ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Θέματα ποὺ δὲν ἀνήκουν σὲ μία ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐπιστημονικῶν κατηγοριῶν

ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Δημοσίευσηἀπό ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ » Τετ 09/04/2008 02:09

Από την ιστοσελίδα του Καρδιολόγου και Μουσικοθεραπευτή Δρίτσα Θανάση.

http://www.cardiacmusic.gr/Greek/HTML/greekpage.htm

O Μαγικός Αυλός

Δοξασίες , παραδόσεις και πραγματικότητες γύρω απο τίς επιδράσεις και την θεραπευτική δύναμη των ξυλίνων πνευστών

Οι διάφορες μορφές αυλού είναι τα όργανα που κατεξοχήν χρησιμοποίησε απο τα αρχαία χρόνια ο άνθρωπος για να εκφράσει τα συναισθήματα του. Πάνω στο πρώτο καλάμι που έκοψε και στο πρώτο ξύλο που χάραξε φύσηξε μέσα το πνεύμα του που μορφοποιήθηκε σε μουσικό ήχο. Οι αυλοί ήσαν τα πιο σημαντικά όργανα των Αρχαίων Ελλήνων και συνδέθηκαν με την λατρεία και το πνεύμα του Διονύσου που χαρακτηρίζονταν απο πάθος , ορμητικότητα και υπερβολή στην έκφραση. Σχεδόν πάντα παίζονταν σε ζευγάρια (δίαυλος η δίδυμος η δικάλαμος αυλός) ο καθένας με το δικό του επιστόμιο. Ο ίδιος αυλητής κρατούσε έναν αυλό σε κάθε χέρι και φυσούσε ταυτόγχρονα και τούς δύο μαζί. Ο ένας αυλός έπαιζε την αρμονία (έτσι ονόμαζαν οι αρχαίοι αυτό που λέμε σήμερα μελωδία), ενώ ο άλλος αυλός έπαιζε κάποιο είδος ετεροφωνικής συνοδείας η συνηθέστερα κάποια σταθερή νότα, αυτό που θά λέγαμε σήμερα ισοκράτημα. Ο θεός Πάνας κρατά χαρακτηριστικά τόν αυλό-έναν πρόδρομο της σημερινής βουκολικής φλογέρας που ποιμαίνει και καταπραύνει. Η σημασία του ήχου των αυλών στην αρχαιότητα τονίζεται απο τον Πλάτωνα στο έργο του Κρίτων οπου και αναφέρει ότι οι νόμοι της πολιτείας πρεπει να έχουν τον παιδευτικό χαρακτήρα της μουσικής του αυλού [1]. Αναφέρεται ότι ο διάσημος αυλητής Ισμηνίας βλέποντας την πόλη των Θηβών να έχει γίνει σωρός απο ερείπια σκέφθηκε να γονατίσει με τον αυλό του μπροστά στα πόδια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και να παίξει μία θλιβερή μελωδία που θα απέπνεε απόγνωση και θα ικέτευε για οίκτο, μήπως με τον αυλό και τούς μελωδικούς θρήνους μπορέσει να αποσπάσει το έλεος του στρατηγού. Ομως ο Αλέξανδρος δεν κάμφθηκε και διέταξε το στρατό του να κατασκάψει τα Επτάπυλα τείχη και την πόλη των Θηβών ολόκληρη. Ψυχορραγούσε ο Ισμηνίας και όμως έπαιζε αιμόφυρτος χορευτικούς ρυθμούς για τούς Θηβαίους. Ετσι ο ήχος των διδύμων αυλών του Ισμηνία συνόδευε την καταστροφή των Θηβών όπως ακριβώς και όταν κατασκευάζονταν τα τείχη της πόλης, η λύρα του Αμφίωνος τα έκτιζε με την μελωδία της [2].

O αυλός εξακολουθεί ναι είναι δεμένος με την παράδοση του ελληνικού λαού στούς βυζαντινούς αλλά και στούς νεώτερους χρόνους και εμφανίζεται με διάφορες ονομασίες όπως ζουρνάς, καραμούζα, πίπιζα. Ο πρόγονος του σημερινού πλαγίαυλου (γνωστού σαν φλάουτου, flauto traverso) κατάγεται απο τίς χώρες της ανατολής και έχει περισσότερο σχέση με το γνωστό μας νέι-το νέι το γλυκύ το πράον που σχολιάζει και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης.

Σε πολλές απο τίς παραδόσεις της ανατολής αποδίδεται θεραπευτική δύναμη και ξεχωριστές ιδιότητες στα διάφορα είδη αυλού όπως πχ το ιαπωνέζικο σακουχάσι απο καλάμι μπαμπού η το ινδικό φλάουτο. Σε πολλές απο αυτές τίς χώρες της ανατολής ο ήχος του αυλού συνδέεται με το φίδι. Το φίδι είναι το ζώο που παίζει-σε όλες τίς εθνικές παραδόσεις-σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του ανθρώπου απο τον Κήπο της Εδέμ μέχρι τίς τελετές των ναών, στην μυθολογία και σε πολλά άλλα θέματα και πάντα αντιπροσώπευε την ανάπτυξη της συνείδησης. Στόν ανθρωπο η σπονδυλική στήλη είναι μία υπένθύμιση του φιδιού πού καθώς στέκεται αρκετά σε κάθετη στάση, αναγκάζει την συνείδηση να αναπτυχθεί. Ετσι ο αυλός, το φίδι και η αναπτυξη της ανθρώπινης συνείδησης συνδέονται πολύ στενά. Οι γητευτές των φιδιών αντιλήφθηκαν την επίδραση του ήχου πάνω στο ζώο αυτό που τόσο μοιάζει με την σπονδυλική μας στήλη. Η επίδραση του ήχου είναι μοναδική. Το φίδι αναγκάζεται να εγκαταλείψει την οριζόντια στάση του και να ανυψωθεί τρέμοντας σε μία τέλεια κάθετη στάση, ανάλογα με τίς μελωδίες του αυλού που μαγεύουν το σώμα. Η ανύψωση του φιδιού είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι που περιγράφεται πολύ καλά σε ανατολικά κείμενα ιερατικής σοφίας [3]. Οι σωλήνες πολλών αυλών μπορούν να έχουν τόσο χαμηλό τόνο ώστε μόνον ο κραδασμός να γίνεται αισθητός, ωρισμένες δε χαμηλές νότες πρέπει να μένουν σιωπηλές, γιατί οι κραδασμοί που παράγουν μπορούν να γκρεμίσουν τοίχους και να καταστρέψουν κτίρια. Ετσι η δύναμη του ήχου που αιχμαλωτίζεται στούς ξύλινους αυλούς-σωλήνες μπορεί να διαθέτει πολύ μεγάλη ενέργεια. Σύμφωνα με την ινδική παράδοση η απλή φλογέρα με τίς επτά τρύπες που συνδέται στενά με την κατασκευή της ανθρώπινης σπονδυλικής στήλης αντιπροσωπεύει τα επτά μείζονα τσακρά δηλ. επίπεδα ενεργείας-αρμονίας στο ανθρώπινο σώμα [4].

