ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Δημοσίευσηἀπό ΑΝΑΓΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ » Παρ 16/01/2009 15:34

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ
Μέρος 1ον

Η Διαλεκτική μέθοδος σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτη (τον γνωστό βιογράφο φιλοσόφων) «είναι το 3ο μέρος της Φιλοσοφίας, είναι η συλλογιστική διαδικασία που χρησιμοποιούν οι 2 κατωτέρω μαθήσεις που μπορούμε να πούμε ότι ενώνει και βοηθά στην ανάπτυξη των 2 άλλων. Της φυσικής που είναι το μέρος που αφορά τον κόσμον (=σύμπαν), και της Ηθικής που αφορά τον βίο και των προ ημάς".
Και επιτρέψτε μου να δανειστώ μια παράγραφο από μια εργασία του κου Ρέλλου Μιχαήλ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Διεπιστημονική Επιθεώρηση», όπου αναφέρει: «κατά πρώτον η Διαλεκτική νοούνταν ως η τέχνη του διαλόγου με βάση τις ερωτήσεις και απαντήσεις. Ήταν δηλαδή μία άποψη ή μορφή της Ρητορικής τέχνης αναγκαίας στον χώρο της αναπτυσσόμενης πολιτικής κοινωνίας». Σύμφωνα με τον Διογένη, τον Λαέρτη, «μέχρι του Αρχελάου (δασκάλου του Σωκράτη), ήκμαζε η φυσική, από δε του Σωκράτους, όπως είπαμε άρχισε η ηθική, από δε του Ζήνωνα τον Ελεάτη, άρχισε η διαλεκτικήν».

Συγχωρήστε με στην αρχή για το αποσπασματικό τρόπο γραφής μου, αλλά όπως γνωρίζετε για τους προσωκρατικούς φιλοσόφους δεν σώζονται ολόκληρα Έργα τους, αλλά μόνο αποσπάσματα.

ΖΗΝΩΝ, Ο ΕΛΕΑΤΗΣ

1. (στον Πλάτων «Αλκιβιάδη Ι,119a») "Κριτική διάθεση και, με μια σειρά αντιλογιών, ο φιλόσοφος έφερνε τον συνομιλητή του σε αμηχανία".

Αν έχεις κριτική διάθεση απέναντι σε καθετί, «ακονίζεται» το μυαλό σου και προχωράς σε δικές σου ιδέες και απόψεις, αναπτύσσοντας την κάθε ιδέα είτε είναι δική σου είτε άλλου. Αλλά το δυσκολότερο είναι να κάνεις κριτική στις δικές σου, προχωρώντας τες ή ακόμα και καταργώντας τες. Ακόμα σε έναν διάλογο ή σε μια συζήτηση με τις αντιλογίες συνήθως φθάνεις στο αποτέλεσμα που αποζητάτε. Ο αντίλογος φέρνει πάντα διάλογο, και ο διάλογος φέρνει νέες ιδέες και αποτελέσματα.

2. (στον Πλάτων «Φαίδρος 261b») "Να φαίνονται σε αυτούς που τον ακούνε τα ίδια πράγματα, όμοια κι ανόμοια, έν και πολλά, κι ακόμα σταθερά και μετακινούμενα".

Όταν θέλεις να πείσεις ή να τον φέρεις στα πιστεύω σου, προσπαθείς να τον μπερδέψεις λέγοντας μία έτσι και την άλλη αλλιώς, με αποτέλεσμα να του λες αυτά που θες για να τον πείσεις. Αυτό είναι χρήσιμο σε πολλά επαγγέλματα, το πιο κραυγαλέο η πολιτική. Βέβαια αυτό (το παραπάνω) είναι και καλό και κακό, εξαρτάται τον άνθρωπο και τους σκοπούς του.

3. (στον Αριστοτέλη «Σοφ.ελ.10. 170b. 19») "Αν ορισμένοι –ανάμεσα τους και ο ερωτώμενος και ο ερωτών- πιστεύουν ότι ένας όρος με περισσότερες από μία σημασίες σημαίνει ένα και μόνο πράγμα, (όπως επί παραδείγματι, ενώ μπορεί να σημαίνει πολλά το ον ή το έν, τόσο ο αποκρινόμενος όσο και ο ερωτών θα εκφράστηκαν νομίζοντας ότι είναι έν, και ο ισχυρισμός έγκειται στο ότι όλα είναι έν), ο ισχυρισμός αυτός θα στρέφεται κατά των όρων ή κατά της διάνοιας του ερωτώμενου;"

Πιστεύω πως η απάντηση, θα πρέπει να είναι ότι ΔΕΝ θα στρέφεται εναντίον του ερωτώμενου, αντιθέτως γιατί έτσι θα τον βάλει σε άλλους ατραπούς σκέψεων οπότε θα τον βοηθήσει να πλησιάσει ή ακόμα και να φτάσει την απάντηση. Γιατί η απάντηση μπορεί μην είναι μία και μοναδική, μπορεί να είναι συνδυασμός απαντήσεων.

4. (στον Ηλίας «εις Αριστοτέλους κατηγορίες σ.109,6») "ανασκεύαζε και υποστήριζε με επιχειρήματα τα ίδια πράγματα, αλλά επειδή ήταν στη ζωή του διαλεκτικός, δηλαδή άλλα έλεγε και άλλα σκεφτόταν".

Ισχύει ότι και στο 2, έτσι μπορείς να περάσεις πάρα πολλά πράγματα στον συνομιλητή σου, μπερδεύοντας τον με τις πολλές εναλλαγές στα επιχειρήματα και στα λεγόμενα σου.

