορίες μεταγενέστερων.
Ο Τίμαιος στο 9ο βιβλίο του λέγει ότι ο Εμπεδοκλής ήταν μαθητής του Πυθαγόρα (βλ. Διογένης Λαέρτης Βίοι Φιλοσόφων 8 51)
ενώ ο Αλκιδάμας αναφέρει στον "Φυσικό" του ότι ο Εμπεδοκλής ήταν μαθητής του Παρμενίδη μαζί με το Ζήνωνα τον Ελεάτη
(βλ. όπως ανωτέρω 8.57).
Ο Απολλόδωρος στα "Χρονικά" (βλ. ώς άνω 8.59) αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής έζησε 109 χρόνια.
Σχετικά με τον θάνατό του υπάρχουν δύο εκδοχές:
Ή ότι πέθανε σε ατύχημα πέφτωντας από μία άμαξα σε ηλικία 77 ετών (Διογ.Λαέρτ. 8 73) ή ότι σε ηλικία 56 ετών πήδηξε μέσα στο ηφαίστειο της Αίτνας και η λάβα πέταξε έξω το ένα χρυσό του σανδάλι.
Για το βίο του έχουν διασωθεί λίγες πληροφορίες οι οποίες περιβάλλονται από ένα πέπλο μυστηρίου.
Πολλά παράδοξα και θαυμαστά αποδίδονται στον αινιγματικό Εμπεδοκλή.Κυρίως όμως ότι απέπνεε μία θεϊκή μεγαλοπρέπεια.
Ο Διογένης Λαέρτης (8 59) αναφέρει ότι ο Σάτυρος έλεγε πώς ο Γοργίας ήταν παρών όταν ο Εμπεδοκλής έκανε πολλά "μαγικά" και "ακατανόητα",όπως και ότι γνώριζε πολλά για φάρμακα,βότανα και ιάσεις.
Ο Τίμαιος αναφέρει στο 18ο βιβλίο του (Διογ.Λαερτ. 8 60) ότι κάποτε που κινδύνευε η σοδειά από τα μελτέμια έβαλε να γδάρουν γαιδάρους και να τοποθετήσουν τα τομάρια τους στους λόφους.Όντως σταμάτησε την δύναμη του ανέμου και από τότε επονομάστηκε <<κωλυσανέμας>>.
Ο Ηρακλείδης αναφέρει (Διογ.Λαέρτ. 8 61) ότι συντήρησε άπνοο το σώμα μίας γυναίκας χωρίς σφυγμό για 30 ημέρες και τελικώς την επανέφερε στη ζωή.
Ο Αριστοτέλης αναφέρει (Διογ. Λαέρτ. 8 63) πως αν και είχε πολύ εξέχουσα κοινωνική θέση ήταν υπεράνω φιλοδοξίας και απέρριψε το βασιλικό αξίωμα.
Είχε δημοκρατικές πεποιθήσεις και κατέλυσε τη βουλή των χιλίων 3 χρόνια μετά την ίδρυσή της (Διογ. Λαέρτ. 8 66).
Λέγεται ότι είχε θεραπεύσει αρκετούς ετοιμοθάνατους ανθρώπους
μεταξύ των οποίων και κάποια Πάνθεια από τον Ακράγαντα.
Κάποτε στον ποταμό Σελινούντα έπεσε επιδημία λόγω του ελώδους και δύσοσμου νερού.Τότε ο Εμπεδοκλής έστρεψε προς τα εκεί τη ροή 2 γειτονικών ποταμών και με την ανάμειξη των ποταμών το νερό καθάρισε.Μετά από αυτό το περιστατικό λέγεται ότι πήδηξε μέσα στην Αίτνα (Διογ. Λαέρτ. 8 70)
