ΗΜΕΤΕΡΗ ΔΕ ΠΟΛΙΣ..ΟΥΠΟΤ΄ΟΛΕΙΤΑΙ

ΗΜΕΤΕΡΗ ΔΕ ΠΟΛΙΣ..ΟΥΠΟΤ΄ΟΛΕΙΤΑΙ

Δημοσίευσηἀπό ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ » Τρί 19/07/2011 20:13

Σόλων
Eλεγειακός ποιητής, ιαμβογράφος αλλά και σημαντικός πολιτικός και νομοθέτης

΄Εχω την εντύπωση ότι δεν έχω διαβάσει κάτι πιο επίκαιρο τον τελευταίο καιρό.

ἡμετέρη δὲ πόλις κατὰ μὲν Διὸς οὔποτ΄ ὀλεῖται
αἶσαν καὶ μακάρων θεῶν φρένας ἀθανάτων·
τοίη γὰρ μεγάθυμος ἐπίσκοπος ὀβριμοπάτρη
Παλλὰς Ἀθηναίη χεῖρας ὕπερθεν ἔχει·
5 αὐτοὶ δὲ φθείρειν μεγάλην πόλιν ἀφραδίηισιν
ἀστοὶ βούλονται χρήμασι πειθόμενοι͵
δήμου θ΄ ἡγεμόνων ἄδικος νόος͵ οἷσιν ἑτοῖμον
ὕβριος ἐκ μεγάλης ἄλγεα πολλὰ παθεῖν·
οὐ γὰρ ἐπίστανται κατέχειν κόρον οὐδὲ παρούσας
10 εὐφροσύνας κοσμεῖν δαιτὸς ἐν ἡσυχίηι
…….………………………………………………………..
πλουτέουσιν δ΄ ἀδίκοις ἔργμασι πειθόμενοι
…….………………………………………………………..
οὔθ΄ ἱερῶν κτεάνων οὔτε τι δημοσίων
φειδόμενοι κλέπτουσιν ἀφαρπαγῆι ἄλλοθεν ἄλλος͵
οὐδὲ φυλάσσονται σεμνὰ Δίκης θέμεθλα͵
15 ἣ σιγῶσα σύνοιδε τὰ γιγνόμενα πρό τ΄ ἐόντα͵
τῶι δὲ χρόνωι πάντως ἦλθ΄ ἀποτεισομένη͵
τοῦτ΄ ἤδη πάσηι πόλει ἔρχεται ἕλκος ἄφυκτον͵
ἐς δὲ κακὴν ταχέως ἤλυθε δουλοσύνην͵
ἣ στάσιν ἔμφυλον πόλεμόν θ΄ εὕδοντ΄ ἐπεγείρει͵
20 ὃς πολλῶν ἐρατὴν ὤλεσεν ἡλικίην·
ἐκ γὰρ δυσμενέων ταχέως πολυήρατον ἄστυ
τρύχεται ἐν συνόδοις τοῖς ἀδικέουσι φίλαις.
ταῦτα μὲν ἐν δήμωι στρέφεται κακά· τῶν δὲ πενιχρῶν
ἱκνέονται πολλοὶ γαῖαν ἐς ἀλλοδαπὴν
25 πραθέντες δεσμοῖσί τ΄ ἀεικελίοισι δεθέντες
…….………………………………………………………..
οὕτω δημόσιον κακὸν ἔρχεται οἴκαδ΄ ἑκάστωι͵
αὔλειοι δ΄ ἔτ΄ ἔχειν οὐκ ἐθέλουσι θύραι͵
ὑψηλὸν δ΄ ὑπὲρ ἕρκος ὑπέρθορεν͵ εὗρε δὲ πάντως͵
εἰ καί τις φεύγων ἐν μυχῶι ἦι θαλάμου.
30 ταῦτα διδάξαι θυμὸς Ἀθηναίους με κελεύει͵
ὡς κακὰ πλεῖστα πόλει Δυσνομίη παρέχει·
Εὐνομίη δ΄ εὔκοσμα καὶ ἄρτια πάντ΄ ἀποφαίνει͵
καὶ θαμὰ τοῖς ἀδίκοις ἀμφιτίθησι πέδας·
τραχέα λειαίνει͵ παύει κόρον͵ ὕβριν ἀμαυροῖ͵
35 αὑαίνει δ΄ ἄτης ἄνθεα φυόμενα͵
εὐθύνει δὲ δίκας σκολιάς͵ ὑπερήφανά τ΄ ἔργα
πραΰνει· παύει δ΄ ἔργα διχοστασίης͵
παύει δ΄ ἀργαλέης ἔριδος χόλον͵ ἔστι δ΄ ὑπ΄ αὐτῆς
πάντα κατ΄ ἀνθρώπους ἄρτια καὶ πινυτά.