5. (στον Εύδημο «Φυσ. απ. 7 [ΣΙΜΠΛ.Φυσ. 97,12]) "Ο Ζήνων έλεγε πως αν κάποιος του εξηγούσε τι είναι το εν, τότε θα μπορούσε να μιλήσει για τα πολλά όντα που υπάρχουν".

Σύμφωνα με την αρνητική ψυχολογία, -δηλαδή του λες τ’ αντίθετα απ’ ότι θες αρχικά να του πεις- ο Ζήνων θέλει να βάλει τον συνομιλητή του στην ατραπό της μελέτης και του ψαξίματος. Λέγοντας ότι δεν μπορεί να του πει για το έν, είναι σαν να τους λέει ψάξτε για τον έν, και έτσι κερδίζει ο διάλογος, γιατί θα φουντώσει συζητώντας για το «δύσκολο» θέμα.

6. "Ο Ζήνων προκαλούσε όλους, όσοι χαρακτήριζαν τη σοβαρότητα του Περικλή ματαιοδοξία και υπεροψία, να γίνουν το ίδιο ματαιόδοξοι, μήπως κι έτσι, σίγα-σιγά και χωρίς να το καταλάβουν, τους γίνει έφεση και συνήθεια αυτή η μίμηση της καλής συμπεριφοράς".

Θα το μεταφέρω στις μέρες μας. Όλοι οι Έλληνες ή αν θέλετε όλοι οι πολίτες του πλανήτη, έστω και μια φορά (δεν είναι μία, τέλοσπαντων) έχουμε κατηγορήσει τους πολιτικούς μας, ε λοιπόν μου εγγυάται κανείς ότι αν μας έβαζαν στην θέση των πολιτικών, δεν βοηθάγαμε τους ανθρώπους μας; ΓΙΑ ΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΤΟ ΚΑΙ ΕΤΣΙ!!
(Δεν είμαι υπέρ των χαρών των πολιτικών, για να μην παρεξηγηθώ, είμαι προσπαθώ και ΘΕΛΩ ΝΑ ΠΙΣΤΕΥΩ να μην ζητήσω χάρη).

7. ΦΙΛΟΠ. "Αν υπάρχει πλήθος, επειδή το πλήθος αποτελείτε από περισσότερες (της μίας) μονάδες, αναγκαστικά θα υπάρχουν περισσότερες (της μίας) μονάδες, από τις οποίες συνιστάται το πλήθος. Αν λοιπόν αποδείξουμε ότι είναι αδύνατο να υπάρχει πλήθος, εφόσον αναγκαστικά υπάρχει ή έν ή πλήθος, τότε αυτό που μένει είναι να υπάρχει έν κ.λπ."

Όχι, δεν συμφωνώ, μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει η μονάδα σαν μονάδα, αλλά όταν μαζευτούν πολλές μονάδες, δεν είναι ούτε μονάδες, ούτε πλήθος, ΕΙΝΑΙ ΠΛΗΘΟΣ ΜΟΝΑΔΩΝ!!! Και η μονάδα δεν χάνει την υπόσταση της σαν μονάς. Απλά είναι.

8.(στον ΣΙΜΠΛ. «Φυσ.134,2»). "Συμβαίνει να φτάνει σε πολλές γελοιότητες και αντιφάσεις ο Ζήνων αποδεικνύει πως μπορεί να φτάνει σε μεγαλύτερες γελοιότητες η υπόθεση τους, που υποστηρίζει την πολλαπλότητα, απ’ ό, τι αυτή που υποστηρίζει πως υπάρχει εν, σε περίπτωση που κάποιος την εξέταζε διεξοδικά".

Καθημερινά μέχρι και τους επιστήμονες σε ερευνητικά κέντρα, οι άνθρωποι προκειμένου να φθάσουν στον στόχο τους αρκετές φορές έρχονται μπροστά σε αντιφάσεις ή και γελοιότητες. Αλλά για να επιτευχθεί καμιά φορά ο στόχος καμιά φορά γελοιοποιούμαστε, αλλά αυτό δεν πρέπει να μας πτοεί γιατί πρέπει να σκεφτόμαστε το αποτέλεσμα. Πολλές φορές σε διαλόγους γελάμε με τον συνομιλητή μας χωρίς να έχει ολοκληρώσει το λόγο, και μπορεί όταν ολοκληρώσει να μας έχει αφήσει άφωνους.

9. (στον ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ «Φυσικά Δ3,210b,22,δ») "Ότι «αν ο τόπος είναι κάτι, μέσα σε τι θα είναι;», δεν είναι δύσκολο να το λύσει κανείς διότι τίποτα δεν εμποδίζει να είναι ο πρώτος τόπος μέσα σε κάτι άλλο, χωρίς όμως να είναι μέσα σε εκείνο σαν μέσα σε τόπο κ.λπ.
-Πράγματι η απορία του Ζήνωνα απαιτεί κάποια εξήγηση αν, δηλαδή, κάθε ον βρίσκεται σε κάποιο τόπο, είναι ολοφάνερο ότι θα υπάρχει και τόπος του τόπου και τούτο επ’ άπειρον.
-Θέλει κάθε όν να βρίσκεται κάπου. Κι αν υπάρχει τόπος των όντων, που θα ήταν; Θα πρέπει λοιπόν να είναι σε άλλον τόπο και αυτός σε άλλον και ούτω καθεξής. Δεν έχει δίκιο, γιατί π.χ. η υγεία, η ανδρεία θα έλεγε κανείς ότι είναι σε κάποιο τόπο δεν είναι λοιπόν ο τόπος τέτοιου είδους. Αν το «που» έχει άλλη σημασία, θα μπορούσε να ταιριάζει και ο τόπος ως απάντηση στο «που» διότι το πέρας του σώματος είναι η απάντηση στο «που» ως προς το σώμα, καθότι είναι το έσχατο όριο".