Στον δυτικό κόσμο κατα την διάρκεια του μεσαίωνα αλλά και στην περίοδο της αναγέννησης θεωρείτο ότι ο ήχος του αυλού μπορεί να θεραπεύει τούς αφόρητους πόνους της ποδάγρας, τίς επιληπτικές κρίσεις αλλά πολλές φορές και το κοινό κρυολόγημα υπήρχαν μάλιστα μουσικά κομμάτια για φλάουτο (σε φρύγιο τρόπο) που εδίδονταν σε ασθενείς υπο μορφή ιατρικής συνταγής [5]. Ολες αυτές οι αρχαίες παραδόσεις και δοξασίες γύρω απο την θεραπευτική και μαγική δύναμη τών ξύλινων πνευστών εκφράζονται ακόμη και στην περίφημη όπερα του W. A. Mozart με τίτλο ο Μαγικός Αυλός (Die Zauberflote) όπου ο ήρωας Ταμίνο χρησιμοποιεί την δύναμη του φλάουτου για να απελευθερώσει την αγαπημένη του Παμίνα που κρατά ο ιερέας Ζαράστρο (χαρακτηριστική άρια …Πόσο μεγάλη είναι η δύναμη σου φλάουτο μου, γύρω σου μαζεύονται ακόμη και τα άγρια θηρία με χαρά). Αναφέρεται ότι ένας γάλλος μηχανικός, ο καθηγητής Gavraud , o οποίος είχε παθιαστεί με το φαινόμενο τού ήχου και του είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον η μεγάλη γκάμα χαμηλών συχνοτήτων που μπορεί να παράγει η σφυρίχτρα της γαλλικής αστυνομίας, κατασκεύασε ένα γιγάντιο ομοιωμά της μήκους 2 μέτρων , που λειτουργούσε με πεπιεσμένο αέρα. Ο άτυχος τεχνικός που την δοκίμασε πρώτος πέθανε ακαριαία και η νεκροψία έδειξε πώς τα εσωτερικά του όργανα είχαν υποστεί πλήρη ρήξη εξαιτίας του ήχου [4].

Σε μία πρωτοποριακή μελέτη που έγινε πρόσφατα (1998-1999) στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο βρέθηκε ότι η μουσική μπορεί να χρησιμοποιηθεί με σκοπό τη χαλάρωση και την μείωση του ψυχοσωματικού στρές ακόμη και σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε καρδιολογική μονάδα εντατικής θεραπείας. Η επίδραση της χαλαρωτικής μουσικής στον εγκέφαλο μας μπορεί να μεταφράζεται ευεργετικά σε μείωση των καρδιακών παλμών αλλά και της αρτηριακής πίεσης. Στη μελέτη αυτή που δοκιμάσθηκε ένας μεγάλος αριθμός μουσικών ηχοχρωμάτων η συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών που μετείχαν (95%) θεωρεί ότι ο ήχος του φλάουτου αποτελεί ένα απο τα πλέον χαλαρωτικά-θεραπευτικά ηχοχρώματα [6].

Ολες λοιπόν οι αρχαίες παραδόσεις & μυθολογίες συγκλίνουν πάνω στό ζήτημα των θεραπευτικών δυνατοτήτων του αυλού. Στίς απόψεις αυτές έρχονται να προστεθούν και σύγχρονα επιστημονικά στοιχεία, μέσω της επιστήμης της μουσικοθεραπείας, που ενισχύουν αντικειμενικά την χρήση τού ξύλινου πνευστού ως μαγικού αυλού.

Σημ. Για το κείμενο αυτό χρησιμοποιήθηκε υλικό απο εκπομπή του συγγραφέα στο Γ΄ Πρόγραμμα της ΕΡΑ ( Μαγικός Αυλός) κατα την περίοδο 1999-2001. Εχει δημοσιευθεί στο περιοδικό της ΕΡΤ Ραδιοτηλεόραση, τεύχος της 15 Ιανουαρίου 2000.






ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1-Warren D. Anderson. Music and Musicians in Ancient Greece. Ed. Cornell University Press, 1994.
2-Ψευδοκαλλισθένης, Αλεξάνδρου Βίος. Εισαγωγή-απόδοση Α. Ασωνίτη. Εκδόσεις Πατάκη 1999.
3-Gimbel Theo. Form, Sound, Colour and Healing, 1998.
4-McClellan Randall Ph.D. Oι θεραπευτικές δυνάμεις της μουσικής. Εκδ. FAGGOTO, 1997.
5-Maranto Cheryl Dileo. Applications of Music in Medicine. Eds. American Music Therapy Association (AMTA), 1991.
6-Dritsas A. The effects of music on hemodynamic and neuroendocrine parameters in cardiac patients. Proceedings of the 2nd international meeting of the Onassis Cardiac Surgery Center, Athens, December 2000.
"..ανέμισε το ουρανοφλεγόμενο Λοφίο της Θεάς Αθηνάς και η φωτιά της ξεχύθηκε στον Κόσμο ολάκερο..."

