Περί του Δικαίου εις τον Πλάτωνος Κρατύλον

Περί του Δικαίου εις τον Πλάτωνος Κρατύλον

Δημοσίευσηἀπό ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ » Πέμ 14/01/2010 00:24

Δίκαιον, μία έννοια, ή ορθότερα μία Ιδέα, μεγίστης σημασίας για την ελληνική φιλοσοφία, η οποία ανά τους αιώνες έχει εκλάβει διάφορες ερμηνείες. Λογικό, αυτό άλλωστε, αφού και ο ίδιος ο Σωκράτης στο εν λόγω Πλατωνικό έργο, μας λέει ότι τα ονόματα είναι συμβατικά αλλά και φυσικά, διότι όπως μας πληροφορεί ο Ηράκλειτος απο τα βάθη των αιώνων: ‘’Γι’ αυτό πρέπει να ακολουθήσουμε τον κοινό Λόγο γιατί το κοινό είναι συμπαντικό. Ενώ όμως ο Λόγος είναι κοινός, οι πολλοί ζουν σαν να είχαν μια δική τους φρόνηση’’.

Οι άνθρωποι, όντας νοητικά και ψυχικά κβαντισμένοι, για να χρησιμοποιήσω μία «νέα» λέξη, δεν είναι ικανοί, να νοήσουν την όντως ύπαρξη, την αληθινή μορφή των ονομάτων. Αυτό καθιστά τις λέξεις να έχουν διπλές έννοιες και πολλές φορές να αλλάζουν το νόημά τους, αναλόγως το ποιος-που-πότε τις χρησιμοποιεί. Εκ των προτέρων δηλώνω, ότι, εφόσον αναλύουμε Πλατωνικό κείμενο, θα χρησιμοποιήσω Πλατωνική Φιλοσοφία, και επίσης όντας συνειδητά λάτρης της εν λόγω οπτικής, η όλη προσπάθειά μου θα διακατέχεται ή ορθότερα θα διατρέχεται ως διαϊόν, από Πλατωνική σημασιολογία.

Προτού αναφερθώ στο χωρίο του Πλατωνικού Κρατύλου, θα παρουσιάσω μία «συλλογή» για το δίκαιον, μέσα από διάφορα έργα του Πρόκλου, για να έχουμε μία γενική εικόνα, της συγκεκριμένης Ιδέας. Τα κείμενα που άντλησα και αντέγραψα τις πληροφορίες, είναι τα υπομνήματα του στον Κρατύλο, στην Πολιτεία και στον Αλκιβιάδη Α’.
Το δίκαιον υπό μία έννοια είναι πρωταρχικώς δίκαιο και δίκαιο καθαυτό και όχι κατά συμμετοχή. Δηλαδή, εδώ, έχουμε μία υπερβατική ιδιότητα του δικαίου, ως κάτι το αμέθεκτο, όπως υπάρχει μία αμέθεκτη «πλευρά» του
Ενός – Αγαθού, του Νοός και της Ψυχής. Υπό την άλλη έννοια, είναι αυτό που μετέχει πρωταρχικά και πάντοτε και τέλος άλλοτε μετέχει και άλλοτε είναι αμέθεκτον. Εδώ παρατηρούμε 3 εκδοχές του δικαίου:

1. Αμέθεκτο
2. Μεθεκτό
3. Αμέθεκτο/μεθεκτό

Στον Αλκιβιάδη Α’, ο Σωκράτης συνδέει το δίκαιο με το νόμιμο και το καλό(=ωραίο) και ονομάζει άδικο τη στέρηση και των δύο αυτών. Αυτό συμβαίνει διότι, κατά τα αίτιά τους η δίκη και για την ακρίβεια η ενδοκοσμική δίκη, συναρτάται προς την ευνομία. Η υπερκόσμια δίκη, ακολουθεί τον Δία, διότι ο νόμος κάθεται πλάι στον Δία, όπως λέει ο Ορφεύς και το εδώ δίκαιο είναι νόμιμο. Το δίκαιο λοιπόν είναι και νόμιμο και καλό(=ωραίο) και ανώτερο, στοιχείο που εμφανίζεται ως δόση του Αγαθού. Εδώ βλέπουμε άλλη μία τριπλή υπόσταση του δικαίου, για την οποία ο Πρόκλος αναφέρει:

1. Νόμιμο: τελεί σε σχέση οικειότητας, προς τις νοερές βαθμίδες – διότι εκεί βρίσκεται ο νόμος επί Κρόνου, όπως λέει στον Γοργία, καθώς ο νόμος είναι διανομή του νου.
2. Καλό: Μετέχει στα νοητά – διότι εκεί υπάρχει πρωταρχικά το κάλλος και από εκεί ξεκινά και προχωρά στα πάντα.
3. Ανώτερο: είναι αγαθό και μετέχει στην υπέρ τα νοητά αιτία, δηλάδη στο Εν – Αγαθό

Για το εν λόγω θέμα ο Πρόκλος μας διευκρινίζει ότι το δίκαιον συνδέεται με το Αγαθό μέσω του κάλλους.
Ας δούμε τώρα, όμως, και το κείμενό μας και να διαπιστώσουμε αν ο Σωκράτης κωδικοποιεί τα όσα έχουμε πει. Με μία προσεκτική ανάγνωση θα δούμε ότι ο Σωκράτης δίνει ουσιαστικά τρεις ερμηνείες για το δίκαιον:

1. Διαϊόν= διατρέχει τα πάντα
2. Ήλιος, στο οποίο διευκρινίζει ή μάλλον μας δίνει κάποιες ιδιότητες. Αρχικά το πυρ και μετέπειτα την ουσία του πυρός, τη θερμότητα
3. Νους, του Αναξαγόρος.

Πόσο τυχαία μπορεί να είναι άραγε, η τριπλή ερμηνεία του δικαίου; Αυτό όμως που με προβλημάτισε και μου κέντρισε το ενδιαφέρον είναι η δήλωση του Σωκράτη στους στίχους 413.a.1 – 413.a., όπου λέει πως έμαθε απορρήτοις, οι περισσότερες αποδόσεις το δίδουν ως μυστικά, αλλά ο Κεντρώτης Γεώργιος, στο εν λόγω έργο από εκδόσεις Πόλις, το αποδίδει ως Μυστήρια και στα σχόλιά του, μας λέγει ότι σημαίνει μαθητεία στα των ιερών Μυστηρίων και φυσικά την συνακόλουθη γνώση. Σε άλλα δύο έργα του, ο Πλάτων κάνει αναφορά για απόρρητη γνώση, στον Φαίδωνα (62.b) και στην Πολιτεία (378). Αν είναι ορθή η παρατήρηση του κυρίου Κεντρώτη, που όπως φαίνεται από το σύνολο της Πλατωνικής Γραμματείας, είναι, τότε προφανώς κρύβεται κάτι άλλο πίσω από το κάλυμμα των απλών συμβόλων και λέξεων, για τον ορισμό του δικαίου. Παρόμοια άποψη σχετικά με το τι δηλώνει το ‘’απορρήτοις’’ έχει και ο εμβριθής πλατωνιστής και ελληνιστής Τόμας Τέυλορ στο βιβλίο του ‘’Ελευσίνια και Βακχικά μυστήρια΄΄ όπου σχολιάζει:
‘’Απόρρητα: Οι μυστικές ή εμπιστευτικές αποκαλύψεις που γίνονται στους υποψήφιους για μύηση. Στα Ελευσίνια γινόταν απο τον ιεροφάντη ο οποίος τις διάβαζε από ένα βιβλίο το οποίο λέγεται πώς αποτελείτο απο δύο πέτρινες πλάκες’’