αμισβητούν την εκδοχή αυτή του θανάτου του Εμπεδοκλή και υποστηρίζουν ότι χάθηκε κάπου στη πελοπόνησσο ή ότι έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε (Διογ. Λαέρτ. 75).
Υποστήριζε ότι υπάρχει κάποιο ήλιος "αληθής" και ότι ο ήλιος μας είναι κάτοπτρο κάποιου άλλου ήλιου (Αέτιος ΙΙ 20,13) και ότι ο ουρανός είναι κρυσταλλοειδής (Διογ. Λαέρτ. 8 77).
Λέγεται ότι λόγω των θαυμάτων του τον έλεγαν "αιθροβάτη" και "κυνηγό ανέμων" καθώς σταματούσε τους ανέμους,ενώ άλλες φορές προκαλλούσε τους ανέμους.Άλλες φορές απέτρεπε καταιγίδες κι άλλες φορές τις προκαλούσε (Πλούταρχος "Περί πολυπραγμ. 1 515 C).
Λέγεται ότι ταξίδεψαν με τον Πυθαγόρα πέρα από τον Πόντο και τις θάλασσες όπου και έμαθαν πολλά για την τέχνη που εξασκούσαν (Πλίνιος Ν.Η.ΧΧΧ 1,9).
Όταν κάποιος τράβηξε το ξίφος κατά του οικοδεσπότη του Εμπεδοκλή ,του Άγχιτου, ο Εμπεδοκλής έπαιξε μία μελωδία με τη λύρα του και τον ηρέμησε αποτρέποντας το φόνο (Ιάμβλιχος Βίοι Πυθαγορείων 113 Ε).
Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής πρώτος ανακάλυψε τη ρητορική (Σοφιστική Α1 57).
Όταν κάποτε ρωτήθηκε γιατί δεν μπορεί να βρεθεί κάποιος σοφός,εκείνος απάντησε ότι για να βρείς έναν σοφό πρέπει να είσαι ο ίδιος σοφός.
Ως αιτία του κόσμου θεωρούσε το ΕΝ και ώς αρχή τα 4 στοιχεία (ουσιαστικά 3 πυρ,ύδωρ,αήρ που συνθέτουν τη γή) και τις δύο ορμές (Φιλότις-Νείκος).Ως θεούς προσδιόριζε τα αρχέτυπα στοιχεία και ως εκφράσεις τους τις ιδιότητές τους.
Πίστευε ότι η Σελήνη λαμβάνει το φώς της από τον ήλιο και ότι ο ήλιος δεν είναι πύρ αλλά αντανάκλασση πυρός (Ευσέβιος Ευαγγελική Προπαρασκευή Ι 8 10).
Πίστευε ότι το σύμπαν όλο είναι γεμάτο δαίμονες και υποστήριζε την θεωρία της μετενσάρκωσης (Ιππόλυτος Αιρ.έλεγχος Ι 3).
Είπε ότι οι ψυχές αλλάζουν και παίρνουν μορφές έμβυων όντων.
Επίσης ανέπτυξε τη θεωρία του Σφαίρου:
<<Το ΕΝ είναι σφαιροειδές αιώνιο και ακίνητο,η αναγκαιότητα,
που δημιουργεί την ύλη από τα αρχέτυπα 4 στοιχεία,και μορφές της αναγκαιότητας η Φιλότις και το Νείκος.Τα στοιχεία είναι οι Θεοί και το μείγμα τους ο κόσμος.Ο Σφαίρος είναι μορφή του Ενός μέσα στο οποίο διαλύονται και συντίθονται όλα.Οι ψυχές είναι θεϊκές>> (Αέτιος Ι 7 28).