H πόλη η δική μας ποτέ δεν πρόκειται να χαθεί, όσο εξαρτάται από
του Δία τις αποφάσεις και από τις διαθέσεις των μακάριων θεών.
Γιατί ένας τέτοιος προστάτης-φύλακας, η Παλλάς Aθηνά, μεγαλόπνοη
κόρη παντοδύναμου πατέρα, κρατά τα χέρια πάνωθέ της. Eίναι,
αντίθετα, των αστών των ίδιων η βούληση που καταστρέφει μια μεγάλη
πόλη, η έλλειψη σύνεσης και η υποδούλωσή τους στο χρήμα· το ίδιο
χωρίς αρχές είναι και του δήμου οι ηγέτες, που από τη μεγάλη αλαζονεία
τους πολλά μέλλει να τραβήξουν: γιατί είναι ανίκανοι να συγκρατήσουν
την υπερβολή και να απολαύσουν ένα γιορταστικό συμπόσιο με την
πρέπουσα τάξη και πνευματική ησυχία. Mαζεύουν πλούτη ενδίδοντας
στην αδικία και, μη φειδόμενοι των περιουσιών, ούτε των ιερών ούτε του
δημοσίου, κλέβουν προκλητικά από παντού, και ούτε στης Δικαιοσύνης τα
σεβάσμια θεμέλια δεν αποδίδουν τον προσήκοντα σεβασμό,
της Δικαιοσύνης που κρατά σφραγισμένο το στόμα της, έχει όμως πλήρη
συνείδηση όσων γίνονται και όσων έγιναν, και κάποια στιγμή μέσα στον
χρόνο καταφτάνει για να επιβάλει ποινές. H κατάσταση αυτή καταντά
πληγή αναπόφευκτη για όλη την πόλη, η οποία γρήγορα οδηγείται στη
χειρότερη δουλεία· αυτή ξεσηκώνει τη στάση και τον εμφύλιο σπαραγμό
από τον ύπνο του, αυτόν που ευθύνεται για την απώλεια τόσων ψυχών
στο άνθος της ηλικίας τους.
Σύντομα η αγαπημένη πόλη καταλύεται από τα χέρια των εχθρών,
και πνίγεται στις συνωμοσίες που χαροποιούν τους αδίκους.
Aυτές οι συμφορές που βρίσκουν τον λαό
αναγκάζουν πολλούς φτωχούς να ξενιτευτούν,
και άλλους, ατιμωτικά σιδηροδέσμιους, να πουληθούν δούλοι.
…….………………………………………………………..
Έτσι η δημόσια συμφορά φτάνει ως του κάθε πολίτη την πόρτα·
οι πύλες κι οι αυλόγυροι δεν θέλουν πια να την κρατήσουν έξω·
τότε εκείνη, πηδώντας τον ψηλό φράχτη, καταδιώκει τον ένοχο
και τον πετυχαίνει, κι ας έχει σπεύσει να κρυφτεί
στις μύχιες γωνιές του θαλάμου του.
Aυτό είναι το μάθημα που επιθυμώ να διδάξω τους Aθηναίους:
ότι άπειρα είναι τα κακά που γεννά η Δυσνομία,
ενώ η Eυνομία αποκαθιστά τη γενική τάξη και αρμονία,
και τελικά περνάει τις αλυσίδες στον άδικο.
Ό,τι είναι τραχύ το λειαίνει, παύει τις υπερβολές·
αποδυναμώνει την ύβρη, και μαραίνει πάνω στην ακμή τους της
αμαρτίας τ' άνθη· τις στρεβλές κρίσεις τις ευθύνει· την υπερηφάνεια
την κατευνάζει· διαλύει κάθε μορφή διχοστασίας· θέτει τέρμα στον
χόλο της οξύθυμης έριδας· χάρη σ' αυτήν τα ανθρώπινα αποκτούν
το δικό τους μέτρο και ξαναβρίσκουν τη σοφία τους.