Ο Πρόκλος στο έργο του Πλατωνική Θεολογία μας διευκρινίζει ότι ο νους του Αναξαγόρος είναι η ψυχή του Πλάτωνος. Εφόσον, ισχύει αυτό, γιατί ο Πλάτων δεν το διευκρινίζει; Ή μήπως το κάνει; Κατά πρώτον, ο εν λόγω νους κινείται, ενώ ο νους του Πλάτωνος είναι ακίνητος. Η ψυχή του Πλάτωνος είναι αυτοκινούμενη και δίνει κίνηση στον κόσμο. Το νου εδώ ο Σωκράτης τον αναφέρει ως αυτοκράτωρ, δηλαδή αυτοδύναμος, εκ του κράτος = δύναμη. Η δύναμη, όμως, της ψυχής είναι η κίνησή της, άρα έχουμε πλήρη ταύτιση του αυτοκινούμενου με το αυτοκράτωρ, συν της άλλης αν ο Πλάτων ήθελε να μιλήσει για το νου θα έλεγε το επίθετο κυβερνήτης ή δημιουργός, όπως αναφέρει σε άλλα έργα του, Τίμαιος και Φαίδρος, και όχι αυτοκράτωρ. Η λέξη κράτωρ, σχετίζεται και με τον κρατήρ, και φυσικά σε ένα τέτοιο έργο, όπου η εναλλαγή των γραμμάτων, το γραμματοπαίγνιο, είναι τεράστιο, δεν αποκλείεται να έγινε και σε αυτή τη λέξη. Αυτό το λέω καθότι αν ισχύει, ότι ο κράτωρ, στο εδώ κείμενο δηλώνει τον κρατήρα, τότε έχουμε ένα ακόμη στοιχείο, για το ότι ο νους που αναφέρεται, είναι η ψυχή, αφού στον Τίμαιο μας λέει ότι τόσο η ψυχή του κόσμου, όσο και οι επιμέρους ψυχές φτιαχτήκανε μέσα σε κρατήρα…
Ο Ήλιος στα Πλατωνικά κείμενα, συμβολίζει το Αγαθό, την πρώτη αιτία για την αρχή των πάντων. Εδώ, αρχικά γίνεται μία συσχέτιση με τον ήλιο, αυτόν καθαυτόν αλλά στη πορεία, μας λέει ότι δεν είναι αυτός ακριβώς αλλά το πυρ που βγαίνει από εκείνον και για την ακρίβεια, τη θερμότητα του πυρός. Πιο πάνω, μέσω του Πρόκλου είδαμε τις συσχετίσεις του δικαίου με το Αγαθό, οι οποίες αρχικώς τα ταυτίζανε αλλά κατέληξαν εν τέλει να συσχετίζονται με έναν παράγοντα, το κάλλος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι έχουμε την εξής αντιστοίχιση:

dikaion.jpg
dikaion.jpg (23.67 KiB) 626 προβολές


Τώρα για το διαϊόν, έχουμε την αναφορά στο σημείο που μας λέει για όσους δέχονται ότι το παν κινείται. Σε αυτό το σημείο ας κάνουμε μία μικρή επεξήγηση πάντα βάση του Πρόκλου. Αν φανταστούμε ότι το παν είναι κάπως έτσι:

pan.jpg
pan.jpg (26.15 KiB) 611 προβολές


Σύμφωνη βεβαίως είναι και η άποψη του Ιερέως του Απόλλωνα στους Δελφούς Πλουτάρχου ο οποίος μας λέει:
‘’ Η δέ κρείττων καί Θειοτέρα φύσις εκ τριών εστι, τού νοητού καί τής ύλης καί τού εκ τούτων, όν κόσμον Ελληνες ονομάζουσιν.’’
(Πλούταρχος, περί Ισιδος καί Οσιριδος,373F)