Ο κόσμος κατά τον Εμπεδοκλή είναι ένας αλλά όχι το πάν,καθώς
πέρα από αυτόν υπάρχει άμορφη ύλη.
Θεωρεί τα πάντα φθαρτά εκτός από τα αρχέτυπα στοιχεία και την Φιλότητα και το Νείκος και λέει ότι τα άστρα είναι πύρηνες σφαίρες οι οποίες αποβάλλουν τον αέρα και διατηρούν το πύρ (μεταστοιχείωση 4 ατόμων υδρογόνου σε 1 άτομο ηλίου σήμερα)
(Αριστοτέλης "Μετά τα Φυσικά" βιβλ. 4 1000Β 18).

Υποστηρίζει ότι το φώς είναι σώμα και κινείται (Αριστοτέλης "Περί Ψυχής" Βιβλ. 6 4 418Β 20,Φιλόπ. Εις τα περί ψυχής 344 34 Ε και Εμπεδοκλής απόσπασμα 57) γεγονός που αποδείχτηκε 20 αιώνες αργότερα επιστημονικά από τον Πλάνκ.

Καθόρισε τις τροπές του ήλιου (Αέτιος ΙΙ 8,2).

Ασχολήθηκε πολύ με τις τερατογενέσεις,τα φαινόμενα του γενετικού υλικού και τα φυσιογνωμικά που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά (βλ. Αριστοτέλης "Περί ζώων μορίων" και Αέτιος).

Ασχολήθηκε με το φαινόμενο των αισθήσεων και κυρίως της οράσεως και τις ακοής,όπως και με τη διάδωση του ήχου σε κύμματα (βλ. Θεόφραστος Αισθητικά 1-24).

Υποστήριζε ότι ο μαγνήτης έλκει το σίδηρο (ΑΛΕΞ.προβλήματα ΙΙ 23) και αναπτύσσει την θεωρία της ηλεκτρομαγνητικής επίδρασης.

Ο Αέτιος αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής ανέπτυξε τη θεωρία της αντανάκλασσης των κατόπτρων (βλ. ΑΕΤΙΟΣ 4 14 1) σε σχέση με τη δημιουργία ειδώλων και με την όραση.
Σχετικά αναφέρει και ο Αριστοτέλης στα Μικρά Φυσικά στο Πε΄ρι αισθήσεων 437Β όπως και στο "Περί ζώων γενέσεως" Ε1 779Ω 15.

Κατά τον Εμπεδοκλή το "ηγεμονικόν" βρίσκεται στη σύσταση του αίματος (Αέτιος IV,5 12).

Κριτήριο των πραγμάτων δεν είναι οι αισθήσεις αλλά ο ορθός λόγος που είναι θεικός και ανθρώπινος (Σέκτος Εμπειρίκος VII 122-124).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον περα από το "Περί Φύσεως" έχουν τα αποσπάσματα ή αποδιδώμενα χωρία σε θεωρίες του Εμπεδοκλή από τους "Καθαρμούς" που θεωρείται ότι ήταν σε επικό μοτίβο.

Ο Πορφύριος αναφέρει στο "Περί αποχής εμψύχων απόσπ. ΙΙ 20"
ότι κατά τα Κρητικά Μυστήρια δεν γίνονταν θυσίες Ταύρων και δεν βάφονταν οι βωμοί με αίμα.

<<Το θείο δεν μπορούμε να το φέρουμε για να το δουν οι άνθρωποι,και να το ψιλαφήσουν,μονάχα με το νού μπορούν να φτάσουν στην πειθώ>> (απόσπασμ. 133).

Πίστευε στον κόσμο που κυβερνάται από το Νείκος και σε έναν άλλο που κυβερνάται από Φιλότητα (Ιππόλυτος Αιρ.ελέγχ. VII 31).

Του αποδίδεται η φράση <<Η ΕΛΛΑΣ ΘΑ ΜΙΛΗΣΕΙ>> (απόσπασμα 142).

Τιμούσε ιδιαίτερα την Θεά Αφροδίτη την οποία αποκαλούσε "Ζωοδότρα" και "Ζωοδόχο" όπως και την μυστηριακή θεότητα Νήστη.