INK

Δεν πρόκειται η πόλη μας να πάθει απ' τον Δία
ούτε κι απ' τους τρισόλβιους αθάνατους θεούς·
η μεγάθυμη Παλλάδα Aθηνά προστάτρια
-κόρη του μεγάλου Δία-
το χέρι της επάνω μας ασπίδα το κρατά.
Mα οι ίδιοι οι πολίτες χαλούν την πόλη ανόσια
σπρωγμένοι από κέρδη
και τα κακότροπα μυαλά των αρχηγών
που συμφορές σωρεύει η ύβρη τους,
αφού δεν ξέρουν να κρατούν την άγρια απληστία
και τις χαρές τους να κοσμούν ήσυχα γλεντώντας·
…….………………………………………………………..
και όλο πλουτίζουν άδικα
…….………………………………………………………..
και μήτε ιερά μήτε δημόσια σέβονται
και κλέβουν και αρπάζουν από παντού
ποιος πρώτος
και της Δίκης οι αρχές οι ιερές πατιούνται όλες,
και σωπαίνει η Δίκη στην αρχή,
ξέροντας τι γίνεται και έγινε πιο πριν,
και φτάνει ύστερα καιρός και αλύπητα χτυπάει
και τούτο το χτύπημα τότε το άφευγο
όλη την πόλη χαλά και σκλαβώνει
ή ξυπνάει μέσα στην εμφύλια σφαγή
και πόλεμο ξυπνάει
και πολλών τα νιάτα τα ακριβά τα παίρνει,
γιατί απ' τις εχθρότητες η πόλη η πανάκριβη
γρήγορα καταλύεται μέσα στις εμπλοκές
που χτυπούν τους φίλους.
Tούτες οι συμφορές ξεσπούν στους πολίτες,
και πολλοί απ' τους φτωχούς δεμένοι ξεπουλιούνται
στα ξένα σκλαβοπάζαρα,
με σκοινιά ντροπής και αλυσίδες δεμένοι,
και της σκλαβιάς τα δεινά ανίσχυροι πάσχουν.
Έτσι της πόλης το κακό πέφτει στα σπίτια μέσα
και δεν το συγκρατούν οι πόρτες της αυλής·
υπερπηδά τις μάντρες κι έρχεται και πάντοτε
σε βρίσκει,
όσο κι αν φεύγοντας κρυφτείς στην πιο κρυμμένη κόχη.
Aυτά μου λέει η ψυχή να πω στους Aθηναίους,
πόσα κακά μεγάλα γεννά η Δυσνομία.
H Eυνομία όμως δίκαια τα κάνει όλα κι όμορφα
και συχνά στους άδικους βάζει γερά δεσμά,
τις αγριότητες μερεύει και τις αχορτασιές,
την ύβρη σταματά,
τα άνθη της θείας τιμωρίας μαραίνει,
τις επεμβάσεις στις δίκες και στο δίκαιο αρνιέται
και την περηφάνια μαλακώνει·
παύει τα εμφύλια πάθη
και της άγριας διαμάχης την οργή.
Όλα συνετά στους ανθρώπους και ήπια
κάτω απ' τη σκέπη της.

K. Tοπούζης

Λεξιλόγιο
1. κατὰ μέν: κατά: συνάπτεται με το αἶσαν και το φρένας.

1. ἡμετέρη (ιωνικός τύπος)= ἡμετέρα.

2. φρένας: φρήν, φρενός, ἡ= θέληση, βούληση, σκοπός (εδώ).

2. αἶσαν: αἶσα, ἡ= α) αυτό που ορίζουν οι θεοί, το πεπρωμένο·β) θέληση, βούληση των θεών.