Ε-ΤΟΠΙΑ
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
Παλαιό μέλος
Παλαιό μέλος
 
Δημοσ.: 1398
Ἐγγραφή: Σάβ 16/11/2002 00:08
Τοποθεσία: ΑΘΗΝΑΙ

ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Δημοσίευσηἀπό ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ » Τετ 09/04/2008 02:12

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

Θανάσης Δρίτσας MD, FESC


Πρίν απο περίπου 200 χρόνια ο W. A. Mozart δεν είχε συνειδητοποιήσει πόσο προφητικός θα ήταν για το μέλλον της μουσικοθεραπείας οταν στην όπερα του ο Μαγικός Αυλός έβαζε μουσική στα λόγια του Tamino που θα χρησιμοποιούσε τη δύναμη του αυλού του για να απελευθερώσει την αγαπημένη του: Wie stark ist nicht dein Zauberton, weil, holde flote, durch dein spielen selbst wilde tierre freude fulhen που σε απλή μετάφραση απο τα Γερμανικά σημαίνει: Πόσο μεγάλη είναι η μαγική σου δύναμη φλάουτο μου ! Ακόμη και τα άγρια θηρία φθάνουν γύρω με χαρά……Ο συνθέτης του Μαγικού Αυλού αν ζούσε σήμερα δεν θα πίστευε στα μάτια του αν διαπίστωνε τίς εφαρμογές της μουσικής στην ιατρική επιστήμη σήμερα, στο κατώφλι του 21ου αιώνα.
Η θεραπευτική δράση της μουσικής έχει τις ιστορικές της ρίζες στην αρχαία ελληνική παράδοση αλλά και στίς παραδόσεις άλλων μεγάλων λαών της Ανατολής. Πρώτοι οι Πυθαγόρειοι εξέτασαν τη σχέση μουσικών ήχων και αριθμών και διαπίστωσαν οτι οι αριθμοί που διέπουν την αρμονία ενός διατεταγμένου υλικού κόσμου παίζουν τον ίδιο ρόλο και στη τέχνη της μουσικής. Στον Πυθαγόρα οφείλεται η ανακάλυψη των μαθηματικών αρχών που διέπουν τα βασικά μουσικά διαστήματα και η προέλευση τους μέσω της διαίρεσης του μονοχόρδου σε απλούς λόγους (1:2, το διάστημα ογδόης η διαπασών, 2:3 της πέμπτης η διαπέντε και 3:4 της τετάρτης η διατεσσάρων). Είναι ενδιαφέρον οτι οι ίδιοι μαθηματικοί νόμοι που διέπουν τα μουσικά διαστήματα διέπουν και τίς σωματομετρικές αναλογίες του ανθρώπινου σώματος αλλά και άλλες φυσικές κατασκευές όπως πχ ο κοχλίας, η κατασκευή των φύλλων, των φτερών της πεταλούδας και πλείστων άλλων φυσικών κατασκευών (σχ 1). Υπάρχουν μαρτυρίες οτι η σχολή των Πυθαγορείων χρησιμοποιούσε μουσικούς ήχους γιά θεραπεία ασθενών με βάση το γεγονός οτι η αρμονία της μουσικής θα αποκαταστήσει την διαταραγμένη ψυχοσωματική ισοροπία του ασθενούς. Σύμφωνα με απόσπασμα του Πυθαγορικού Θέωνα του Σμυρναίου, συμφωνία την μεγίστην εχει ισχύν, εν λόγω μεν ούσα αλήθεια, εν βίω δε ευδαιμονία, εν τη φύσει αρμονία.

Η αρμονία στους νόμους της λειτουργίας του σύμπαντος έχει βαθειές ρίζες στο αρχαίο πνεύμα, ετσι ώστε οι Ελληνες εφαντάσθηκαν για την αστρονομία ειδικά μία μούσα (την Ουρανίαν) της οποίας οι νόμοι δεν διέφεραν απο αυτούς που διέπουν την παραγωγή των μουσικών ήχων, διότι οι κινήσεις των αστέρων ρυθμίζονταν απο τούς ήχους της λύρας του Απόλλωνα. Η ιδιότητα της μουσικής να αποκαθιστά την χαμένη αρμονία τονίζεται επίσης απο τον Πλάτωνα στο έργο του Τίμαιος. Μαρτυρίες περί της θεραπευτικής αξίας της μουσικής υπάρχουν βέβαια και στα Ομηρικά έπη πχ στην Οδύσσεια οπου το αίμα σταματά να τρέχει απο τίς πληγές του Οδυσσέα χάρη στο τραγούδι του Αυτόλυκου. Ακόμη στη παράδοση των Ινδιάνων Winnebago-Lakota οι σαμάνοι που αντλούσαν δύναμη απο τα πνεύματα των αρκούδων είχαν τη δύναμη να θεραπεύουν πληγές με το τραγούδι τους. Στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρεται οτι η τρέλλα του Βασιλέα Σαούλ θεραπεύθηκε σε μιά μέρα χάρη στη δύναμη της άρπας του Δαυίδ.

Στίς μέρες μας για την πλειοψηφία των ακροατών ο στόχος της μουσικής είναι περισσότερο η διασκέδαση-όρος που παράγεται απο το αρχαίο ρήμα διασκεδάννυμι που σημαίνει εκτρέπω τη συγκέντρωση. Εκείνος που διασκεδάζει προσπαθεί να μην συγκεντρώνεται, αλλά να αποκεντρώνεται δηλ. να ξεχνά. Η σημασία της διασκέδασης είναι εντελώς διαφορετική απο την σημασία της ψυχαγωγίας δηλ. της αγωγής της ψυχής ενός όρου που πλησιάζει περισσότερο στην αρχαία σημασία και αξία της μουσικής. Η έκφραση ‘αυτή η μουσική αγγιξε την καρδιά μου’ είναι ευρύτατα διαδεδομένη, αντίθετα ουδέποτε έχει ακουσθεί μια φράση του τύπου ‘ αυτή η μουσική άγγιξε το μυαλό μου’ η ‘αυτή η μουσική άγγιξε τον εγκέφαλο μου’. Στην πραγματικότητα η διαμάχη μεταξυ εγκεφάλου και καρδιάς όσον αφορά την αντίληψη των πραγμάτων, την αίσθηση θα λέγαμε ακριβέστερα, είναι παρα πολύ παλιά. Υπεύθυνος για την διάδοση της καρδιοκεντρικής θεωρίας δηλ. της άποψης που ορίζει την καρδιά ως έδρα των αισθήσεων, των παθών και της διανοίας είναι κυρίως ο Αριστοτέλης. Οι απόψεις του Αριστοτέλη συμβαδίζουν όπως φαίνεται με τίς απόψεις των αρχαίων Εβραίων και του Ομήρου. Αντίθετα ο Πλάτων και η ιατρική σχολή των Ιπποκρατικών διαμορφώνουν ξεκάθαρα την εγκεφαλοκεντρική άποψη που παραδέχεται ότι η έδρα της αίσθησης και της νόησης των όντων βρίσκεται στον εγκέφαλο [1]. Με την μετέπειτα ανάπτυξη των νευροεπιστημών αποδείχθηκε αντικειμενικά, δηλ. με την παρατήρηση και το πείραμα, ότι η έδρα της αντίληψης βρίσκεται στον εγκέφαλο. Ομως ενώ η καρδιοκεντρική-αριστοτελική άποψη αφού διαδόθηκε απο την μεσαιωνική σχολαστική φιλοσοφία κατώρθωσε να επιζήσει ουσιαστικά μέχρι τον 18ο αιώνα ο απόηχος της διατηρήθηκε στη μνήμη των απλών ανθρώπων μέχρι και τις μέρες μας. Μία απόδειξη αυτού του παμπάλαιου δυισμού που αφορά το κέντρο της νόησης και αίσθησης βρίσκεται στο έργο του W. Shakespear, The Merchant of Venice (O Εμπορος της Βενετίας) στη δεύτερη σκηνή της τρίτης πράξης: Tell me where is fancy bread, or in heart or in the head (μτφρ. Η επιθυμία που φυτρώνει στην καρδιά η στο νού ;)