Η ψυχή βρίσκεται στη μέση περίπου. Αυτή διαχέεται σε όλο τον αισθητό κόσμο και του δίνει την κίνηση. Το παν λοιπόν για το οποίο ομιλεί ο Σωκράτης, εφόσον, κινείται, είναι το κάτω μέρος της εικόνας. Αν μπορέσουμε και συσχετίσουμε το δίκαιον με τη ψυχή τότε θα λύσουμε και το θέμα του διαϊόντος. Τύχη Αγαθή ο Πρόκλος μας αναφέρει κατά λέξη: Το δίκαιον όμως βρίσκεται στη ψυχή!
Τελειώνοντας, την εν λόγω προσπάθεια για το τι είναι εν τέλει το δίκαιον, να πούμε ότι δεν θεωρώ ότι το δίκαιον είναι η ψυχή καθαυτή, αλλά ζώντας η ψυχή δίκαια, αποκτά «ιδιότητες» αυτού, οι οποίες είναι απαραίτητες για την επιτέλεση των άθλων της προς την επιστροφή της στο σύννομο άστρο, όπως λέγει ο Πλάτων. Θεωρώ λοιπόν ότι το δίκαιον είναι μια όντως ούσα πλατωνική ιδέα νοηθείσα και ‘’σπαρμένη’’ απο τον καθολικό νου που νοεί το παν, καθώς λέει και ο Ιεροκλής στα σχόλια στα χρυσά έπη των Πυθαγορείων: ‘’εκεινο πράγματι είναι όντως δίκαιον το οποίον η τέλεια φρόνησις υπαγορεύει’’ και βεβαίως τέλεια φρόνηση έχουν οι Θεοί, και διέπουσα η ιδέα του δικαίου ώς διαϊόν όλο το σύμπαν, παρέχοντας μας τη σύνδεση με το νοητό και δείχνοντας μας τον δρόμο της επιστροφής στην αυλή του Διός, και έτσι όσο περισσότερο προσπαθούμε να απεικονίσουμε - ανασύρουμε τις ιδέες αυτές μέσα εις την ψυχή μας και γιγνόμενοι οι ίδιοι βαθμιαία όσο δυνάμεθα και μας επιτρέπει η φύση μας απεικονίσεις αυτών στον αισθητό κόσμο, σε οντικό επίπεδο τόσο περισσότερο πλησιάζουμε εγγύτερα εις την ευδαιμονία και εις την επιστροφή μας εις την πρώτη αιτία μας, το αεί αγαθόν κατά Πλάτωνα. Άρα, λοιπόν, δεν είναι τυχαίο και το ότι έργα σοφών είναι τα δίκαια έργα. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να προσπαθούμε συνεχώς και μετά μόχθου για την βιωματική κατάσταση του δικαίου και της δικαιοσύνης, ώστε ως απόρροια να έχουμε την σπειροειδώς ανελικτική πορεία της ψυχής στη τελείωσή της!

Σε αυτό το σημείο νιώθω πώς πρέπει να ευχαριστήσω ορισμένους φίλους οι οποίοι με παρατηρήσεις, συμβουλές, υποδείξεις και επισημάνσεις βοήθησαν σε μεγάλο βαθμό ώστε η παρούσα εργασία να έχει αυτή την τελική μορφή. Παρατίθενται παρακάτω μερικά συμπληρωματικά της εργασίας τούτης αποσπάσματα απο κείμενα και ύμνους, τα οποία προτείνεται, μελετώντας τα ο αναγνώστης να εξάγει τα δικά του συμπεράσματα περί της Ιδέας του Δικαίου εις την ελληνική φιλοσοφία και θεολογία, συνυπολογίζοντας τα προαναφερθέντα:

Επίγραμμα Πρόκλου:
‘’Ψυχή μοι πνείουσα πυρός μένος ειλήλουθε και νόον αμπετάσασα προς αιθέρα πυρσοέλικτος όρνυται , αθάνατη τε βρέμει πολυτείρεα κύκλα.’’

Απόδοση:
‘’Ψυχή που εμφυσά τη δύναμη του πυρός μου έχει έρθει, και ανοίγοντας το νου, σηκώνεται στον αιθέρα πυρσοέλικτη, και αντηχεί τους πολύαστρους κύκλους της αθάνατης ψυχής’’

Πλάτων – Τίμαιος:
‘’Όταν τυχόν οι ψυχές θα εμφυτεύονταν εξ ανάγκης στα σώματα και άλλο μέρος θα πλησιάζει στο σώμα και άλλο θα απομακρύνεται απ'αυτό,πρώτον μεν θα είναι ανάγκη να αναπτυχθεί μια αίσθησις(εντύπωσις) απο βίαιες μεταβολές(βίαια παθήματα) σύμφυτη σε όλα. Δεύτερον έρωτας μικτός απο ηδονή και λύπη και επι πλέον φόβος και οργή και όλα τα επακόλουθα αυτών και όσα είναι εκ φύσεως αντίθετα προς αυτά. Επ'αυτών όλων εάν οι άνθρωποι επικρατήσουν, θα ζήσουν με δικαιοσύνην, εάν όμως κυριαρχηθούν απο τα πάθη αυτά, θα ζήσουν με αδικία. Και εκείνος μεν που θα ζήση καλά τον ωρισμένον γι'αυτόν χρόνον, επιστρέφοντας μετά θάνατον στην κατοικία του άστρου απ'όπου προήλθε, θα έχη εκεί ζωήν ευδαίμονα και κανονική.’’