Ο κάθε χώρος είναι μέσα σ’ έναν άλλον, ασφαλώς και αυτό είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός. Μπορούμε να δώσουμε πολλά παραδείγματα, όπως είναι τα στρώματα που υπάρχουν μέσα στην γη, όπως και τα στρώματα της ατμόσφαιρας. Το τελευταίο έγκειται στα λόγια του Ζήνωνα, «χωρίς όμως να είναι μέσα σε εκείνο». Πολύ πετυχημένη μέθοδος διαλεκτικής, αφού στο τέλος «κτυπάει κέντρο» αφού λέει ότι πρέπει να δούμε ως προς τι, δηλαδή ως προς το σώμα.

10.
-"Διότι βρισκόμαστε συχνά μπροστά σε επιχειρήματα που είναι αντίθετα στην κοινή γνώμη και των οποίων η άρση είναι δυσχερής, όπως ακριβώς συμβαίνει με το επιχείρημα του Ζήνωνα ότι δεν μπορεί να υπάρχει κίνηση ούτε να διατρέξει κανείς το στάδιο".
Όντως όταν βρισκόμαστε σε επιχειρήματα που είναι αντίθετα με την κοινή γνώμη, η άρση πιστεύω δεν είναι δυσχερής το αντίθετο συμβαίνει, όταν τα επιχειρήματα είναι με την κοινή γνώμη είναι πάρα πολύ εύκολο να βρεις επιχειρήματα διότι δεν υπάρχει αντίλογος.

11.
ΖΗΝΩΝ: -«Πες μου Πρωταγόρα, άραγε 1 κόκκος κεχριού ή το 1 μυριοστό του κάνει θόρυβο όταν πέφτει;»
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ: -«Ένας μεδιμνός από κεχρί κάνει θόρυβο όταν πέφτει;»
ΖΗΝΩΝ: -«Τι όμως; Δεν υπάρχει μια αναλογία μεταξύ του ενός μεδιμνού από κόκκους κεχριού και του ενός κόκκου και μεταξύ του ενός μυριοστού του κόκκου και του ενός κόκκου;»
ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ: «Δεν θα υπάρχει λοιπόν και η ίδια αναλογία μεταξύ των θορύβων; Όπως αυτά που κάνουν θόρυβο, έτσι και οι θόρυβοι. Αφού έτσι έχουν τα πράγματα, αν κάνει θόρυβο και το 1 μεδιμνός από κεχρί, θα κάνει θόρυβο και το 1 μυριοστό του κεχριού».


ΜΕ ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΩΜΑ ΤΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΖΗΝΩΝΑ

ΕΠΕΤΑΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑΝ....
Με Παρμενίδη.
"ΓΕΜΙΣΕ Ο ΤΟΠΟΣ ΑΠΟ ΜΕΝΤΩΡΕΣ"!
ΑΝΑΓΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
ΟΔΥΣΣΕΥΣ
 
Δημοσ.: 598
Ἐγγραφή: Δευ 21/03/2005 18:26
Τοποθεσία: ΒΥΡΩΝΑΣ-ΑΤΤΙΚΗ

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ

Δημοσίευσηἀπό ΑΝΑΓΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ » Παρ 30/01/2009 15:35

ΜΕΡΟΣ 2ον (με κόκκινα, τα λόγια του Παρμενίδη, δασκάλου του Ζήνωνα)

ΠΑΡΜΕΝΙΔΗΣ

1. 5-. "(Ή να συζητάς το θέμα) με τη μέθοδο των ερωτήσεων, όπως έτυχε να δω κάποτε να κάνει ο Παρμενίδης και να διεξαγάγει πανέμορφες συζητήσεις, όταν εγώ ήμουν νέος κι εκείνος ήδη πολύ γέρος τότε".
Με την μέθοδο των ερωτήσεων-απαντήσεων , μπορεί να γίνουν καταπληκτικοί διάλογοι που μπορούν να βγουν συμπεράσματα με νοήματα. Γιατί όταν συμφωνούν όλοι, συνήθως δεν αναπτύσσονται οι διάλογοι -μπορεί να μην υπάρχει ένταση- αλλά ερεθίζονται όλοι, και υπάρχει γόνιμη συζήτηση, με αποτελέσματα.

2. 7. "Σχετικά με τον Παρμενίδη και τη διδασκαλία του, ο Θεόφραστος λέει στο πρώτο βιβλίο «Περί των Φυσικών» τα ακόλουθα: «Ο Παρμενίδης, ο γιος του Πύρη, ο Ελεάτης, μετά από την γνωριμία του με αυτόν –δηλαδή τον Ξενοφάνη- «ακολούθησε και τους δύο δρόμους. Διότι από τη μια δηλώνει ότι το σύμπαν είναι αιώνιο και από την άλλη επιχειρεί να δώσει γένεση στα όντα, χωρίς να διατυπώνει με τον ίδιο τρόπο τη θεωρία του και για τα δύο, αλλά, από τη μία, σύμφωνα με την αλήθεια, θεωρεί ότι το σύμπαν είναι ένα, αγέννητο (μη υποκείμενο σε γένεση) και σφαιροειδές, και από την άλλη, σύμφωνα με τη γνώμη του κόσμου, προκειμένου να εξασφαλίσει τη γένεση των όντων, θεωρεί δύο τα πρωταρχικά στοιχεία, το πύρ και τη γη, το μεν ως ύλη και το δε ως αίτιον και ποιούν»".
Ο Παρμενίδης χρησιμοποιεί την Διαλεκτική για να δώσει τον ορισμό της γενέσεως του σύμπαντος και των όντων, και λέει ακριβώς τα αντίθετα όσον αφορά τα 2 αντικείμενα μελέτης. Μέσα από την αντίθεση του αιώνιου σύμπαντος και της γέννηση των όντων, προσπαθεί να αιτιολογήσει το ποια είναι τα πρωταρχικά στοιχεία για την γένεση των όντων.