Τα πορίσματα πολύ σημαντικής επιστημονικής έρευνας που γίνεται την τελευταία δεκαετία στο αντικείμενο εγκέφαλος-μουσική (music and brain) αποκαθιστούν μάλλον την ιερότητα και την θεραπευτική αξία της μουσικής αφού αποδεικνύουν αντικειμενικά την επίδραση της μουσικής στην λειτουργία του ανθρώπινου σώματος. Κατάλληλα επιλεγμένη μουσική μέσω της χαλάρωσης –δηλαδή της ελάττωσης του stress που επιτυγχάνει η μουσική-μπορεί να μειώνει την συχνότητα της αναπνοής, τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση σε καρδιοπαθείς ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας [2,3]. Ακόμη έχει αποδειχθεί οτι η μείωση αυτή των καρδιακών παλμών και της αρτηριακής πίεσης σχετίζεται και με μείωση των επιπέδων ορμονών όπως η αδρεναλίνη, νορ-αδρεναλίνη, κορτιζόλη και κορτικοτροπίνη (ACTH) οι οποίες κυκλοφορουν στο αίμα και η απότομη αύξηση των επιπέδων τους προκαλει stress [4]. Η μουσική δηλαδή επιτυγχάνει ανώδυνα και ακίνδυνα στόχους που οι καρδιολόγοι επιτυγχάνουν με την βοήθεια φαρμακευτικών ουσιών.

Φαίνεται οτι η επίδραση της μουσικής-κυρίως μέσω του ρυθμού-εξασκείται μέσω επίδρασης σε ενστικτώδεις λειτουργίες που σχετίζονται με το οντολογικά αρχέγονο κομμάτι του ανθρώπινου εγκεφάλου. Νευροανατομικές παρατηρήσεις των Snell & Stratton έδειξαν οτι οι κοχλιακοί πυρήνες (cochlear nuclei)-σημαντικός σταθμός στην διαδρομή του ακουστικού νεύρου στο επίπεδο γέφυρας-εγκεφαλικού στελέχους (brain stem)-γειτονεύουν με σημαντικούς πυρήνες που λειτουργούν αυτόνομα και αποτελούν τα κέντρα ρύθμισης αναπνοής και κυκλοφορίας (dorsal motor nucleus, vagal nucleus, nucleus ambiguous) [5]. Πιθανά ένα φαινόμενο συντονισμού δηλ. παράλληλης νευρικής διέγερσης γειτονικών νευρώνων θα εξηγούσε την αύξηση της συχνότητας της αναπνοής και του καρδιακού παλμου όταν ακούμε ένα γρήγορο μουσικό tempo και το αντίστροφο στην περίπτωση ενός αργού tempo. Αυτή η πρωταρχική επίδραση της μουσικής-μέσω κυρίως του ρυθμού-συμβαίνει χωρίς τον έλεγχο της συνείδησης και αφορά όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτως φυλής και καταγωγής. Σε ένα δεύτερο επίπεδο η κατανόηση της διαδοχής των τόνων και της μουσικής αρχιτεκτονικής απαιτεί τη συμμετοχή υψηλής εξειδίκευσης ανωτέρων εγκεφαλικών κέντρων στο επίπεδο πλέον του εγκεφαλικού φλοιού (cortex)-όπου εδώ η λειτουργία αυτή είναι συνειδητή (δηλ. στο σημείο αυτό χρησιμοποιείται η παιδεία που ο καθένας έχει αποκτήσει). Με βάση την παραπάνω επιστημονική εξήγηση ευσταθεί και ο ενιαίος όρος ‘νοιώσε τον ρυθμό-feel the beat ’ που συχνά χρησιμοποιούμε μια και όλοι οι άνθρωποι μπορούν να νοιώσουν το ρυθμό. Αντίθετα δεν χρησιμοποιείται και δεν φαίνεται να έχει ενιαία ισχύ ο όρος νοιώσε την μελωδία γιατι εδώ λόγω της διαφορετκής κουλτούρας και παιδείας, διαφορετικών δηλ. συνειδητών εγγραφων στο επίπεδο του εγκεφαλικού φλοιού, η αντίληψη της μελωδικής-αρμονικής γραμμής διαφέρει απο άτομο σε άτομο.

Σημαντική έρευνα που έγινε πρόσφατα στο νοσοκομείο Piedmont, Atlanta, USA απέδειξε οτι νεογέννητα-κυρίως πρόωρα- που εκτίθενται σε μουσική ακρόαση ειδικά επεξεργασμένων ενδομήτριων ήχων (womb sounds) και σε νανουρίσματα με την φωνή της μητέρας κερδίζουν πολυ γρηγορότερα βάρος και εξέρχονται απο την μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών ταχύτερα σε σχέση με νεογνά που δεν έχουν εκτεθεί σε μουσική [6]. Ακόμη αμερικανοί ερευνητές έδειξαν ότι η ακρόαση μιάς σονάτας για πιάνο του W.A. Mozart (K.448) μπορεί να βελτιώνει την ικανότητα επίλυσης περίπλοκων μαθηματικών προβλημάτων απο σπουδαστές κολεγίου [7]. Η ίδια σονάτα επίσης χρησιμοποιήθηκε σαν φάρμακο για την καταστολή των κρίσεων σε επιληπτικούς ασθενείς [8]. Αποκαλυπτική έρευνα που έγινε στο πανεπιστήμιο McGill στον Καναδά (τμήμα Cognitive Neuroscience που διευθύνεται απο τον Dr. Zattore) απέδειξε ότι γλωσσικά και μουσικά ερεθίσματα έχουν διαφορετικό τρόπο νευρωνικής αγωγής στον ανθρώπινο εγκέφαλο, έτσι ώστε μετά απο σοβαρά εγκεφαλικά επεισόδια πολλοί ασθενείς διατηρούν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται μουσικούς ήχους και να τραγουδούν ενώ έχουν χάσει την ικανότητα να ομιλούν [9]. Αναφέρεται στην ιστορία της ιατρικής η περίπτωση του Ρώσου συνθέτη Shebalin (1901-1963) ο οποίος παρά το βαρύ εγκεφαλικό επεισόδιο που του στέρησε την ομιλία, εξακολουθούσε να αναλύει τα έργα των μαθητών του και να συνθέτει μουσική. Επίσης ο Γάλλος συνθέτης και οργανίστας Jean Langlais (1907-1991) ύστερα απο βαρύτατο εγκεφαλικό επεισόδιο που του προκάλεσε απώλεια της ομιλίας, της ικανότητας γραφής και αναγνώρισης των λέξεων, μπορούσε ακόμη να διαβάζει νότες, να συνθέτει και να αυτοσχεδιάζει μουσική.