3. μεγάθυμος, -ον= μεγαλόψυχος. Oμηρικό επίθετο της θεάς Aθηνάς.

3. ὀβριμοπάτρη, ἡ= η κόρη ισχυρού πατέρα. Kαθιερωμένο επίθετο της Aθηνάς.

3. ἐπίσκοπος: Έτσι ονομάζεται η θεά επειδή εποπτεύει και προφυλάσσει.

4. Ἀθηναίη (ιωνικό)= Ἀθηναία= Aθηνά.

4. χεῖρας ὕπερθεν ἔχει= κρατά τα χέρια από πάνω, προστατεύει.

5. ἀφραδίῃσι (επικό)= ἀφραδίαις· ἀφραδίη, ἡ= έλλειψη σύνεσης, πράξεις αφροσύνης.

5. αὐτοὶ δέ: να συνδυαστεί με το ἀστοί (στ. 6): οι ίδιοι οι πολίτες· μόνοι τους.

7. ἑτοῖμον: ἑτοῖμον (εννοείται: ἐστίν), με υποκείμενο το παθεῖν.

8. ὕβριος (επικός τύπος)= ὕβρεως· ὕβρις, -εως και -εος, ἡ= ύβρη.

9./10. Ωραία παρομοίωση της βουλιμίας και απληστίας των πολιτών με την απληστία των συμποσιαστών.

9. κόρον: κόρος, ὁ= κορεσμός, υπερβολικός πλούτος.

9. κατέχω κόρον= κυριαρχώ, δαμάζω τον κόρο.

10. δαιτός: δαίς, δαιτός, ἡ (πβ. δαίω= μοιράζω)= γεύμα, συμπόσιο. Συνάπτεται στο εὐφροσύνας.

11. ἔργμασι: ἔργμα, -ατος, τό= το έργο, το κατόρθωμα.

12. κτεάνων: κτεάνων (ποιητική λέξη)= κτημάτων· κτέανον, τό (κτάομαι)= κτήμα. H λέξη συνδέεται και με το ἱερῶν (κτήματα που ανήκουν σε ναούς κ.τ.λ.) και με το δημοσίων (κτήματα δημόσια, της πόλης). Oι γενικές πτώσεις είναι αντικειμενικές στο φειδόμενοι.

13. ἐφ' ἁρπαγῇ: η σύνταξη ἐπί + δοτική δηλώνει σκοπό.

14. θέμεθλα (ομηρικό)= θεμέλια.

15. ἥ: εννοείται η Δίκη.

15. σιγῶσα: εναντιωματική μετοχή.

15. πρό τ' ἐόντα (ομηρικό)= τα περασμένα.

16. τῷ δὲ χρόνῳ: όμως με τον καιρό.

16. πάντως: οπωσδήποτε.

16. ἀποτεισομένη: τελική μετοχή, του μελλοντικού τύπου ἀποτείσομαι ή ἀποτίσομαι του ρήματος ἀποτίνομαι= τιμωρώ, εκδικούμαι.

16. ἦλθ': γνωμικός αόριστος.

17. ἄφυκτος, -ον (πβ. φεύγω): αναπότρεπτος, αναπόφευκτος.

17. τοῦτ(ο): η διαφθορά των πολιτών και κυρίως η αδικία των ηγεμόνων.

17. ἕλκος: ἕλκος, -εος, τό= τραύμα, πληγή.

18. ἤλυθε (επικός τύπος): ο τύπος ἤλυθον χρησιμοποιείται ως αόριστος β' του ἔρχομαι.

19. στάσιν ἔμφυλον: εσωτερική σύγκρουση, εμφύλιος πόλεμος.

19. πόλεμον: κυρίως προς εξωτερικούς εχθρούς.

19. εὕδοντα: κοιμώμενο (εννοεί τον πόλεμο).

19. ἐπεγείρει: πόλεμον ἐπεγείρω= ξεσηκώνω πόλεμο.

20. ἡλικίην (ιωνικός τύπος)= ἡλικίαν· ἐρατήν … ἡλικίην: εννοεί την νεότητα

21. πολυήρατον: πολυήρατος, ον (πβ. ἐράω)= πολυαγαπημένος, πολυπόθητος.