To βασικότερο στοιχείο στην φιλοσοφία του Εμπεδοκλή,ο οποίος έγραφε σε ποιητικό στίχο,είναι η σχέση της Φιλότητας και του Νείκους οι οποίες είναι δύο αντίθετες δυνάμεις που συναρμόζουν και διασπάν τα στοιχεία.
Τα στοιχεία είναι το πύρ,το ύδωρ,ο αήρ και η γή.Για τον Εμπεδοκλή τα στοιχεία συνδέονται άμεσα με τους θεούς.Αναφέρει (Διογέν.Λαέρτης Βίοι Φιλοσ. βιβλ. 8 1. 76)
ότι ως Ζεύς τον βρότειον δηλαδή τον θνητό,
εκείνον που φθείρεται και προφανώς αναφέρεται στον ήλιο.
Ως Δία αναφέρει το πύρ,ώς Αϊδωνέα τον αέρα.
Ο Αϊδωνεύς σχετίζεται τόσο με τον Άϊδη τον οποίο ετυμολογεί ο Πλάτων στον "Κρατύλο" 404 και τον οποίο και συνδέει ο Πλούταρχος με τον Απόλλωνα στο "Περί του Ε του εν Δελφοίς" 21.Σαν ύδωρ προσδιορίζει την Νήστη η οποία ίσως να σχετίζεται με την ζωή και την ουράνια Αφροδίτη.
Ο ήλιος αναφέρει ότι είναι μία μεγάλη συγκέντρωση πυρός
και ότι ο ουρανός είναι κρυσταλοειδής (βλ. Διογ.Λαέρτ. βιβλ. 8 77).
Η ψυχή περιβάλλεται κάθε είδους μορφή όπως ακόμη και εκείνες των ζώων ή των φυτών.
Ο Ιάμβλιχος όπως και άλλοι αρχαιότεροι πυθαγόρειοι (βλ. Ιάμβλιχος "Βίος Πυθαγορείων" 135) αναφέρει ότι του αποδίδονταν το όνομα "αιθροβάτης" και "καθαρτής" και "αλεξανέμας" για τα θαυμαστά που είχε κάνει.
Ουσιαστικά παρατηρούσε την πορεία του ανέμου και ανάλογα μπορούσε με ειδικές μελέτες ή κατασκευές να αλλάξει ή να μειώσει την έντασή του.
Ο Πλίνιος (Ν.Η. ΧΧΧ 1,9) αναφέρει ότι τόσο ο Πλάτων όσο και ο Εμπεδοκλής και ο Πυθαγόρας ταξίδεψαν πέρα από τις θάλασσες και έμαθαν αρκετά μυστικά.
Ο Αριστοτέλης στο "περί ποιητικής" αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε την ρητορική και η ποίησή του διαφοροποιείται από του Ομήρου λόγω της φιλοσοφικής του διάστασης.
Σύμφωνα με τον Μένανδρο (Ι 2,2) ο Εμπεδοκλής αναλύοντας τον ύμνο του Απόλλωνα διατύπωσε ότι τα 4 στοιχεία και οι θεοί είναι εκφάνσεις και εκφράσεις του ήλιου.Δηλαδή ο Απόλλων είναι ο ήλιος ώς φώς,ο Ζεύς είναι η θερμότητα,η Ήρα ο αέρας.
Τα 4 στοιχεία συνθέτωνται από την Φιλότητα και δημιουργούν τον σφαίρο.Κάποτε ήταν όλα Έν και χάριν του Νείκους διασπάστηκαν για να συννενωθούν.
Ο Πλάτων στον "Σοφιστή" 242 C αναφέρει ότι οι φιλόσοφοι της εποχής των προσωκρατικών αντιμαχούσαν για το αν το όν είναι έν ή τρία ή δύο,ή συγκρουόμενα κτλ.Ο Ελεατικός κύκλος όμως και κυρίως ο Ξενοφάνης υποστήριξε ότι τα πάντα είναι Έν.
Οι σικελλικές και ιωνικές μούσες όμως (Εμπεδοκλής και Ηράκλειτος) διατύπωσαν ότι το όν είναι έν και πολλά που χωρίζονται από το Νείκος και ενώνονται χάριν της Αφροδίτης.
Αναφέρει ότι ο Ήλιος είναι αντανάκλασση του πυρός στο ύδωρ.
Αυτό το στοιχείο είναι πολύ σημαντικό προκειμένου να κατανοήσουμε την δομή και φύση του κόσμου σε σχέση με τον κρυστάλλινο ουρανό και τον σφαίρο.
Η θεωρία του σφαίρου (βλ. Αέτιος Ι 7,28) αναφέρει ότι το Έν είναι αϊδιο,σφαιροειδές και ακίνητο.Είναι η ανάγκη,η ύλη,το νείκος (φθορά) και η φιλότητα (έρως).Οι θεοί είναι τα στοιχεία και το μείγμα τους ο κόσμος.Τα στοιχεία συνθέτουν τον κόσμο και διαλύονται στον Σφαίρο ο οποίος είναι μορφή του ενός.
Έτσι το όλον μεταβάλλεται αλλά δεν διαλύεται.
Υποστηρίζει ότι τα πάντα είναι διπλά καθώς την ίδια στιγμή μετέχουν στην φιλότητα και το νείκος,στη ζωή και το θάνατο θα λέγαμε.Όταν επικρατεί η φιλότητα συνίσταται ο Σφαίρος ο οποίος όπως είπαμε είναι αντανάκλασση του ενός και ουσία του κόσμου.
Αναφέρεται δηλ. σε κάποιου είδους ουσία-σύνθεση στοιχείων
η οποία υπάρχει και δεν υπάρχει.