3. 27. "Έτσι πράγματι ορίζουμε το όλον, ως κάτι από το οποίο δεν λείπει τίποτα, όπως όταν λέμε ότι ένας άνθρωπος είναι ολόκληρος ή ένα κιβώτιο. Και, όπως ακριβώς εννοούμε το ατομικό, έτσι εννοούμε και το κατά κυριολεξία, όπως και το όλον ως κάτι από το οποίο τίποτα δεν είναι εκτός. Εκείνο από το οποίο λείπει κάτι και είναι εκτός, δεν είναι ολόκληρο, ό,τι κι αν του λείπει. Το όλον τώρα και το τέλειο είναι ολότελα ένα και το αυτό πράγμα ή έχουν παραπλήσια φύση. Τέλειο όμως δεν είναι κανένα πράγμα που δεν έχει τέλος, πλην το τέλος είναι πέρας. Γι’ αυτό πρέπει να θεωρείται ότι ο Παρμενίδης έχει μιλήσει σωστότερα από τον Μέλισσο, διότι, ενώ αυτός λέει το όλον άπειρο, εκείνος υποστηρίζει ότι το όλον έχει πέρατα «με ίση απόσταση απ’ το κέντρον»".
Στην Διαλεκτική πρέπει πρώτα να ορίσουμε τα θέματα και τα αντικείμενα συζήτησης, δηλαδή να γνωρίζουμε για τα θέματα συζήτησης. Το όλον αφού είναι Όλον, αυτά που είναι εκτός δεν είναι μέρος του Όλον. «Τέλειο όμως δεν είναι κανένα πράγμα που δεν έχει τέλος, πλην το τέλος είναι πέρας» γιατί ότι έχει αρχή και τέλος έχει μορφή, κάθε μορφής είτε κύκλος, είτε τετράγωνο. Ο Παρμενίδης και ο Μέλισσος , υποστήριζαν ότι «το όλον έχει πέρατα, με ίση απόσταση από το κέντρον» αν υποθέσουμε ότι με την λέξη «Όλον» εννοεί το σύμπαν σύμφωνα με τον Όμηρο που με τον Ωκεανό συμβολίζει το σύμπαν, λέει ότι ο Ωκεανός έχει πέρατα. Οπότε και υποστηρίζουν ότι το σύμπαν είναι πεπερασμένο.

4. 34-. "«Αντικείμενο της γνώσης» λοιπόν και «απατηλό» αποκαλεί αυτό τον λόγο όχι ως ψευδή απλώς αλλά ως απομακρυσμένο από την αλήθεια που γίνεται αντιληπτή με τη νόηση και περιορισμένο στη φαινομενικότητα και στις εντυπώσεις των αισθήσεων. – Και από αυτούς που θεωρούν τις αρχές πεπερασμένες, άλλοι λένε πως είναι δύο, όπως (λέει κι) ο Παρμενίδης εκεί που μιλάει για τη φαινομενική αντίληψη, το πυρ και η γη ή μάλλον το φως και το σκοτάδι."
Η Γνώση –σύμφωνα με τον Παρμενίδη- τον λόγο της αλήθειας που γίνεται αντιληπτός με την νόηση, και όχι με τις –πολλές φορές- παραπλανηθείς αντιλήψεις των 5 αισθήσεων, που πολλές φορές πλανώνται πλάνην οικτρά. Η Διαλεκτική σ’ αυτό βοηθά να ξεμπερδέψει τον άνθρωπο και να δει την αλήθεια.
Βέβαια καμιά φορά, αν δείξουμε υπερβάλλων ζήλο στην διαλεκτική, αυτό μάλλον θα γυρίσει εναντίον μας και μπορεί να μας μπερδέψει αρκετά ώστε να χάσουμε την επαφή με το αντικείμενο της συζητήσεώς.

ΜΕ ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΡΩΜΑ ΤΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΡΜΕΝΙΔΗ
"ΓΕΜΙΣΕ Ο ΤΟΠΟΣ ΑΠΟ ΜΕΝΤΩΡΕΣ"!
ΑΝΑΓΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ
ΟΔΥΣΣΕΥΣ
 
Δημοσ.: 598
Ἐγγραφή: Δευ 21/03/2005 18:26
Τοποθεσία: ΒΥΡΩΝΑΣ-ΑΤΤΙΚΗ

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ

Δημοσίευσηἀπό ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ » Σάβ 21/03/2009 19:20

Πολύ καλή και εμπεριστατωμένη η εργασία σου Ευάγγελε!Σε ένα θέμα με πολύ μεγάλο ενδιαφέρον,ένα από τα θέματα που σπανίζουν στην εποχή μας.Θα ήθελα να προσθέσω κάποια στοιχεία σχετικά με την σωκρατική διαλεκτική.