21. ἐκ … δυσμενέων: εξαιτίας των εχθρών· δυσμενεῖς είναι κυρίως εδώ οι εσωτερικοί εχθροί της πόλεως και της πολιτικής τάξης και αρμονίας.

22. τρύχεται= τρύχομαι (ομηρικό): καταπονούμαι, βασανίζομαι.

22. συνόδοις: εννοεί προφανώς τις πολιτικές ενώσεις ή τα κόμματα. Συνώνυμό του ἑταιρεῖαι.

23. πενιχρῶν: πενιχρός, -ά, -όν= φτωχός (πβ. πένης, -ητος).

25. ἀεικελίοισι: ἀεικέλιος, -ία , -ιον= απρεπής, ανάρμοστος, επονείδιστος.

25. πραθέντες: μετοχή του παθητικού αορίστου ἐπράθην του ρήματος πιπράσκω= πουλώ (οι χρόνοι του ρήματος συμπληρώνονται ως εξής: πιπράσκω,πέπρακα, ἐπεπράκειν / πιπράσκομαι, πραθήσομαι και πεπράσομαι, ἐπράθην, πέπραμαι).

28. ὑπέρθορεν=ὑπερέθορεν (επικός αόριστος του ρήματος ὑπερθρώσκω= υπερπηδώ). Γνωμικός αόριστος με υποκείμενο το κακόν.

28. εὗρε (επικός, αναύξητος τύπος): εννοείται κακόν. Γνωμικός αόριστος.

29. ἐν μυχῷ θαλάμου: στο βάθος του σπιτιού.

29. φεύγων: προσπαθώντας να αποφύγει το κακό.

31. Δυσνομίη: το σύνολο των κακών νόμων, κακή διακυβέρνηση. Δεν πρόκειται εδώ για έλλειψη νόμων (ἀ-νομία ) ή για παράβαση των νόμων (παρανομία).

32. εὔκοσμα= εὔκοσμος, -ον: πλήρης αρμονίας και τάξεως.

33. θαμά (επίρρημα): συχνά.

33. ἄρτια: ἄρτιος, -ία, -ιον (πβ. ἀραρίσκω)= αρμονικός, αρμόζων.

34. ἀμαυροῖ: ἀμαυρόω, -ῶ= σκιάζω, σκοτεινιάζω, καταστρέφω.

35. αὑαίνει: αὑαίνω (αττικό)= αὐαίνω (ιωνικό)= ξηραίνω (οι χρόνοι του ρήματος συμπληρώνονται ως εξής: αὐαίνω, αὐανῶ, ηὔηνα).

36. σκολιάς: σκολιός, -ά -όν= λοξός, άδικος, όχι ορθός.

36. εὐθύνει: εὐθύνω (πβ. εὐθύς)= κατευθύνω, ευθυγραμμίζω.

36. ὑπερήφανά τ' ἔργα: έργα υπερηφάνιας, υπεροψίας.

37. ἔργα διχοστασίης: εμφύλια έριδα.

38. χόλον: χόλος, ὁ= οργή, θυμός.

38. ἀργαλέης (ιωνικό)= ἀργαλέας· ἀργαλέος, -έα, -έον= οδυνηρός, θλιβερός.

38. ἀργαλέης ἔριδος χόλον: εδώ εννοείται η οργή των αδικουμένων.

39. πινυτά: πινυτός, -ή, -όν (πβ. πινύσσω)= συνετός, φρόνιμος.

Από εκπαιδευτικό υλικό Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας,
ΤΩΝ ΓΑΡ ΗΛΙΘΙΩΝ ΑΠΕΙΡΑ ΓΕΝΕΘΛΑ
ΚΑΤΣΟΥΛΑ ΑΜΑΛΙΑ
Ενεργό μέλος
Ενεργό μέλος
 
Δημοσ.: 706
Ἐγγραφή: Παρ 11/09/2009 06:21

Ἐπιστροφὴ στην Ποίηση



Παρόντες

Παρόντες σὲ αὐτὴ τὴν Δ. Συζήτηση: Δεν ὑπάρχουν ἐγγεγραμμένα μέλη καὶ 0 ἐπισκέπτες