Ο Αριστοτέλης αναφέρει ("Περί γενέσεως και φθοράς" Β7 334Α 26) ότι ο Εμπεδοκλής έλεγε ότι όπως ο τείχος συνθέτεται από πλίνθους,έτσι και το μείγμα του κόσμου αποτελείται από μικρότερα σωματίδια τα οποία κατά την μείξη των στοιχείων τοποθετήθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο.Η φθορά λοιπόν δεν είναι κάτι άλλο από την μεταβολή των στοιχείων και των σωματιδίων.
Ο Πλούταρχος στην "περί της εν Τίμαιω ψυχογονίας" 27 2 1026Β
αναφέρει ότι η ειμαρμένη κατά τον Εμπεδοκλή είναι η ανάγκη δηλαδή η φιλότητα και το νείκος μαζί.
Η μεταβολή του ενός και των πολλών γίνεται κατά τον Εμπεδοκλή περιοδικά κι όχι άπαξ όπως υποστήριξε ο Αναξαγόρας
(βλ. Αριστοτέλης "Φυσικά" Α 4 187Α 20).
Ο κόσμος είναι ένας αλλά δεν είναι το πάν (Αέτιος Ι 5,2) παρά μόνον ένα μικρό μέρος του παντός,καθώς το υπόλοιπο είναι αργή ύλη.Ο αργός στην αρχαία ελληνική εσήμαινε το γρήγορο εξ ου και η Αργώ.
Οι οπαδοί του Εμπεδοκλή υποστήριξαν (βλ. Πλάτων "Νόμοι" Χ 889Β) υποστήριξαν ότι η τα στοιχεία υπάρχουν και συνθέτουν τον σφαίρο τυχαία χωρίς την μεσολάβηση κάποιου νού,αλλά από την φύση.
Ο Εμπεδοκλής αναφέρει ότι πρώτος ξεχώρισε ο αιθέρας,μετά το πύρ,μετά η γή (ύλη) η οποία περιφερόταν έντονα και από την ορμή της περιστρφής ανάβλυσε το ύδωρ από την αναθυμίαση του οποίου αναδύθηκε ο αέρας δημιουργώντας τον ουρανό από τον αιθέρα,τον ήλιο από το πύρ και τα υπόλοιπα σώματα από την σύνθεση των υπόλοιπων στοιχείων και κυρίως του ύδατος.
Προσδιόρισε τους τροπικούς. (Αέτιος 1,4)
Η ακολουθία είναι αέναη όπου αφού καταστρέφεται ο κόσμος της έριδας δημιουργείται ο σφαίρος θεωρόντας τα πάντα φθαρτά εκτός από τα ίδια τα στοιχεία.
Τα άστρα είναι πύρινα αποτελούμενα από το πυρώδες στοιχείο το οποίο περιείχε μέσα του ο αέρας και απέβαλε μετά τον πρώτο διαχωρισμό,μοιάζουν με αναθυμιάσεις και είναι δεμένα στον κρυσταλλοειδή ουρανό.
Υποστήριξε την ύπαρξη δύο ήλιων (βλ. Αέτιος ΙΙ 20,13) ενός αρχέτυπου που αντανακλάται σαν σε δύο κάτοπτρα των δύο ημισφαιρίων του ουρανού και ενός φαινομενικού ο οποίος είναι αντανάκλασση στον ουρανό και αντανακλάται εξ αιτίας της κυκλικής κίνησης της γής στον κρυσταλοειδή ήλιο δημιουργώντας διά της αντανάκλασσης του πυρός που υπάρχει γύρω από τη γή τα άστρα.
Ο Αριστοτέλης στο "Περί Ψυχής" {Β.6 418Β 20} αναφέρει ότι ο Εμπεδοκλής είπε ότι το φώς μετακινείται και φτάνει από την ανατολή προς τη δύση και αντανακλάται μεταξύ γής και αέρα (ατμόσφαιρας) δίχως να παίρνουμε είδηση την κίνησή του.
Έτσι φτάνει στη γή πρίν φτάσει στην όρασή μας.Το φώς για τον Εμπεδοκλή ήταν σώμα που απορρέει από το σώμα που φωτίζει αλλά μας διαφεύγει λόγω της ταχύτητάς του.
Ο Εμπεδοκλής υποστήριξε ότι εξαιτίας της ορμής του ήλιου (κάτι σαν την αναστροφή των ηλιακών πόλων και των ηλιακών κηλίδων) ο βορράς υψώθηκε και ο νότος ταπεινώθηκε (μετατόπιση μαγνητικού πεδίου της γής) κάνοντας τον άξονα να επικλιθεί (απόκλιση) στις άρκτους.(Αέτιος ΙΙ 8,2).
Όταν η σελήνη περνά μπροστά από τον ήλιο προκαλείται έκλειψη (Αέτιος ΙΙ 24,7).
Συμφώνησε με τον Θαλή ότι η σελήνη φωτίζεται από τον ήλιο και αντανακλά το φώς του (Αέτιος ΙΙ 28).
Μέσα στα νέφη (νεφελώματα ή σύννεφα) υπάρχει πύρ (ενέργεια) που οφείλεται στον εγκλωβισμό των ακτίνων του ήλιου σε αυτά (ιονόσφαιρα).{Αριστοτέλης "Μετεωρολογικά" 369Β 12}.
Ασχολήθηκε επίσης με την ανθρώπινη ανατομία και φυσιολογία όπως και την γεννητική.
Πέρα από αυτά τα οποία αποτελούν επί της ουσίας το ποιήμα "Περί Φύσεως" 5.000 στίχων,σύγγραψε και το "Περί Καθαρμών" στο οποίο ασχολήθηκε με τα μυστήρια και τον εξαγνισμό του ανθρώπου.