Πολλοί και διαφορετικοί ερευνητές έχουν αποδείξει οτι η έκθεση σε μουσική ακρόαση και συστηματική μουσική διδασκαλία που αρχίζει πρίν απο την ηλικία των 7 ετών μπορεί να προκαλέσει στον ανθρώπινο εγκέφαλο την ανάπτυξη περισσοτέρων και διαφορετικών νευρωνικών οδών απο εκείνες που σχετίζονται αποκλειστικά με το λόγο και τη γλώσσα. Αυτό θεωρητικά θα μπορούσε να αποβεί προστατευτικό στην περίπτωση που το συγκεκριμένο άτομο στό μέλλον θα υποστεί ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο [10,11]. Σε αυτή την περίπτωση ο εγκέφαλος θα κατορθώσει πιθανά να εξασφαλίσει επικοινωνία μέσω των «μουσικών νευρωνικών οδών» εφόσον καταστραφούν κάποιες οδοί που σχετίζονται με το λόγο και τη γλώσσα. Ολες αυτές οι σύγχρονες ερευνητικές μελέτες που εντοπίζονται στη σχέση εγκέφαλος-μουσική έχουν χρησιμοποιήσει για την ανατομική αλλά και την λειτουργική απεικόνιση την μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (magnetic resonance imaging-MRI) και την πλέον σύγχρονη τομογραφία ποζιτρονίου (positron emission tomography-PET SCAΝ) [12].

Πλείστες άλλες εφαρμογές βρίσκει η μουσικοθεραπεία σαν συμπληρωματική μορφή θεραπευτικής αγωγής είτε με την μορφή της παθητικής μουσικοθεραπείας-ακρόασης (receptive music therapy & music medicine) είτε με την μορφή της ενεργού μουσικοθεραπείας η μουσικο-ψυχοθεραπείας (active music therapy) η οποία απαιτεί την παρουσία ενός ειδικά εκπαιδευμένου μουσικοθεραπευτή που συνδυάζει προχωρημένες γνώσεις μουσικής με ειδική εκπαίδευση στην ψυχολογία. Μία κλασσική ένδειξη ενεργού μουσικοθεραπείας αποτελεί για παράδειγμα το αυτιστικό παιδί και εκεί χρησιμοποιείται σαν μουσικοθεραπευτική μέθοδος ο αυτοσχεδιασμός. Η μουσικοθεραπεία ενδείκνυται γενικά στην ανακούφιση κάθε είδους πόνου αλλά και σαν μέσο αγχόλυσης, αντιμετώπισης του ψυχο-σωματικού stress και ενίσχυσης του ανοσοβιολογικού μας συστήματος.

Μουσική λοιπόν για να προστατεύσουμε την ψυχοσωματική μας υγεία αλλά και την εύρυθμη λειτουργία του εγκεφάλου μας, όπως με την σωματική άσκηση και την υγιεινή διατροφή ελαττώνουμε την πιθανότητα να πάθουμε καρδιαγγειακά επεισόδια. Αυτό είναι ένα σημαντικό μήνυμα σε μιά εποχή που τα πανεπιστήμια περιορίζουν τα χρήματα που διαθέτουν γενικώτερα στίς ανθρωπιστικές επιστήμες και τις τέχνες. Αντίθετα αυξάνονται οι σπατάλες για την διασκέδαση και το χώρο της show biz δηλ. εναν κόσμο που προάγει την λήθη και την διαφυγή απο την πραγματικότητα. Η παιδεία της έντεχνης αλλά και της παραδοσιακής μουσικής έρχεται σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με την παιδεία σε τεχνοκρατικές ειδικότητες (βλ. oικονομικά και πληροφορική). Το αρχαίο ιδεώδες που απαιτούσε την συμμετοχή της μουσικής στον κορμό της παιδείας δικαιώνεται στον 21ο αιώνα με βάση τα ευρήματα της επιστήμης της γνωστικής νευροψυχολογίας (cognitive neuroscience), βλ. το QUADRIVIUM της παιδείας των Ρωμαίων που συνίσταται σε Αριθμητική, Γεωμετρία, Αστρονομία και Μουσική. Ο Πλάτων με βάση τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας που προαναφέραμε αποδεικνύεται προφήτης αφού στον Τίμαιο- το επιστημονικότερο ίσως έργο του- καθορίζει με ακριβή και λεπτό τρόπο την ουσία και το νόημα της μουσικής: Η μουσική αρμονία μας έχει δοθεί απο τούς θεούς όχι με στόχο την αλόγιστη ηδονή αλλά με σκοπό να επιβάλλουμε τάξη στίς ταραγμένες κινήσεις της ψυχής μας και να τίς κάνουμε να μοιάζουν στο θείο πρότυπο.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

1-Jan Pierre Changeux. L’ Homme Neuronal, Eds. Fayard, Paris, 1983.

2-Barnanson S, et al. The effects of music interventions on anxiety in the patient after coronary artery by-pass grafting. Heart Lung, 1995;24:124-132

3-Byers JF, et al. Effect of music intervention on noise annoyance, heart rate and blood pressure in cardiac surgery patients. Am J Crit Care 1997; 6:183-191.

4-Luskin FM, et al. A review of mind-body therapies in the treatment of cardiovascular disease. Part 1: Implications for the elderly. Alter Ther Health Med 1998 ; 4 (3) :46-61.