Οδυσσέας Ελύτης – Άξιον Εστί:
‘’Της δικαιοσύνης Ήλιε Νοητέ’’

Απόσπασμα από τον Ορφικό ύμνο στον Ήλιο:
‘’Δείκτα δικαιοσύνης, φιλονάματε, δέσποτα κόσμου πιστοφύλαξ, αιεί πανυπέρτατε, πάσιν αρωγέ, όμμα δικαιοσύνης, ζωής φώς ‘’

Χρυσά έπη των Πυθαγορείων:
‘’Είτα Δικαιοσύνην ασκείν έργων τε λόγων τε’’

Φιλόστρατος – Βίος Απολλωνίου Τυανέως:
‘’Όταν λοιπόν κάποτε είχαν συγκεντρωθεί πολύ περισσότεροι στο ιερό, μετά την πρόσφατη απομάκρυνση του Κίλικα, ρώτησε τον ιερέα έτσι ακριβώς: ''Άραγε είναι δίκαιοι οι θεοί;''. ''Δικαιότατοι, βέβαια'' απάντησε εκείνος ''Τι άλλο, μήπως και συνετοί;''. ''Και τι πιο συνετό υπάρχει απο το θείο;'' , είπε εκείνος. ''Γνωρίζουν άραγε οι θεοί τα σχετικά με τους ανθρώπους ή μήπως τα αγνοούν;''. '' Και όμως ώς προς αυτό υπερέχουν κατ’εξοχήν οι θεοί απο τους ανθρώπους'' , είπε εκείνος, ''Ώς προς το ότι δηλαδή οι άνθρωποι ένεκα αδυναμίας ούτε τα δικά τους πράγματα γνωρίζουν, ενώ οι θεοί έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν και εκείνων τα πράγματα , και τα δικά τους''. ''Όλα αυτά'' , είπε εκείνος, ''Έχουν άριστα ιερέα, και είναι πέρα για πέρα αληθινά. Επειδή λοιπόν , οι θεοί γνωρίζουν τα πάντα, μου φαίνεται ότι εκείνος που προσέρχεται στο ιερό του θεού και έχει αγαθή συνείδηση, κάποια τέτοια προσευχή πρέπει να τους απευθύνει: Θεοί είθε να μου δίνετε αυτά που μου οφείλονται''. ''Και οφείλονται βέβαια ιερέα στους ευσεβείς τα αγαθά και στους κακούς τα αντίθετα. Οι θεοί λοιπόν σωστά ενεργούντες, εκείνον που θα τον βρουν σε καλή κατάσταση και απρόσβλητο από κακία, τον αποπέμπουν, αφού τον στεφανώσουν όχι με χρυσά στεφάνια, αλλά με όλα τα αγαθά, όποιον όμως θα τον δουν στιγματισμένο και διεφθαρμένο, τον εγκαταλείπουν στην τιμωρία, αφού οργιστούν εναντίον του τόσο, όσο μ’εκείνους που τόλμησαν να συχνάζουν μέσα στα ιερα, χωρίς να είναι καθαροί''.’’

Ορφικός Ύμνος θέμιδος
Ούρανόπαιδ' άγνην καλέω, Θέμιν εύπατέρειαν,
γαίης τό βλάστημα νέον, καλυκώπιδα κούρην,
ή πρώτη κατέδειξε βροτοϊς μαντήϊον άγνόν
Δελφικω έν κευθμώνι, θεμιστεύουσα θεοΐσιν,
Πυθίω έν δαπέδω, ότε Πυθοί έμβασίλευεν
ή καί Φοίβον άνακτα θεμιστοσύνας έδίδαξεν.
πάντιμ' άγλαόμορφε, σεβάσμιε, νυκτιπόλευτε
πρώτη γάρ τελετάς άγιας θνητοίς άνέφηνας,
Βακχιακάς άνά νύκτας έπευάζουσα άνακτα'
έκ σέο γάρ τιμαί μακάρων, μυστήρια θ' άγνά.
άλλά, μάκαιρ', έλθοις κεχαρημένη εϋφρονι βουλή
εύϊέρους έπί μυστιπόλους τελετάς σέο, κούρη.