Θέτοντας ως βάση το διφυές του λόγου ,μας λέγει ο Σωκράτης (Πλάτων,Κρατύλος 408C) …….. «γνωρίζεις βέβαια ότι ο λόγος σημαίνει το πάν και κυκλεί και αεί πολεί διπλούς,αληθής τε και ψευδής.Η αλήθεια του είναι λεία και θεία και κάτοικος με τους θεούς ενώ το ψεύδος (=λήθη) είναι στους ανθρώπους τραχύ στον ανθρώπινο τραγικό βίο» κι αυτό διότι «κατά την περιφορά οι ψυχές μόλις διακρίνουν κάτι από τα όντως όντα βγάζοντας το κεφάλι έξω και βυθίζοντάς το στην συνέχεια στην σφαίρα του ουρανού άλλα τα βλέπουν καθαρά κι άλλα όχι.Οι άλλες ψυχές όμως μη δυνάμενες να ακολουθήσουν συμπεριφέρονται υποβρύχια αλληλοπατούμενες με θόρυβο και έσχατο αγώνα» (Πλάτων,Φαίδρος 248 Α).Επομένως,ο σκοπός μας είναι «ορώντας και κατανοώντας τις περιφορές του νού στον ουρανό να τις χρησιμοποιούμε ως υπόδειγμα των δικών μας περιφορών εφόσον είναι συγγενικές και ατάρακτες» (Πλάτων,Τίμαιος).Κι αυτό συμβαίνει διότι άνθρωπος εστί ο «αναθρών ά όπωπε – εκείνος που στοχάζεται και αρθρώνει λόγο για όσα έχει δεί άνω» (Πλάτων,Κρατύλος 399C) ώσπου να γίνει δαίμων (δαήμων-μη αδαής) όσο ζεί κι αφότου πεθάνει (βλ. Πλάτων,Κρατύλος 398Β) και ήρως (ικανός να ειρεί=ομιλεί και να ερωτά) δηλαδή διαλεκτικός (βλ. Πλάτων,Κρατύλος 398C).Διαλεκτικός είναι εκείνος ο οποίος «ερωτά επιστάμενος εστί τε και δε αυτός αποκρίνεσθαι» (Πλάτων,Κρατύλος 390C).Η διαλεκτική είναι «θεών δόσις που μας την παρέδωσαν οι θεοί ώστε να εξετάζουμε και να μαθαίνουμε και να διδάσκουμε και διδασκόμαστε ο ένας από τον άλλον» (Πλάτων,Φίληβος 17 Α).Η διαλεκτική μέθοδος έχει μαθηματική ακρίβεια και γεωμετρικό αποδεικτικό λόγο.Ως διαλεκτική λοιπόν ορίζουμε ………. «όταν κάποιος επιχειρεί χώρια από την αίσθηση να στραφεί με την νόηση δια του λόγου σε ότι αποτελεί μέσα σε κάθετί χωριστά την ουσία του και δεν παρατάει αυτή την προσπάθεια ώσπου να συλλάβει δια μέσω της νοήσεως το αγαθό στην καθ’εαυτότητά του φτάνοντας στον τελικό σκοπό του νοητού όπως κάποιος άλλος θα έφτανε στον τελικό σκοπό του ορατού» (Πλάτων,Πολιτεία βιβλ. Ζ 532Β).Η διαλεκτική έχει νόημα όταν γίνει επιστήμη (γι’αυτό και ο Πλάτων την ορίζει στην πολιτεία ως μία από τις τέσσερις επιστήμες που πρέπει να διδάσκονται οι νέοι της πολιτείας μαζί με την γεωμετρία,την στερεομετρία και τα μαθηματικά).Αρχή της επιστήμης είναι η επίσκεψη ονομάτων,μέσο της οι επαγωγικοί και αναγωγικοί συλλογισμοί και σκοπός της η θεμελίωση καθολικών ορισμών δεδομένου ότι «επιστήμη εστί το ειδέναι και επίστασθαι περί πάσας μεθόδου,όσων έχουν αρχές,αίτια ή στοιχεία γιγνώσκοντας έκαστον όταν γνωρίσουμε τις πρώτες αρχές και τα πρώτα στοιχεία από τα σαφέστερα καθ’ημάς στα σαφέστατα καθ’αυτά.Το ίδιο συμβαίνει για τα ονόματα προς τον λόγο.Αυτά σημαίνουν όλον χωρίς διαίρεση όπως ο κύκλος,ο ορισμός του οποίου διαιρεί τα μέρη του» (Αριστοτέλης,Φυσικά βιβλ. Α.1),διότι «αν πρόκειται να υπάρξει επιστήμη και φρόνηση (κατανόηση) πρέπει να υπάρχουν μόνιμες φύσεις εκτός των αισθητών καθώς επιστήμη των πραγμάτων που βρίσκονται σε ροή δεν δύναται να υπάρξει» (Αριστοτέλης,Μετά τα Φυσικά βιβλ.Μ 1078Β).Υπό αυτή την οπτική,η σωκρατική διαλεκτική έχει δύο χαρακτηριστικά στοιχεία όπως μας γνωστοποιεί ο Αριστοτέλης…….. «δύο επιτεύγματα πρέπει να αποδωθούν δικαίως στον Σωκράτη.Οι επακτικοί λόγοι (επαγωγικοί-αναγωγικοι και αποφατικοί συλλογισμοί) και το ορίζεσθαι καθόλου (καθολικοί ορισμοί)» (Αριστοτέλης,Μετά τα Φυσικά βιβλ. Μ 1078Β15).Επαγωγή σημαίνει πορεία από το ένα στα πολλά και ανάλυση των μερών του κάθε πράγματος το καθένα χωριστά και το καθένα σε σχέση με κάποιο άλλο.Αποφατικός λόγος σημαίνει αφαιρετική σκέψη των μερών από τα περιττά ώστε να παραμείνει άρτια η ουσία τους,όπως πχ αφαιρετικά γίνεται το μάρμαρο άγαλμα.Με τρόπο επιστημονικό (επί και ίσταμαι) μαθηματικό,σαφή,λογικό,αποδεικτικό,ακριβή,άρτιο,χωρίς περισσότερο και χωρίς λιγότερο,λαξεύοντας αγάλματα φωνήεντα.
Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο «ενώ ο λόγος είναι κοινός οι περισσότεροι ζούν με την δική τους φρόνηση» (απ. 2) εννοώντας πως ο κάθε άνθρωπος μετέχει στον λόγο ανάλογα της φρονήσεώς του στο βαθμό που μπορεί.Έτσι η διαλεκτική συνεπάγεται μία κοινωνία λόγου.
Όταν δεν υπάρχει γύρω μας τίποτα αληθινό, πώς να υποψιαστούμε ότι όλα είναι ψεύτικα;
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ
Αστερίων
 