5-Scarteli JP. A rationale for subcortical involvement in human response to music. In Applications of Music in Medicine, Ed. Cheryl Dileo Maranto, 1991, NAMT, Inc, USA.

6-Schwartz FJ, Ritchie R. Music listening in neonatal intensive care units. Eds. Cheryl Dileo, American Music Therapy Association, Inc, 1999, USA

7-Rausher FH, et al. Listening to Mozart enhances spatial-temporal reasoning: towards a neurophysiological basis. Neurosci Lett, 1995;185:44-7.

8-Hughes JR, et al. The Mozart Effect on epileptiform activity. Clin Electroencephalogr 1998;29:109-119.

9-Peretz I, et al. Dissociations between music and language functions after cerebral resection: A new case of amusia without aphasia. Can J Exp Psychol 1997;51:354-68.

10-Elbert et al. Increased cortical representation of the fingers of the left hand in string players. Science 1995;270:305-307.

11-Erdonmez D. Preservation of acquired music performance functions with a dominant hemisphere lesion: A case report. Clinical and experimental Neurology, 1981;18:102-108.

12-Blood A, et al. Emotional responses to pleasant and unpleasant music correlate with activity in paralimbic brain regions. A PET scan study. Nature Neuroscience 1999;2(4):382-387
"..ανέμισε το ουρανοφλεγόμενο Λοφίο της Θεάς Αθηνάς και η φωτιά της ξεχύθηκε στον Κόσμο ολάκερο..."

Ε-ΤΟΠΙΑ
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
Παλαιό μέλος
Παλαιό μέλος
 
Δημοσ.: 1398
Ἐγγραφή: Σάβ 16/11/2002 00:08
Τοποθεσία: ΑΘΗΝΑΙ

ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Δημοσίευσηἀπό ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ » Τετ 09/04/2008 02:13

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟΓΝΟ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΡΙΤΣΑΣ MD,FESC

Καρδιολόγος-Συνθέτης
Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο


Ιατρικές μελέτες που χρησιμοποιούν υπερήχους έχουν δείξει ότι ήδη μετα την 16η εβδομάδα της κύησης το έμβρυο μπορεί να αντιδρά σε εξωγενείς ηχους. Η ακοή είναι η πρώτη αίσθηση που αναπτύσσεται και η τελευταία που εξαφανίζεται στη διάρκεια της ζωής μας. Τα έμβρυα αντιλαμβάνονται με επάρκεια την αναπνοή της μητέρας, τίς κινήσεις της και την φωνή της όταν μιλά η όταν τραγουδάει. Οι ήχοι της ροής του αίματος μέσα απο τον πλακούντα μπορούν να ακούγονται απο το έμβρυο σε αρκετή ένταση κατα τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής. Για τίς ηχητικές συχνότητες κάτω απο 500 Hz, τα επίπεδα της έντασης του ήχου κυμαίνονται μεταξύ 70 και 80 decibel. Το έμβρυο ακούει τον ρυθμικό ήχο της καρδιάς της μητέρας περίπου 26 εκατομμυρια φορές. Η αίσθηση αυτού του ρυθμού που ασκεί ένα είδος προστασίας στον άνθρωπο και συνδέεται με την ασφάλεια που παρέχει το μητρικό περιβάλλον είναι μεγάλης σημασίας για τη ζωή μας και την ανάπτυξη μας.

Ο Dr. Lee Salk καθοδηγούμενος απο την παρατήρηση ότι οι περισσότερες νέες μητέρες δείχνουν μία προτίμηση να κρατούν τα βρέφη στην αριστερη πλευρα του θώρακα κοντά στην καρδιά, ανέλυσε έναν πολύ μεγάλο αριθμό απο φωτογραφίες και καλλιτεχνικές απεικονίσεις του ζεύγους μητέρας-βρέφους. Περίπου το 80% αυτών των εικόνων έδειξε οτι πράγματι οι μητέρες κρατούσαν τα βρέφη στην αριστερή πλευρα του στήθους, κοντά στο μέρος της καρδιάς. Αφού βεβαιώθηκε για αυτό το συμβάν ο Dr. Salk εν συνεχεία χρησιμοποίησε ήχους της καρδιάς της μητέρας για να ηρεμεί τα νεογνά και τα βρέφη στο νοσοκομείο. Με αυτό τον τρόπο αποδείχθηκε ότι οι ενδομήτριοι ήχοι αποτυπωνονται μέσα μας και μας ακολουθούν γιά όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Υπάρχουν μάλιστα πολλές αναλογίες μεταξύ των ρυθμών έργων σύγχρονης μουσικής και των ενδομήτριων ρυθμών. Παρα πολλοί ερευνητές έχουν συνδέσει τούς ενδομήτριους ήχους με άναρθρους ήχους που οι μητέρες χρησιμοποιούν για να κατευνάσουν και να ηρεμήσουν τα παιδιά τους όπως ‘σσσσς’, hush, shush, shah (Εβραικά), ushuru (Αιθιοπικά), Enshallah (Αιγυπτιακά). Επίσης η χρήση για πνευματικούς λόγους (πχ διαλογισμός) πολλών ήχων που προσομοιάζουν με ενδομήτριους ήχους για παράδειγμα, Ομ (Βουδισμός), Shalom (Εβραικά), Γρηγοριανό μέλος και Θιβετιανό θρησκευτικό τραγούδι [1-2].

Η ενδομήτρια συσκευή που περιλαμβάνει και την αμνιακή συσκευή δρα σαν ένα είδος ηχητικού φίλτρου που περιορίζει την διάδοση κάποιων ηχητικών συχνοτήτων πρός το έμβρυο. Για συχνότητες μεγαλύτερες απο 500 Hz υπάρχει κάποια ελάττωση της τάξης των 40-50 dB στο επίπεδο του αισθητηρίου της ακοής του εμβρύου ενώ για συχνότητες μικρότερες απο 500 Hz υπάρχει μιά ελάττωση της τάξης των 10-20 dB. To έμβρυο μπορεί να ακούει ανθρώπινη φωνή και μουσική στο φάσμα των συχνοτήτων μικρότερων απο 500 Hz όταν η ένταση του ήχου ξεπερνά τα 60 dB [3].