Ορφικός Ύμνος θέμιδος(απόδοση)
Τήν κόρην του Ουρανού τήν άγνήν προσκαλώ, τήν Θέμιν μέ τόν καλόν πατέρα, τό νέον βλαστάρι της Γής, τήν κόρην πού έχει πρόσωπον σάν άνθος,
πού πρώτη έδειξε εις τούς ανθρώπους τό ιερόν μαντεϊον
εις τόν κρυψώνα των Δελφών καί απέδιδε τό
δίκαιον εις τούς θεούς
εις τόν ναόν τοϋ ' Απόλλωνος, δτε έβασίλευεν
εις τούς Δελφούς αυτή πού καί τόν Φοίβον
τόν άνακτα έδίδαξε τά δίκαια
σύ ή έχουσα όλας τάς τιμάς, μέ τήν λαμπράν
μορφήν, ή σεβαστή, πού περιπλανάσαι κατά
τήν νύκτα
διότι πρώτη έσύ έφανέρωσες εις τούς ανθρώ¬πους τάς άγιας ιεροτελεστίας καί επευφημούσες τόν άνακτα κατά τάς βακχικάς νύκτας
διότι άπό σένα προέρχονται αί τιμαί των θεών καί τά άγια μυστήρια.
Αλλά, μακάρια, είθε νά έλθης χαρούμενη μέ εύφρόσυνον διάθεσιν
εις τάς ιεράς μυστηριακάς τελετουργίας, πού γίνονται γιά σέ, ώ κόρη.

Ορφικός ύμνος Δίκης
Όμμα Δίκης μέλπω πανδερκέος, άγλαομόρφου,
ή καί Ζηνός άνακτος έπί θρόνον ιερόν ϊζει,
ούρανόθεν καθορώσα βίον θνητών πολυφύλων,
τοις άδίκοις τιμωρός έπιβρίθουσα δίκαιη,
έξ ίσότητος άληθείη συνάγουσ' άνομοϊα.
πάντα γάρ, όσσα κακαϊς γνώμαις
θνητοίσιν οχείται,
δύσκριτα, βουλομένοις τό πλέον
βουλαίς άδίκοισιν.
μούνη έπεμβαίνουσα δίκη άδίκοις
έπί έργοις,
έχθρή τών αδίκων, εύφρων δέ σύνεσσι δικαίοις.
άλλά, θεά, μόλ' έπι γνώμαις έσθλήσι δίκαιη,
ώς άν αεί βιοτης τό πεπρωμένον ήμαρ έπέλθη.

Ορφικός ύμνος Δίκης(απόδοση)
Τόν όφθαλμόν εξυμνώ της Δίκης, πού βλέπει τά πάντα καί λάμπει άπό ομορφιά, ή όποια ακόμη καί εις τόν ιερόν θρόνον τοΰ βασιλέως Διός κάθεται καί παρατηρεί άπό τόν ούρανόν τόν βίον τών ανθρώπων, πού ανήκουν εις πολλάς φυλάς
καί επιπίπτει ώς δικαία τιμωρός κατά τών αδίκων, συνάπτουσα τά ανόμοια κατά τήν ισότητα διά της αληθείας
διότι όλα, όσα φέρονται εις τάς κακόβουλους σκέψεις τών ανθρώπων, είναι δυσδιάκριτα, επειδή αυτοί ώς άδικοι είναι πλεονέκται διά τών σκέψεων των.
Μόνον έσύ επεμβαίνεις δικαίως εις άδικα έργα, καί είσαι έχθρα τών άδικων ανθρώπων, έχεις όμως καλάς διαθέσεις πρός τούς δικαίους.
Αλλά, ώ θεά, έλα έσύ ώς δικαία καί δώσε μας
καλές σκέψεις, έως ότου έπελθη ή ύπό της
μοίρας προωρισμένη ήμερα του βίου.
Υπομονή Ήλιος θα φανεί με χρυσά φτερά για να μας πει, μες στην ντροπή, πολεμίστε και γκρεμίστε τη Δρακογενιά

Νίκος Γκάτσος - Ο Δράκος
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ
Μέλος
Μέλος
 
Δημοσ.: 227
Ἐγγραφή: Τετ 06/09/2006 11:51

Ἐπιστροφὴ στην Φιλοσοφία



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση : Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 1 ἐπισκέπτης

cron