Δημοσ.: 2320
Ἐγγραφή: Τετ 29/03/2006 19:02
Τοποθεσία: Π Ο Λ Ι Τ Ε Ι Α

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ

Δημοσίευσηἀπό ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ » Δευ 24/08/2009 00:24

Σχετικά με τη διαλεκτική μέθοδο, πολύ σημαντικές πληροφορίες μπορούμε να βρούμε στο έργο του Πρόκλου ''Περί της κατά Πλάτωνα Θεολογίας'' 1ος τόμος, απ'όπου αναγράφονται τα παρακάτω:

''Αλλά όμως και τη δύναμη της διαλεκτικής θα ζητούσα από αυτούς να εξετάσουν, όπως την παρουσιάζει ο Σωκράτης στην πολιτεία, και πως λέει ότι ώς επιστέγασμα καλύπτει όλα τα μαθήματα, και αναβιβάζει όσους τη χρησιμοποιούν στο καθαυτό Αγαθό και στις πρωταρχικές ενάδες, και καθαρίζει το μάτι της ψυχής και τοποθετεί δίπλα στα αληθινά όντα και στη μία αρχή των πάντων και φτάνει μέχρι την ανυπόθετη αρχή. Αν λοιπόν είναι τόσο μεγάλη η δύναμη αυτής της διαλεκτικής και τόσο σπουδαίος ο τελικός σκοπός αυτής της οδού, δεν πρέπει να μπερδεύουμε με αυτή τη μέθοδο τον διαλεκτικό συλλογισμό που στηρίζεται στα φαινομενικά σωστά. Γιατί αυτή η τελευταία στηρίζεται στις δοξασίες των ανθρώπων, ενώ η πρώτη απο τους πολλούς αποκαλείται φλυαρία, και η μία είναι εντελώς κατώτερη απο την επιστήμη των μαθηματικών , ενώ η άλλη είναι το επιστέγασμα αυτών των επιστημών και μέσω αυτών των επιστημών γίνεται η πορεία προς εκείνη, και για τη μία το κοινώς αποδεκτό και το φαινομενικό είναι το αντικείμενο για εξάσκηση, ενώ η άλλη αγωνίζεται να φθάσει στο Ον, χρησιμοποιώντας διαρκώς αναβαθμούς και καταλήγει αισίως στη φύση του αγαθού. Πολύ λοιπόν θα απέχουμε εμείς απο το να υποβιβάσουμε στο επίπεδο της διαλεκτικής επιχειρηματολογίας που στηρίζεται στις φαινομενικά σωστές απόψεις αυτήν που βρίσκεται πάνω απο τις πιο ακριβείς επιστημονικές γνώσεις. Γιατί αυτή είναι κατώτερη απο τον αποδεικτικό συλλογισμό και αρέσκεται να είναι ανώτερη μόνο από την εριστική απάτη, ενώ η δική μας διαλεκτική ως επί το πλείστον χρησιμοποιεί διαιρέσεις και αναλύσεις ώς πρωταρχικές γνώσεις οι οποίες μιμούνται την πρόοδο των όντων απο το Ένα και την επιστροφή πάλι σε αυτό, ενώ μερικές φορές χρησιμοποιεί και ορισμούς και αποδείξεις για το κυνήγι του Όντος. Όταν λοιπόν αυτή η μία χρησιμοποιεί τις αποδείξεις, και πριν απο αυτές τη μέθοδο του ορισμού και πριν από αυτή τη μέθοδο της διαίρεσης, και η άλλη είναι πολύ κατώτερη απο τους αδιάψευστους συλλογισμούς της απόδειξης, πώς δεν είναι αναγκαίο να ξεχωρίσουμε αυτές τις δυνατότητες διαλεκτικού συλλογισμού μεταξύ τους και η διαπραγμάτευση του Παρμενίδη η οποία χρησιμοποιεί τη δική μας διαλεκτική, να είναι απαλλαγμένη απο την επιφανειακή ποικιλία των λογομαχιών και να κάνει συλλογισμούς προς το ίδιο το αληθινό Ον και όχι προς το φαινομενικό;''
Υπομονή Ήλιος θα φανεί με χρυσά φτερά για να μας πει, μες στην ντροπή, πολεμίστε και γκρεμίστε τη Δρακογενιά

Νίκος Γκάτσος - Ο Δράκος
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ
Μέλος
Μέλος
 
Δημοσ.: 227
Ἐγγραφή: Τετ 06/09/2006 11:51

ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ

Δημοσίευσηἀπό ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ » Πέμ 04/11/2010 23:00

Διαλεκτική, εκ του διαλέγομαι, δηλά δή, συζητώ, κάνω διάλογο, αναπτύσσω επιχειρήματα, λογικούς προσδιορισμούς. Η τέχνη της ενατενίσεως των όντως όντων και των αρχών αυτών. Αυτό που ο Αριστοτέλης το ονόμασε «πρώτη φιλοσοφία». Η διαλεκτική είναι μία μεγίστη τέχνη, καθότι η λέξη τέχνη, από τον Πλατωνικό Κρατύλο, ερμηνεύεται ως τ + εχνη =>εχ + νη => έχω νου, και αυτό οφείλεται διότι διαμέσω της διαλεκτικής ο φιλόσοφος ταξιδεύει (τα άξια οδεύει) προς τα ανώτερα επίπεδα υπάρξεως. Βασικός της στόχος, η κατάκτηση της επιστήμης. Ο Πρόκλος μας αναφέρει 3 μορφές καθάρσεως από τους παράγοντες που εμποδίζουν την εκ νέου ενεργοποίηση της ψυχής για την κατάκτηση της αληθούς επιστήμης.