Mία σημαντική διαδικασία εκμάθησης ήχων λαμβάνει χώρα μέσα στη μήτρα. Το νεογνό μπορεί να αναγνωρίζει φωνές, να διακρίνει λέξεις ακόμη και να δείχνει προτίμηση για ιστορίες που διάβαζε η μητέρα κατα τη διάρκεια της εμβρυικής ζωής. Επίσης το νεογνό μπορεί να αντιλαμβάνεται μουσικούς ήχους και μελωδίες. Η μεταβίβαση ήχων και ρυθμών απο τη μητέρα στο έμβρυο δίνει απαραίτητες πληροφορίες για την ανάπτυξη του εγκεφαλικού ιστού του εμβρύου. Σύμφωνα με εργασίες του Righetti [4], το νεογνό μπορεί να διακρίνει ενδομήτριους ήχους της δικής του μητέρας απο ήχους μιάς άλλης μητέρας και επίσης να αντιδρά στίς μεταβολές του καρδιακού παλμού και των κινήσεων. Η ανάπτυξη του συναπτικού νευρικού δικτύου στον εγκέφαλο του εμβρύου εξαρτάται απο τίς μαθησιακές διαδικασίες. Παρατηρείται μια σημαντική ελάττωση στούς εγκεφαλικούς νευρώνες και τίς νευρικές συνδέσεις του εγκεφάλου του εμβρύου στη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της κύησης και μία περαιτέρω ελάττωση στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας. Αυτό το φαινόμενο σχετίζεται ίσως με παρατηρήσεις ψυχολόγων που θεωρούν ότι το έμβρυο διαθέτει ανεπτυγμένες συμπεριφορές και δυνατότητες που εξαφανίζονται στη μετέπειτα ζωή.

Το ενδομήτριο περιβάλλον και οι πρώτες ηχητικές μνήμες παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του εμβρύου. Πολλές έρευνες έχουν εστιάσει στο να μελετήσουν διαφορές και ομοιότητες στην ανάπτυξη μονοωικών διδύμων (identical twins). Οι περισσότερες δείχνουν μία σημαντική συσχέτιση μεταξύ της διανοητικής ικανότητας (IQ) των διδύμων που αποχωρίσθηκαν μεταξύ τους κατά την παιδική ηλικία. Με βάση αυτό το συμπέρασμα θεωρήθηκε ότι η σημαντική συσχέτιση στο IQ των διδύμων οφείλεται στίς γενετικές ομοιότητες τους. Βέβαια τα προηγούμενα αποτελέσματα είχαν αγνοήσει το γεγονός οτι τα δίδυμα μοιράζονταν και το ενδομήτριο περιβάλλον. Μιά ανάλυση σε 212 ερευνητικές μελέτες που αφορούσαν δίδυμα άτομα έδειξε οτι οι εμπειρίες της ενδομήτριας ζωής εξηγούν κατά 20% την συσχέτιση μεταξύ των IQ Aυτό το γεγονός εξηγεί και την πολύ σημαντική συσχέτιση μεταξύ του ΙQ διδύμων που μεγάλωσαν ξεχωριστά [5]. Και βέβαια οι ακουστικές εμπειρίες τού εμβρύου αποτελούν το κυριώτερο ερέθισμα για εγκεφαλική ανάπτυξη. Ετσι το ενδομητρικό αμφιθέατρο αποτελεί την σημαντικότερη εκπαιδευτική διαδικασία της ζωής μας, σε σχέση ακόμη και με την πανεπιστημιακή παιδεία.

Πολύ πρόσφατες μελέτες αποδεικνύουν την ευεργετική επίδραση της μουσικής οσον αφορα την περιγεννητική αύξηση του βάρους και την πρωιμώτερη έξοδο απο την μονάδα εντατικής παρακολούθησης σε πρόωρα νεογνά. Ο αμερικανός αναισθησιολόγος Dr. Fred Schwartz* που εφαρμόζει συστηματικά μουσική στην μονάδα εντατικής παρακολούθησης νεογνών του Piedmont Hospital της Atlanta εχει διαπιστώσει οτι νανουρίσματα με τη φωνή της μητέρας η μουσικοί ήχοι που προσομοιάζουν με ήχους του εμβρυικού περιβάλλοντος (womb sounds) βοηθούν στην ταχύτερη απόκτηση βάρους και την ταχύτερη αύξηση της περιμέτρου της κεφαλής στα πρόωρα νεογνά. Στη μονάδα εντατικής παρακολούθησης του νοσοκομείου που προαναφέρθηκε τοποθετούνται ειδικά ηχεία σε απόσταση 3-10 ιντσες απο την βρεφοκοιτίδα και παράλληλα γίνονται μετρήσεις της έντασης του ήχου με ειδικές συσκευές (battery operated digital sound level meter) ώστε η ένταση να διατηρείται σε επίπεδα 75-80dB με δυνατότητα αναπροσαρμογής της έντασης ανάλογα με τίς αντιδράσεις του νεογνού. Κατα την διάρκεια του 24ωρου ειδικά εκπαιδευμένες νοσηλεύτριες είναι υπεύθυνες για την εκπομπή της μουσικής-μέσω CD player- και την επιλογή συγκεκριμένων ηχητικών συνδυασμών. Η θετική επίδραση της μουσικής στα πρόωρα νεογνά εκτιμάται αντικειμενικά εφόσον προκαλεί και επιθυμητές μεταβολές σε καρδιοαναπνευστικούς δείκτες όπως είναι η αύξηση του κορεσμού οξυγόνου στο αίμα (oxygen saturation), η ελάττωση της καρδιακής συχνότητας και της αρτηριακής πίεσης. Στά σχήματα 1-3 φαίνεται η επίδραση των νανουρισμάτων (vocal lullabies) στον χρόνο παραμονής των νεογνών στην μονάδα εντατικής θεραπείας (NICU) και στην ταχύτητα απόκτησης βάρους με βάση τίς εργασίες των Caine (1991) [6], Coleman (1997) [7], Standley (1996) [8]. Mία πολύ ενδιαφέρουσα εργασία δημοσιεύθηκε το 1997 απο τούς Coleman και συν. [7] στο περιοδικό International Journal of Arts in Medicine η οποία κατέγραψε τίς φυσιολογικές και συμπεριφερολογικές μεταβολές σε 33 πρόωρα νεογνά στην μονάδα εντατικής θεραπείας (NICU) αφου εκτέθηκαν σε ηχογραφημένες φωνές (και των δύο φύλων) για μία περίοδο 4-ημερών. Κάθε μία απο τις παρεμβάσεις περιλάμβανε 20 λεπτών ομιλίας η τραγουδιού που ακολουθείτο απο 20-λεπτά σιωπής και στη συνέχεια εκ νέου 20-λεπτη έκθεση σε ομιλία η τραγούδι. Η σημαντική αυτή μελέτη έδειξε ότι ιδιαίτερα το τραγούδι μπορεί να μειώνει σημαντικά την καρδιακή συχνότητα και τον κορεσμό του οξυγόνου στο αίμα σε σχέση με την σιωπή αλλα και με την μη-μουσική ομιλία (βλ. Σχήμα 4)

Είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι ο ήχος γενικώτερα και η μουσική ιδιαίτερα διαδραματίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του ανθρώπινου εγκεφάλου που ξεκινά ήδη απο την εμβρυική μας ζωή. Αυτή η γνώση μας επιβάλλει να επιλέγουμε προσεκτικά, ακόμη και κατα τη διάρκεια της κύησης, τα μουσικα-ηχητικά ερεθίσματα στα οποία θα εκθέτουμε τα παιδιά μας.

*O Dr. Fred Schwartz έδωσε διάλεξη στη χώρα μας κατα την διάρκεια ημερίδας που έγινε στη Σχολή Μωραίτη, Αθήνα στίς 17 Φεβρουαρίου 2001 με θέμα Θεραπευτική Μουσική στο Νεογνό και το Παιδί την οποία οργάνωσε με επιτυχία το σωματείο Πνοή, Φίλοι Εντατικής Θεραπείας του Παιδιού.









ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1-Schwartz FJ. Perinatal stress reduction, music and medical cost savings. Journal of Prenatal and Perinatal Psychology and Health, 1997;12(1):19-29

2-Schwartz FJ, Ritchie R. Music listening in neonatal intensive care units. In Music Therapy & Medicine, Theoretical & Clinical Applications, pp 13-23, Eds Cheryl Dileo, American Music Therapy Association, Inc, 1999.

3-Hepper PG, Shahidullah BS. Development of fetal hearing. Archives of Disease in Childhood, 1994;71:F81-F87.

4-Righetti PL, The emotional experience of the fetus: A preliminary report. Pre-and Perinatal Psychology Journal, 1996;11(1):55-65

5-Devlin B, Daniels M, Roeder K. The heritability of IQ. Nature 1997; 388:468-471.

6-Caine J. The effects of music on the selected stress behaviors, weight, caloric and formula intake, and length of hospital stay of premature and low-birth weight neonates in a newborn intensive care unit. Journal of Music Therapy 1991;28:88-100.

7-Coleman JM, Pratt RR, Stoddar RA, Gerstman DR, Abel H. The effects of male and female singing and speaking voices on selected physiologic and behavioral measures of premature infants in the intensive care unit. International Journal of Arts in Medicine 1997;5(8):4-11

8-Standley JM. The effects of music and multimodal stimulation on physiologic and developmental responses of premature infants in neonatal intensive care. Proceedings of Vith International Society of Music in Medicine Symposium, 1996, San Antonio, Texas.

8ο ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΦΥΣΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ & ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Διάλεξη του Καρδιολόγου του Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου και Συνθέτη Θανάση Δρίτσα ΜD, FESC

με θέμα

Μουσική στην Ιατρική:
Κλινικές εφαρμογές στο Παιδί και το Νεογνό και
Μελλοντικές Ερευνητικές Κατευθύνσεις

Θα ακολουθήσει συναυλία του κουαρτέτου εγχόρδων
του Δήμου Αθηναίων (ομάδα +KINISIS)
με το έργο του Θανάση Δρίτσα
Εικόνες για έγχορδα

Σάββατο 8 Σεπτεμβρίου, 2001, 9:00 μμ
Κεντρική Αίθουσα Συναυλιών
Δημοτικό Θέατρο Κέφαλος, Αργοστόλι, Κεφαλονιά
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΘΑΝΑΣΗ ΔΡΙΤΣΑ βλ. ΕΚΔΉΛΩΣΗ ΥΔΡΑΣ

Το κουαρτέτο εγχόρδων του Δήμου Αθηναίων (γνωστό και ως συνολο +Kinisis) αποτελούν κορυφαίοι μουσικοί της Ορχήστρας των Χρωμάτων, της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ και της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών. Εχουν ήδη παρουσιάσει συναυλίες σε σημαντικές μουσικές εκδηλώσεις στην Αθήνα αλλά και σε άλλες μεγάλες πολεις της χώρας μας. Το ρεπερτόριο τους περιλαμβάνει έργα απο το κλασσικό ρεπερτόριο μέχρι τον 20ο αιώνα αλλα και την σύγχρονη έντεχνη ελληνική δημιουργία. Το κουαρτέτο αποτελούν οι μουσικοί: Οδυσσέας Κορέλης (α΄βιολί), Δημήτρης Αγγελίδης (β΄βιολί), Αλέξανδρος Παπανικολάου (βιόλα), Βαγγέλης Νίνα (τσέλο). Την επιμέλεια του κουαρτέτου έχει ο Οδυσσέας Κορέλης, εξάρχων της Ορχήστρας των Χρωμάτων.
"..ανέμισε το ουρανοφλεγόμενο Λοφίο της Θεάς Αθηνάς και η φωτιά της ξεχύθηκε στον Κόσμο ολάκερο..."

Ε-ΤΟΠΙΑ
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
Παλαιό μέλος
Παλαιό μέλος
 
Δημοσ.: 1398
Ἐγγραφή: Σάβ 16/11/2002 00:08
Τοποθεσία: ΑΘΗΝΑΙ

ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Δημοσίευσηἀπό ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ » Τετ 09/04/2008 02:14

http://www.cardiacmusic.gr/Greek/HTML/greekpage.htm
Συνημμένα
kalit2.jpg
kalit2.jpg (26.56 KiB) 1760 προβολές
"..ανέμισε το ουρανοφλεγόμενο Λοφίο της Θεάς Αθηνάς και η φωτιά της ξεχύθηκε στον Κόσμο ολάκερο..."

Ε-ΤΟΠΙΑ
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΔΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
Παλαιό μέλος
Παλαιό μέλος
 
Δημοσ.: 1398
Ἐγγραφή: Σάβ 16/11/2002 00:08
Τοποθεσία: ΑΘΗΝΑΙ


Ἐπιστροφὴ στην Ἄλλα ἐπιστημονικὰ θέματα



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση: Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 0 ἐπισκέπτες