Μέσα από τις θεωρίες του Σφαίρου του Εμπεδοκλή και του Τόνου του Κλεομήδη και των Στωικών γενικότερα,κωδικοποιείται η Εικόνα ενός εννιαίου κοσμικού Συστήματος και Συμπαντικού Άβακα που αναδομεί και αποδομεί Ιδέες ενός-πολλαπλού Λόγου σε μορφές και είδη ύλης,δηλαδή σαρκός.
Εντός της νοήσεως του νοήμοντος όντος και συμπαντικού οργανισμού υπάρχει το αρχέτυπο πύρ ως σημείο μέθεξις ανιόντων κατιόντων και ως πεδίο κατάλυσης και λίκνησης,το οποίο σχηματίζει κύκλο καθώς <<ματαβάλλον αναπαύεται>> σύμφωνα και με την ορολογία του Ηρακλείτου.
Σχετικά με την ύπαρξη του Αληθούς Ηλίου μας αναφέρει ο Εμπεδοκλής (ΑΕΤΙΟΣ ΙΙ,20,13):
<<Υπάρχουν δύο ήλιοι.ο ένας είναι ο αρχέτυπος πύρ αείζωον όν των δύο ημισφαιρίων.Ο άλλος είναι αντανάκλασσή του ό οποίος φαίνεται στη γή από την αντανάκλασή του στον κρυσταλλοειδή ήλιο>>.
Πύκνωση-αποπύκνωση και αρχέτυπα στοιχεία.
Φιλότις-Έρως: νοσταλγία της πολλαπλότητας των μερών του Όλου προς το ΕΝ.
Νείκος-Έρις: πτώση της μονάδος από την ακεραιότητα προς την δημιουργία των μερών του Όλου όπως πολύ σωστά περιγράφει και ο Αναξαγόρας.