1. Τελεστική, η οποία αναπτύσσεται από τον Σωκράτη εις τον Πλατωνικό Φαίδρο.
2. Φιλοσοφία, δια της οποία εκτενώς αναφέρεται, ο Σωκράτης, εις τον Πλατωνικό Φαίδων και εις την Πλατωνική Πολιτεία.
3. Διαλεκτική.

Η τρίτη μέθοδο καθάρσεως, περιφέρει το εκάστοτε φιλοσοφικό ον που την εξασκεί εις αντίφαση, ελέγχει την εσωτερική έλλειψη συμφωνίας ανάμεσα εις τις απόψεις του και το απαλλάσσει από την διττή άγνοια, όπως αυτή διατυπώνεται εις τον Πλατωνικό διάλογο Αλκιβιάδης Α'. Αναγκάζει το ον, να τηρεί περισσότερο το μέτρο, πάντα βάση του Δελφικού επιγράμματος, ΜΗΔΕΝ ΑΓΑΝ, και της ρήσεως ΜΕΤΡΟΝ ΑΡΙΣΤΟΝ, και το απομακρύνει από την γνώμη, η οποία στρέφεται προς τη δόξα και επιστρέφει την ψυχή προς τον εαυτό της, πάντα βάση του ΓΝΩΘΙ ΣΑΥΤΟΝ. Αυτό, οφείλεται, στο γεγονός ότι η επιστήμη(=όντως γνώση) είναι η νοερή είσοδος του ανθρώπου προς τον εαυτό του. Η νοερή είσοδος αυτή επιχειρείται διαμέσω της μαιευτικής και της διαλεκτικής. Για να συμβεί αυτό θα πρέπει να έχουμε μία νοούσα συνείδηση, η ορθότερα, μία αυτονοούσα συνείδηση, η οποία θα επιχειρεί μία χωροχρονική υπέρβαση με τον παραλληλισμό ανάμεσα εις το «Νοείν» και εις το «Είναι», ο οποίος θα έχει ως απόρροια την ανακάλυψη του βαθυτάτου λόγου της υπάρξεώς της, του νοήματος της εν τω εμπειρικώ κόσμω θέσεώς της ως εισαγωγή δια την εις τον υπέρ κόσμο ή θείο διάκοσμο αναγωγή της. Η υπέρβαση αυτή, ενδεχομένως, να είναι η νοερή φυγή, η οποία είναι ομοίωσης με το Θείο, που μας λέγει και ο Πλατωνικός Θεαίτητος.

Η γένεση εις τον αισθητό κόσμο, εις τον κόσμο του γίγνεσθαι, γνωστός και ως υπό την σελήνη τόπος, γέμισε με λήθη και άγνοια την ψυχή για τις αιώνιες αλήθειες των όντων που έβαλε εντός της ο Δημιουργός. Η επιστήμη της διαλεκτικής, όχι μόνον οδηγεί το νοούν εις την αυτογνωσιακή του υπόσταση αλλά αποκαθάρει με νοερό Πυρ και επανεμφανίζει τις προαναφερόμενες αιώνιες αλήθειες των όντων και τις καθιστά ενεργές εις κάθε ψυχή. Όπως μας λέγει ο Χ. Τερέζης.......................η διαλεκτική προκαλεί αυτοέλεγχο και αυτοκριτική, εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για να κατανοηθεί το βάθος και το πλάτος της συμφωνίας ανάμεσα στην συνείδηση και στην πραγματικότητα (...) αναγάγει διά των διεξοδικών αναλύσεων και των συλλογιστικών συνθέσεων στην απελευθέρωση του πεπλανημένου ατόμου από την αιχμαλωσία του στην γνωστική ασάφεια και, κατ' επέκταση, στις ερευνητικές αποκλίσεις .......................(Βλ Χ. Τερέζης «Πρόκλος - Διαλεκτική και Θεωρία», σελ. 112 - 113 εκδ. Ζήτρος)