Τέλος,κάποιες "αυθαίρετες προσωπικές φιλοσοφικές θέσεις επιρρεασμένες και απορρέουσες από την φιλοσοφία του Εμπεδοκλή:



Η σύνθεσις των 2 ορμών μετέχει και μετέχεται σε ένα σύστημα ισορροπίας (Δελφύξ-Κνώδαλο) τον ΣΦΑΙΡΟ από την Αδράστεια της οποία ο Πλούταρχος ,ο Αριστοτέλης,οι Στωικοί και πρώτος ο Εμπεδοκλής προσδιόρισαν ως ΕΙΜΑΡΜΕΝΗ η οποία συγκρατεί τον Σφαίρο μέσω του Τόνου (παλμική κίνηση) εκ της πηγαίας Αδράστειας του Συμπαντικού Οργανισμού προς Αρμονία και Κάλος ώς απορρέουσα πρωταρχική ιδιότητα του Πλατωνικού Αγαθού Ενός.



Κύκλος
Αείζωον Πύρ
Μεταβάλλον αναπαύεσθαι
Αρμονία-Κάλος
Ζυγός-Ισορροποία
Δόμηση-Αποδόμηση
Ζεύς-Δίας


1 (ΕΝ) <-> 1 (ΜΟΝΑΣ)
1 (ΜΟΝΑΣ) <-> 2 (ΟΡΜΗ : +ΦΙΛΟΤΙΣ 0 -ΝΕΙΚΟΣ)
4 (ΣΤΟΙΧΕΙΑ)
ΕΙΝΑΙ - ΓΙΓΝΕΣΘΑΙ - ΜΗ ΕΙΝΑΙ




Τέλος ο Πλούταρχος αναφέρει στο "Περί του Σωκράτους Δαιμόνιον" 591Β:
<<4 οι αρχές των πάντων.
1)της Ζωής
2)της Κίνησης
3)της Γενέσεως
4)της Φθοράς.




Συνημμένα
post-10-98998-Image011.jpg
post-10-98998-Image011.jpg (0 Bytes) 1548 προβολές
Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Παρ 12/10/2007 18:19

Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ:


<<Μούσες της Ιωνίας και της Σικελίας βεβαίωσαν ότι πρέπει
να ενώσει κανείς τις δύο θέσεις και να πεί ότι το Είναι είναι
ταυτόχρονα έν και πολλαπλό και ότι το νείκος και η φιλότις
είναι συναφή.Πράγματι η έριδα είναι αιώνια ομόνοια.Έτσι λένε
οι πιο έντονες φωνές ανάμεσα στις Μούσες (Ηράκλειτος) .
Και οι φωνές οι πιο άτονες χαλάρωσαν αυτήν την αυστηρότητα
και λένε ότι το πάν είναι έν,χάριν της φιλότητος της Αφροδίτης
και ότι πότε είναι πολλαπλό σε πόλεμο με τον εαυτό του κάτω
από την επίδραση της έριδος και του νείκους>>.

ΠΛΑΤΩΝ, ΣΟΦΙΣΤΗΣ
242D







Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ ΣΤΟΝ ΔΑΡΕΙΟ:

<<Όλοι οι άνθρωποι σήμερα απομακρύνονται από την αλήθεια
και τη δικαιοσύνη ολοκληρωτικά όντας δοσμένοι στην φιλοδοξία
δύστυχοι ανόητοι.Για μένα που αγνοώ εντελώς το κακό και δεν έχω σφοδρότερη επιθυμία από το να αποφεύγω τον φθόνο
και την αλλαζονεία της εξουσίας,δεν θα πατήσω ποτέ το πόδι μου στη γή των Περσών.Αρκούμαι στα ολίγα και ζώ ευδαίμων>>.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ
ΒΙΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΩΝ
ΒΙΒΛΙΟ Θ.14




Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Τετ 17/10/2007 18:00

Εδώ θα βρείτε σε συνημμένη μορφή ολόκληρο το έργο του Ηράκλειτου σε πρωτότυπο (αρχαίο) ,απόδοση και με σχόλια.
Απλά κατεβάζετε το συνημμένο και το διαβάζετε.


Καλή μελέτη!
:)




Συνημμένα
post-10-33201-Dokument.rtf
(0 Bytes) Ἔχει μεταφορτωθεῖ 419 φορές
Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Πέμ 29/11/2007 10:22

ΠΡΟΤΟΜΗ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΥ ΤΟΥ ΕΦΕΣΣΙΟΥ
Συνημμένα
post-10-20962-heracletus_portrait.jpg
post-10-20962-heracletus_portrait.jpg (0 Bytes) 1610 προβολές
Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ - ΕΜΠΕΔΟΚΛΗΣ

Δημοσίευσηἀπό ΠΕΡΟΥΚΑΝΕΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ » Τετ 14/12/2011 18:20

.1.doc
(74 KiB) Ἔχει μεταφορτωθεῖ 1721 φορές

Παραθέτω μία μικρή εργασία για τον Ηράκλειτο που εκπόνησα στα πλαίσια του προπτυχιακού μαθήματος της Φιλοσοφίας στη σχολή μου.
Ελλάς = φώς
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΠΕΡΟΥΚΑΝΕΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ
Μέλος
Μέλος
 
Δημοσ.: 283
Ἐγγραφή: Παρ 07/12/2007 00:08


Ἐπιστροφὴ στην Φιλοσοφία



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση : Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 1 ἐπισκέπτης

cron