Διαλεκτική, μαιευτική και ερωτική επιστήμη. Και οι τρεις είναι εν και το αυτό, ή ορθότερα, η μία εντός της άλλης και αυτό διότι όπως λέγει ο Πρόκλος.....................Οι γνώσεις που φαίνεται να αποδίδει ο Σωκράτης στον εαυτό του είναι τρεις, η διαλεκτική, η μαιευτική και η ερωτική· από αυτές θα μπορούσες να βρεις στον συγκεκριμένο διάλογο και της διαλεκτική το είδος να εκδηλώνεται με τα έργα αυτά, και επίσης μπορείς να συναντήσεις σε πολλά σημεία τους ιδιαίτερους χαρακτήρες της μαιευτικής αποδιδόμενος με τους λόγους του Σωκράτη, κατεξοχήν όμως σε ολόκληρο το σύγγραμμα κυριαρχούν τα έργα της ερωτικής γνώσης. Και όταν δηλαδή εφαρμόζει τη μαιευτική διατηρεί το στοιχείο που ταιριάζει στον ερωτικό, και όταν πάλι χρησιμοποιεί τη διαλεκτική δεν απομακρύνεται από τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των ερωτικών λόγων. Στον Θεαίτητο είναι μαιευτικός και βάσει αυτού κατά κύριο λόγο χαρακτηρίζεται, για τούτο και προχωρεί μέχρι την αποκάθαρση των ψευδών αντιλήψεων του Θεαίτητου και για τα παραπέρα αφήνει τον ίδιο, θεωρώντας τον πια ικανό, να διακριβώσει την αλήθεια από μόνος του, πράγμα που είναι έργο της μαιευτικής, όπως λέει ο ίδιος στο σημείο εκείνο· ομοίως στον παρόντα διάλογο δείχνει πρώτα την ερωτική επιστήμη, ενώ τον διαλεκτικό και μαζί τον μαιευτικό χαρακτήρα τους χρησιμοποιεί με ερωτικό τρόπο. Σε όλα τα σημεία δηλαδή ο Σωκράτης αναπτύσσει τους λόγους με τρόπο κατάλληλο προς τα πρόσωπα που μιλούν·και όπως ακριβώς στον θεό προϋπάρχουν υπό ενοειδή(=ενιαία) μορφή όλα τα αγαθά και ο καθένας απολαύει διαφορετικών αγαθών ανάλογα με τη φύση του, έτσι και ο Σωκράτης περιέχει μέσα του όλες τις επιστήμες, αλλά χρησιμοποιεί διαφορετική κάθε φορά προσαρμόζοντας την ανάλογη ενέργεια προς την καταλληλότητα εκείνων που την δέχονται·έτσι άλλοτε ανυψώνει με την ερωτική τέχνη, άλλοτε παρακινεί προς την ανάμνηση των αϊδιων λόγων της ψυχής με τη μαιευτική, και άλλοτε οδηγεί στη θέαση των όντων σύμφωνα με τη διαλεκτική μέθοδο. Δημιουργεί διαφορετικές κάθε φορά επαφές, άλλοτε με το καθαυτό κάλλος, άλλοτε με την πρωτίστη σοφία και άλλοτε με το αγαθό· διότι με την ερωτική τέχνη ανυψωνόμαστε προς το καλόν(=κάλλος, ωραίο), με τη μαιευτική ο καθένας μας αποδεικνύεται σοφός εκεί όπου είναι αμαθής, βγάζοντας στο φως τους εντός του περί των όντων λόγους, ενώ με τη διαλεκτική η ανάβαση φθάνει μέχρι και το Αγαθό, λέει ο Σωκράτης της Πολιτείας, «για όσους αγαπούν τη θέαση της αλήθειας». Ανάλογα με την επιτηδειότητα που έλαχε στον καθένα, έτσι και τελειώνεται από τον Σωκράτη και ανυψώνεται προς το θείον κατά τη βαθμίδα του ...............................(Βλ Πρόκλος «Εις τον Πλάτωνος Πρώτον Αλκιβιάδην 27.16 - 29.9)

Η διαλεκτική, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι θέτει έναν κανόνα, ή μία αρχή· την εγρήγορση της συνειδήσεως του όντος που του χρησιμοποιεί ή και που τη δέχεται. Με βάση αυτή την αρχή το νοούμενο υποκείμενο ενεργοποιεί τις δυνατότητές του και από τον χώρο της αγνοίας εισέρχεται εις τον χώρο της γνώσεως. Η εγρηγοροποιημένη αυτή συνείδηση, μας επιτρέπει να ισχυριστούμε ότι υπάρχει μία υπερβατολογική συνείδηση, μία καθαρή επιστήμη που λειτουργεί διαλεκτικώς για όσους την κατέχουν και εφαρμόζουν της αρχές της. Οι αρχές αυτές προωθούν την καθολικότητα και διασώζουν την πολλαπλότητα από μία εκφυλιστική πτώση και αυτό διότι έχουν την ικανότητα - ως άλλος ήλιος νοητός - της εξακτινώσεως και διεισδύσεως εις κάθε ύπαρξη, έως τα έσχατα προσφέροντας την σύννομη πληρότητα με την διαδικασία της μεθέξεως και αφομοιώσεως. Όλος ο κόσμος υφίσταται για την συνείδηση λόγω των μεταφυσικών αρχετύπων ή Πλατωνικών Ιδεών. Ο κόσμος δεν είναι τίποτε άλλο παρά τα όντα συνειδητοποιημένα. Λαμβάνει την ολική, καθολική και οντολογική νόησή του από τα όντα τούτα. Εντός τους λαμβάνει, επίσης, υπόσταση όλη η ενδοκοσμική ζωή. Εκείνος, που νοεί διαλεκτικώς, δεν δύναται να εισδύσει βιώνοντας και ενεργώντας εντός ουδενός άλλου κόσμου παρά εις εκείνον που λαμβάνει νόημα, νόηση και ζωή μέσα εις αυτόν τον ίδιο - τον διαλεκτικώς νοήμα - και από αυτόν καθ' αυτόν. Εάν τεθεί υπεράνω αυτού και βιώσει το Είναι που υποστασιοποιεί τον κόσμο αυτόν και κατευθύνει την όραση και την ακοή του νου του - καθότι νους ορά και νους ακούει - ως συνείδηση για τον κόσμο, τότε κατακτά τον Εαυτό του.

Αυτή είναι η ουσία και το νόημα της διαλεκτικής και αυτή πρέπει να αναζητά κάθε ον.

Σημαντικό βοήθημα για τα παραπάνω ήταν το βιβλίο του Καθηγητού Τερέζη «Πρόκλος - Διαλεκτική και Θεωρία», των εκδόσεων Ζήτρος.

Πηγή: http://ontologia.pblogs.gr/2009/07/peri ... tikhs.html
Υπομονή Ήλιος θα φανεί με χρυσά φτερά για να μας πει, μες στην ντροπή, πολεμίστε και γκρεμίστε τη Δρακογενιά

Νίκος Γκάτσος - Ο Δράκος
Ἀντιπροσωπευτικὸ εἰκονίδιο μέλους
ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ
Μέλος
Μέλος
 
Δημοσ.: 227
Ἐγγραφή: Τετ 06/09/2006 11:51


Ἐπιστροφὴ στην Φιλοσοφία



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση: Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 0 ἐπισκέπτες

cron